آشنايي با موزه جواهرات ملي ايران
پيشينه گردآوري جواهرات در ايران:
به عقيدة كارشناسان تاريخچه گردآوري و نگه داري جواهرات در ايران، از دوره حكومت صفويه آغاز ميشود. هر چند كه شواهدي از وجود خزانه هاي بزرگ در دوره هاي امپراتوري هخامنشي و ساساني در ايران به جاي مانده است.
تا پيش از حكومت صفويه در ايران، جواهرات گرانبهايي در خزانه دولتي وجود نداشته و پادشاهان صفوي بيشاز دو سده به گردآوري جواهرات پرداختند.
حتي كارشناسان دولت صفوي، جواهرات را از بازارهاي هند و عثماني و كشورهايي مانند فرانسه و ايتاليا خريداري ميكردند و به اصفهان، پايتخت حكومت، ميآوردند.
در پايان سلطنت شاه سلطان حسين و با ورود محمود افغان به ايران، خزاين دولت با حمله افغانها غارت شد و مقداري از آنها كه به وسيله محمود افغان به اشرف افغان منتقل شده بود، پس از ورود شاه تهماسب دوم به اصفهان، به چنگ نادر افتاد و از خروج آنها از ايران جلوگيري شد.
بعداً نادر براي پس گرفتن آن بخش از جواهرات كه به هندوستان منتقل شده بود، نامههايي به دربار هند نوشت، اما جواب نامساعد شنيد. پس از لشكركشي نادر به هند، محمدشاه گوركاني مبالغي نقدينه، جواهر و اسلحه تسليم نادر كرد.
اما بخشي از اموال و خزايني كه نادر از هندوستان به دست آورده بود به ايران نرسيد و در راه بازگشت به ايران از ميان رفت.
نادر پس از بازگشت به ايران، مقدار قابل ملاحظهاي از جواهرات را به رسم ارمغان براي امرا و حكام و شاهان كشورهاي همسايه فرستاد.
همچنين مقداري از اشياي نفيس و مرصع را به آستان حضرت امامرضا (ع) تقديم كرد و مقداري را نيز به سپاه خود بخشيد.
در سال 1160 پس از قتل نادر، احمد بيگ افغان ابدالي، از سرداران نادر، دست به غارت جواهرات خزانه نادر زد. از جمله گوهرهايي كه از ايران خارج شد و هرگز بازنگشت، الماس معروف كوه نور بود. اين الماس در سال 1266 به ملكه ويكتوريا اهدا شد.
در دوران قاجار مجموعه جواهرات جمعآوري و ضبط شد و تعدادي از جواهرات بر تاج كياني، تخت نادري، كره جواهرنشان و تختطاووس نصب گرديد.
موزه جواهرات ملي
در سال 1316 ، بخش عمده جواهرات به بانك ملي ايران منتقل شد و پشتوانه اسكناس و بعداً وثيقه اسناد بدهي دولت به بانك بابت پشتوانه اسكناس قرار گرفت.
خزانه فعلي در سال 1334 ساخته و در سال 1339 با تأسيس بانك مركزي ايران گشايش و به اين بانك سپرده شد.
اين موزه تا پيش از انقلاب فعاليت داشته و بعد از آن تعطيل و دوباره در سال 1369 براي عموم بازگشايي شد.
جواهرات مهم اين موزه الماس درياي نور، تخت طاووس يا تخت خورشيد، تخت نادري و كره جواهر نشان است.
بناي موزه:
اين موزه در موزه جواهرات ملي با مساحتي حدود 1000 مترمربع مجهز به سيستم ايمني است كه توسط آلمانيها ساخته شده است.
برخي از جواهرات شاخص موزه:
1- درياي نور
درياي نور، درشتترين و زيباترين الماس برليان در ميان گوهرهاي سلطنتي ايران و يكي از گوهرهاي معروف جهان است. گفته ميشود اين الماس هزار سال پيش كشف و استخراج شده است. وزن آن 7 مثقال و 20 نخود، يعني در حدود 182 قيراط، و صورتي است، ولي پيش از تراش، زيادتر از اين بوده است.
اين الماس توسط نادرشاه افشار، جزو هداياي محمد شاه گوركاني و غنايم جنگي از هند به ايران آورده شده و بعد از طي دورانهاي مختلف به دست شاهان قاجاريه رسيده است.
2- كره جغرافيايي
كره جغرافيايي كه وزن آن با پايههاي طلايي آن حدود 37/5 كيلوگرم و روي آن 51366 قطعه جواهر گوناگون به وزن 3656/4 گرم نشانده شده است.
اقيانوسها و درياهاي زمردنشان و آسيا مرصع به ياقوت و لعل، ايران مرصع به الماس، اروپا مرصع به ياقوت، آفريقا مرصع به ياقوت سرخ و كبود و آمريكاي شمالي و جنوبي و استراليا مرصع به ياقوت و لعل است و خط استوا به وسيله الماس نشان داده شده و دو حلقه زرين ساده كه در روي آنها گلهاي الماس نشان نصب شده، به طور متقاطع كره را در ميان گرفته است.
روي كره القاب ناصرالدين شاه منبت و الماس نشان شده است. در اين كره، كوه دماوند با ياقوت درشتي مشخص و شهر تهران با ياقوت معروفي به نام اورنگ زيب نمايان است.
3- تاجماه
تاجماه كه بعد از درياي نور، در ميان جواهرات سلطنتي خودنمايي ميكند. اين سنگ سفيد و خوش آب و رنگ بادامي شكل 112 قيراط وزن دارد و در وسط بازوبند سلطنتي بازوي چپ قرار داشت. اما بعدها به صورت دگمه يا بر روي سينه يا پيش كلاه نصب ميكردند و اينك به صورت پياده در خزانه جواهرات سلطنتي ايران نگهداري ميشود.
4- تاجكياني
تاجكياني، تاجي است كه پادشاهان در مراسم تاجگذاري از آن استفاده ميكردند.
منبع:
پول و بانک- همشهري آنلاين:
http://www.hamshahrionline.ir/News/?id=81494
http://www.allmuseums.com/javaherat_museums.html
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر