فرهنگ و هنر

2010-12-11T09:08:00.002+03:30

سایت تصاویر زیبا
برای دیدن تصاویر زیبا و طبقه بندی شده به سایت زیر مراجعه فرمایید।
http://www.graffitiwallpaper.com/

منشور كوروش بزرگ

2010-09-20T14:46:00.002+04:30

به بهانه برگزاری نمایشگاه منشور کوروش در موزه ملی ایران

این مطلب را چند سال پیش به مناسبت روز جهانی کوروش(7 آبان) گردآوری و درروزنامه صاحب قلم چاپ شد

منشور كوروش بزرگ
بنابر برخی منابع تاریخی 20 ژوئیه 530 پیش از میلاد سال روز مرگ کوروش کبیر موسس دولت هخامنشی در ایران است وی بنیانگذار عظیم ترین تمدن فرهنگی و سیاسی ایران باستان بوده که دامنه متصرفاتش، ایران را به پهناورترین گسترده جغرافیای تبدیل کرده بود کوروش پایهگذار مبانی فکری و عقیدتی مترقی بود، که تا آن زمان نظیری نداشته و نیز ویژگیهای اخلاقی و انسانی وی را به شخصیتی اسطورهایی و افسانهای تبدیل کرده است. بههمین خاطر سرگذشت کوروش را در هالهای از ابهام فرو برده است.
کوروش کیست؟
از روی منشور کوروش وی خود را به آیندگان چنین معرفی میکند من کوروش، پادشاه جهان، شاه بزرگ، شاه نیرومند، شاه بابل، شاه سومر واکد، شاه چهارگوشه جهان (بند20)، پسر کمبوجیه، شاه بزرگ، شاه <شهر> انشان، نوه کوروش، شاه <شهر> انشان، بنیره چیش پیش، شاه بزرگ، شاه <شهر> انشان (بند 21).
همان گونه که از متن این دو بند بر میآید، وی از جانشینان شاهان محلی به شمار می رفته که تا سه نسل بر قملرو شاهی کوچکی در پارس حکومت کرده بودند. انشان مرکز این حکومت بوده که انزان نیز خوانده میشد اولین حکمران از این خاندان چیشپیش است و بعد از او کوروش اول پدر بزرگ کوروش، پس نوبت به حکومت پدر کوروش، کمبوجیه میرسد پس از وی کوروش دوم که مورخان او را کوروش کبیر نیز میخواندند، بر انشان حکومت میکرد و هم او بود که سلسلة هخامنشی را بسط و توسعه میدهد.
هردودوت مورخ یونانی، سالهای سلطنت کوروش را 29 سال ذکر میکند، یعنی از تاجگذاری وی در سال 559 پیش از میلاد تا سال مرگ کوروش 530 پیش از میلاد را در بر میگیرد.
پژوهشگران با مطالعه و بررسیهایی که بر روی اسناد بابلی انجام دادهاند تاریخ جلوس و بر تخت کوروش را سال 559 پش از میلاد ذکر میکنند.
گشایش بابل
توسعه قلمرو پادشاهی ایران در زمان کوروش با تصرف عیلام، ماد، لیدیه و در نهایت بابل به اوج خود رسید. بابل که از تمدنهای مهم و قدرتمند میانرودان در زمان خود به شمار میرفت دارای فرهنگ و هنر با شکوهی بود و پادشاهی آن متصرفات زیادی در اختیار داشت. این تمدن دیرینه با همسایگان خود رتباطات فرهنگی و اقتصادی و مستحکمی برقرار کرده بود بهطوری که خط و زبان بابلی در تمامی منطقه رايج شده بود.
بنابر منابع بابلی موجود، کوروش در سال 539 پیش از میلاد، سپاهیان بنونید پادشاه بابل را شکست داد و موفق به تصرف بابل گردید در پی این نبرد و شکست، مردم بابل رسما از کوروش بهعنوان پادشاه جدید خود در پایتخت استقبال کردند. کوروش تسلیم را پذیرفت و خود را فرمانروای تبرک یافته از سوی خداوند بر بابل اعلام کرد و این را از طریق تأیید کارهای ساختمانی بناهای مذهبی و دولتی نشان داد او اجازه داد تا هدایایی به خدایان تقدیم شود و رسماً فرمان مرمت پرسشگاههای ویران و بازگشت اسارت شدگان به وطن ایشان را صادر نمود وی خود این رویداد مهم را چنین میآورد.
آنگاه که من (=کوروش) آشتی خواهان به بابل اندر شدم (بند 23) با شادی و شادمانی در کاخ شهریاری خوی، اورنگ سروری خویش بنهادم، مردوک، سرور بزرگ، مهر دل گشادهام را که دوستدار بابل است به خواست خود به ]خویشتن گردانید[ پس هر روز پیوسته در پرستش او کوشیدم. (بند24) و <آن گاه که> سربزان بسیار من دوستانه اندر بابل گام بر می داشتند من نگذاشتم کسی <در جایی> در تمامی سرزمین های اکدوسومر ترساننده باشد. (بند25)
من <شهر> بابل و همه <دیگر> شهرهای مقدس را در فراوانی نعمت پاس داشتیم.
درماندگان باشنده در بابل را که نبونئید ایشان را به رغم خواست خدایان یوغی داده بود (؟) نه درخور ایشان (بند 26) درماندگی هایشان را چاره کردیم و ایشان را از بیگاری برهانیدم. مردوک خدای بزرگ از کردارهای من شاد شد.(بند 27)
برخلاف فرمانروانیان آن دوران ها که با سنگدلی و خونریزی مبادرت به فتح سرمزن های دیگر می نمودند، کوروش هرگز، در پی تحمیل قدرت خود با ابزار خشوت و زور بر دیگر ملل بر نمی آمد. نمونه بارز این خونخواران در تاریخ باستان، آشور بانی پال، پادشاه قصی القلب آشور است که با وحشی گری تمام، شوش را مورد تهاجم و تارج قرار داد و آن شهر را با خاک یکسان کرد.
کوروش در پی تسلیم شدن سپاهیان بابل با صلح و بدور از هر گونه دشمنی دروازه های بابل را گشود و با احترام به شهروندان و مقدسات آنها، به پرستش و شکرگذاری پرداخت.
منشور آزادی کوروش
فتح بابل علاوه بر گسترش قلمرو پارسیان، نتیجه مهمتری نیز در برداشت. کوروش پس از تصرف بابل به صدور یک بیانیه مبادرت ورزید که در بردارنده مبانی فکری و اصول عقیدتی وی بود این علامیه که با منشور آزادی کوروش معروف است، اولین علامیه حقوق بشر است که توسط یک فاتح برای مردم کشور تصرف شده بیان میشود در ترجمه این منشور آمده است اینک که به یاری مزدا، تاج سلطنت ایران وبابل و کشورهای جهات اربعه را به سرگذاشتهام، اعلام می کنم، تا روزی که زنده هستم و مزدا توفیق سلطنت را به من می دهد، دین و آئین و رسوم ملتهائی که من پادشاه آنان هستم محترم خواهم شمرد. و نخواهم گذاشت که حکم و زیردستان من، دین و آئین و روسم ملتهائی که من پادشاه آنها هستم یا ملتهای دیگر را مورد تحقیر قرار بدهند یا به آنها توهین نمایند.
من از امروزی که تاج سلطنت را به سر نهادهام تا روزی که زنده هستم و مزد توفیق سلطنت را به من میدهد، هرگز سلطنت خود را بر هیچ ملتی تحمیل نخواهم کرد و هر ملت آزاد است که مرا به سلطنت خود قبول کند یا ننماید و هرگز نخواهد مرا پادشاه خود بداند و من برای سلطنت آن ملت مبادرت به جنگ نخواهم کرد.
من تا روزی که پادشاه ایران و بابل و کشورهای جهات اربعه هستم نخواهم گذاشت که کسی به دیگری ظلم کند و اگر شخصی مظلوم واقع شد من حق وی را ز ظالم خواهم گرفت و به او خواهم داد و ستمگر را مجازات خواهم کرد.
من تا روزی که پادشاه هستم و نخواهم گذاشت مال غیر منقول یا منقول دیگری را به روز یا به نحو دیگر بدون پرداخت بهای آن و جلب رضایت صاحب مال تصرف نماید من تا روزی که زنده هستم نخواهم گذاشت که شخصی، دیگری را به بیگاری بگیرد و بدون پرداخت مزد وی را به کار وادارد.
در این بیانیه به طور صریح و روشن حقوق شهروندان را متذکر میشود و در برابر پایمال شدن این حقوق به شدت پاسخ میدهد آزادی و شرف انسانها برای او با ارزش است و در انتخاب دین و عقیده، محل سکونت و شغل آنها هیچگونه نظری را تحمیل نمیکند. او میگوید: من امروز اعلام میکنم که هر کس آزاد است که هر دینی را که میل دارد بپرستد و در هر نقطهای که میل دارد سکونت کند، مشروط بر این که در آن جا حق کسی را غضب ننماید و هر شغل را که میل دارد پیش بگیرد و مال خود را به هر نحو که مایل است به مصرف براسند، مشروط بر این که لطمه به حقوق دیگران نزند.
من اعلام میکنم که هر کس مسئول اعمال خود است و هیچ کس را نباید به مناسبت تقصیری که یکی از خویشاوندانش کرده مجازات کرد و مجازات برادر گناهکار و برعکس به کلی ممنوع است و اگر یک فرد از خانواده یا طایفهای مرتکب تقصیر میشود فقط مقصر باید مجازات گردد نه دیگران.
من تا روزی که به یاری مزدا سلطنت میکنم نخواهم گذاشت که مردان و زنان را به عنوان غلام وکنیز بفروشند و حکام و زیردستان من مکلف هستند که در حوزة حکومت و مأموریت خود مانع از فروش و خرید مردان و زنان به عنوان غلام و کنیز بشوند و رسم بردگی باید به کلی از جهان برافتد و از مزدا خواهانم که مرا در راه اجرای تعهداتی که نسبت به ملتهای ایران و بابل و ملتهای ممالک اربعه برعهده گرفتهام موفق گرداند.
نکتة مهم در بخش پایانی این متن، استعانت از خداوند برای اجرای تعهداتی که نسبت به مردم احساس میکند و موفقتی که در اجرای آنها از خداوند خواستار است، ریشة دین باوری و یکتاپرستی را در افکار و عقاید وی و نیز حس مسئولیت پذیی و عمل در تعهداتی که برعهده گرفته را نمایان میکند.
پاسارگاد:
کوروش پس از فراغت از نبرد، اقدامات عمرانی متعددی و براي تثبیت حکومت و پیریزی یک تمدن عظیم در پارس را شروع کرد. وی در 75 کیلومتری شمال غربی شهر عیلامی انشان، پاسارگاد، مرکز سلطنتی جدیدی را تأسیس کرد.
پاسارگاد که پارسگده خوانده میشود یکی از مراکز تجمع پارسها بوده که پایتخت هخامنشیان در زمان کوروش دوم و فرزندش کمبوجیه دوم بوده است.
کوروش در این شهر کاخها و بناهای متعدد و وسیعی در میان باغ های کانال کشی شده ساخت. تالارهای چند ستونی این کاخ ها که معروف به آپادانا هستند، ریشه در هنر و معماری تمدن های تحت نفوذ در غرب اریان داشته که جلوه ای زیبا به پایتخت هخامنشی بخشیده بود ساقه ستونها از سنگ سفید است ولی پایه آنها از سنگ سیاه تشکیل شده اند. سرستونها مرکب از نیم تنه گاو یا شیر است.
در این بناها از شمایل نگاری و هنر سایل ملل در کار بر روی سنگ و ایجاد فضاهای سلطنتی با مهارت بسیار و ظرافت هنرمندانه ای استفاده شده است.
قطعات به جای مانده از برجسته کارهای استفاده از تندیس گونه های فاخر نشان ز مشارکتو به کارگیری هنر و سبک هنری دیگر ملل در ایجاد یک پایتخت سلطنتی دارد که تمامی وجوه یک امپراتوری را به نمایش میگذارد.
تصویر کنده کاری شده این بر روی سنگ، که در کنار دری قرار داشته، یک فرشته بالدار را به ما ارائه میدهد. که پژوهشگران گاهی آن را مرد بالدار نیز مینامند این فرشته قبای عیلامی بر تن دارد و روی سرش تاجی است که از نشانههای مصری ترکیب یافته است این تصویر با یک کتیبه کوتاه بیانگر شمایل کوروش است که هنرمند با زیرکی متعلق کوروش را به دنیای باستان به تصویر کشیده است.
در متون اسلامی از ذوالقرنین نام برده میشود که به عقیده برخی مفسران همان کوروش کبیر است.
مرگ کوروش
کوروش پس از فتح بابل توجه خود را به شرق ایران و آسیای میانه معطوف داشت، هر دو دولت و کنزیانس هر دو معتقدند او هنگام لشکرکشی به شرق به قتل رسید.
ایرانیان باستان در تجلیل و بزرگداشت پادشاه، به رسم عزاداری و سوگواری مراسماتی انجام می دادند. به طوری که هنگام درگذشت کوروش، آتش مقدس را در سراسر کشور خاموش کردند و دورة سوگواری عمومی آغاز شده ایرانیان موهای خود را کوتاه کردند و لباس عزا پوشیدند، یال اسبان خود را کوتاه کردند و جسد کوروش را به پارس آوردند و در پاسارگاد دفن کردند.
آریان یکی از مورخان گور کوروش را چنین توصيف میکند: قبر کوروش پرآوازه در پاسارگاد در بوستان یا پردیس سلطنتی قرار داشت، این پردیس باغی بود که انواع درختان و جویبارها و مراتع بزرگ اطراف آن را احاطه کرده بودند، خود مقبره در سطحی پایینتر از سنگهای مربع شکل و مجموعاً به شکل مستطیل ساخته شده بود. در بالا اتاقی سنگی با سقف سنگی قرار داشت که از در بسیار تنگ آن یک مرد کوتاه قد به زحمت میتوانست عبور کند در اتاق تابوت سگی منقوش طلایی قرار داشت که جسد کوروش در آن دفن شده بود و در یک طرف اتاق نیز تختی با پایههای زرین نهاده بودند یک فرشینه بابلی به عنوان روتختی و قالیچهای ارغوانی هم به عنوان فرش دیده میشد که روی آن روپوش آستیندار و جامههای دیگر ساخت صنعتگران بابلی را نهاده بودند.
چنان که پیداست، کوروش با تشریفات تمام و همراه با اسباب و اثاثیه عالی و پارچهها، جامههای خاص ایرانی و ضمائم گرانبها دفن شده است حفاظت از مزار او به نگاهبا موروثی سپرده شده بود که به گروه تحصیل کرده مغان تعلق داشتند، آنها با هزینه دربار تأمین میشدند و برای شادی روان کوروش به قربانی میپرداختند.
كتابشناسي:
1. ایراننگار 1384، تهران: گنجینه نقش جهان، اسفند 1383.
2. راشد محصل، محمد تقی، کتیبههای ایران باستان، تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی، چاپ اول، 1380.
3. کورت آملی، هخامنشیان، ترجمه مرتضی ثاقب فر، تهران: ققنوس، چاپ دوم، اسفند 1379.
4. واندنبرگ، لوئی، باستانشناسی ایران باستان، ترجمه عیسی بهنام، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول 1345.

درباره هانیبال الخاص

2010-09-19T14:35:00.002+04:30

درباره هانیبال الخاص شاعر و نقاش واژه ها

زندگی
او در ۱۳۰۹ از پدر و مادری آشوری در کرمانشاه به دنیا آمد ولی چون پدرش کارمند گمرک بود، هر چند وقت یکبار از شهری به شهری دیگر می‌رفت.[۲]
در چهارده‌سالگی برای اولین بار توسط جوانی به نام آلکسی گیورگیز که نقاشی را در روسیه فرا گرفته بود، با رنگ و روغن آشنا شد. هانیبال با اشتیاق به نزد او می‌رفت و پالت (تخته شستی) او را پاک می کرد. رنگ‌ها را برایش می‌چید و به نقاشی‌هایش نگاه می‌کرد. و به گفتۀ خودش "گاهی هم کاغذ و رنگ به من می‌داد و می‌گفت نقاشی کن." [۱]
بعدها او نقاشی را به صورت جدی نزد استاد جعفر پتگر دنبال کرد. وی دو سال و نیم در کلاس پتگر آموزش کلاسیک نقاشی دید و سپس به آمریکا رفت. او در آمریکا مشغول تحصیل در رشتۀ طب بود، اما این رشته رها کرد و ابتدا فلسفه و سپس نقاشی خواند. هانیبال الخاص، در آمریکا نقاشی آموخت و در رشته ایلوستراسیون (تصویرسازی) لیسانس و فوق لیسانس گرفت. در سال ۱۹۵۶ میلادی لیسانس هنرهای تجسمی و در سال ۱۹۵۸ فوق لیسانس همین رشته را از انستیتوی هنر شیکاگو (ایلی نوی) گرفت.[۳]
از همان آغاز کار، هانیبال احساس کرد که انسان برای او از هر موضوع دیگری جالب‌تر است: "خیلی دوست داشتم به قیافه و نگاه آدم‌ها فکر کنم و عمق عواطف، اندوه، تکبر، خودخواهی، مهربانی آنها را دریابم." و همچنین او گفته بود: "در دانشگاه، از کلاس کشیدن اندام انسان‌ها لذت می‌بردم. بیشتر دوست داشتم بروم در کلاس‌های مدل زنده، نقاشی کنم. در همان کلاس بود که برای اولین بار کارهای ذهنی کردم. آن کار ذهنی پر از صورت‌های آدم بود. تخیلات بیشتر روی کارهایی بود که در آن اندام انسان و چهرۀ انسان بود، ولی اولین باری که در کارهایم موضوعی را نگه داشتم و تکرارش کردم و بعدها به صورت امضاء کارهای من شد، وفور آدم بود." به گفتۀ خودش، او در آغاز کار خیلی بی‌برنامه بود: " یک صورت اینجا و یک صورت آنجا می‌گذاشتم؛ یک اندام را اینجا و یک اندام را آنجا. بعد کم کم پرداختم به پیوند آنها، اولین رابطه‌ای که در ایران زیاد به آن برخوردم، صف بود. آدم‌های پشت سر هم ایستاده، صف دراز آدم‌ها. از اینجا تا ابتدا و تا بی‌نهایت، تا قیامت دارند می‌روند و حتا یک زمانی تابلوهایی داشتم که چیزی نبود جز صف‌‌های مختلف آدم. چپ و راست می‌رفتند تا ناپدید می‌ شدند."[۱]
الخاص در هنرستان پسران، دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران، دانشکده مانتیسلو ایالت ایلینویز آمریکا و دانشگاه آزاد درس داد. هانیبال الخاص چهار کتاب در زمینه آموزش هنر تالیف کرد و برای ده‌ها کتاب طرح روی جلد کشید. او عضو دوره‌های مختلف دوسالانه نقاشی معاصر ایران در دهه ۳۰ و ۴۰ بود و مدت دو سال گالری گیل گمش را که از اولین گالری‌های معاصر ایران بود، اداره کرد. در دهه پنجاه نیز چهار سال در روزنامه کیهان نقدی هنری نوشت. بعد از انقلاب به عضویت شورای هنرمندان و نویسندگان ایران درآمد و در سال ۱۳۵۸ عضو هیئت اجرائی آن شد. او به همراه عده‌ای از هنرمندانی که به حزب توده گرایش داشتند، دیوارهای سفارت آمریکا را با طرح‌ها و نگاره‌های ضدامپریالیستی نقاشی کرد. سوای هنر نقاشی که دلمشغولی اصلی اش بود، او به شعر هم عشق می‌ورزید.
فعالیت‌های کاری
تولید صدها متر نقاشی بر روی بوم٬ کاغذ و نقاشی دیواری
برپایی بیش از ۱۰۰ نمایشگاه خصوصی و ۲۰۰ نمایشگاه گروهی در ایران، اروپا، کانادا، آمریکا و استرالیا[۴]
وی ۳۵ سال به تدریس مشغول بود از جمله:
۵ سال در هنرستان پسران
۶ سال در دانشکده مانتیسلو ایالت ایلینویز آمریکا با سمت مدیرگروه و دانشیار
۱۷ سال در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران،
۷ سال به طور موقت در دانشکده هنر دانشگاه آزاد تدریس کرد.
افزون بر تدریس نقاشی او:
در سال ۱۳۵۹ نگارخانه گیلگمش را که یکی از نخستین نگارخانه‌های معاصر ایران بود در تهران تاسیس کرد و ۲ سال مدیر آن بود.
از سال ۱۳۵۳ به مدت ۴ سال در روزنامه کیهان نقد هنری نوشت.
طراحی روی جلد ده‌ها کتاب و مصور سازی اشعار مختلف را انجام داد.
۴ کتاب در باره آموزش هنر تالیف کرد و چندین کتاب به زبان فارسی یا آشوری ترجمه کرد.
آثار
الخاص تاکنون به جز هزاران تابلوی کوچک و بزرگ، ۳۰۰ متر مربع نقاشی دیواری و نیز ۳ پرده ۱۵ قطعه‌ای و ۴ پرده ۸ قطعه‌ای آفریده‌است. یکی از مهم‌ترین آثار هانیبال تابلوی ۱۵ قطعه‌ای آفرینش می‌باشد. وی در سال ۱۳۸۱ در موزه آزادی ۵۰ سال نقاشی خود را (۳ سال دیرتر) جشن گرفت.
وی که تا کنون برای ده‌ها کتاب روی جلد کشیده و شعر مصور کرده، خود نیز ۴ کتاب در آموزش هنری تالیف کرده‌است.
الخاص علاوه بر نقاشی به ادبیات نیز توجه داشته، چون پدر و عمویش هم هر دو از شعرای بنام زبان آشوریاند.[۱] او هزاران بیت، دوبیتی، هایکو، قصیده، منظومه و غزل سروده و ۱۵۰ غزل حافظ را به زبان آشوری، (همراه با بیش از ۵۰ تصویر از آثار خودش) با حفظ وزن و قافیه و معنا و طنز، ترجمه کرده‌است که حاصل سی سال تلاش پیگیر اوست. از نیما یوشیج ، ایرج میرزا ، میرزاده عشقی و پروین اعتصامی نیز آثاری را به آشوری برگردانده‌است.
نمایشگاه‌ها
وی بیش از ۱۰۰ نمایشگاه اختصاصی و بیش از ۲۰۰ نمایشگاه گروهی در ایران، اروپا، کانادا٬ آمریکا و استرالیا داشته‌است.
هانیبال در نمایشگاه‌هایش با طنز و ابتکارهای مختلف مانند: برقراری هپنینگ‌ها ، انتخاب محیط انبار برای نمایشگاه ، حواله کردن بیل(!) ، نقاشی‌های پر از هزلیات عبید زاکانی و مولوی کوشیده تا سلیقه نمایشگاه روهای مقرراتی را به هم بزند.
چند جمله از هانیبال الخاص
غرب را بی فرهنگانه تقلید نکنید، آخرین ایسم مهم‌ترین یا بادوام‌ترین شیوه نیست.
دروغ کم گفته‌ام و این بزرگ‌ترین دروغم است!
از سوسیالیستی که پس از مرگ عموی ثروتمندش می‌فهمد پول حلال مشکلات است خوشم نمی‌آید.
من در نقاشی خود را رنگ شناس می‌دانم.
از کسانی که واژه‌های دهاتی و عمله را به جای ناسزا به کار می‌برند بیزارم.
اگر من در اروپا ۶۰ سال یک نانوای موفق بودم، احتمالاً برای بزرگداشت من دکانی را با تنوری زیبا هدیه می‌دادند!
بیایید لااقل در ارومیه از ساختمان‌های خرابه‌تان یا زمین‌های متروک، چهاردیواری دورش بکشید و تابلوهای مرا آنجا بگذارید، من تابلوهای زیادی دارم که به آنجا هدیه کنم.
هر وقت نگاه می‌کنم که چطور شده که من نقاش شده‌ام، می بینم تصادف‌هایی بوده، امکاناتی در کنار من بوده که چه بسا دست خود من هم نبوده، یعنی اتفاق افتاده و من شده‌ام نقاش
مردم از آویزان کردن نقاشی چهره ترس روانی دارند. باید این ترس را از بین برد. ما باید به فرهنگ دیواری خود که سطح بسیار نازلی دارد بیندیشیم.
مرگ
هانیبال الخاص روز سه شنبه، ۲۳ شهریور سال ۱۳۸۹، در سن ۸۰ سالگی درگذشت.
او خرداد ماه ۱۳۸۹ به دلیل بزرگداشتی که شاگردانش در خانه هنرمندان ایران برای وی برگزار کرده بودند، به ایران سفر کرد و تمایل داشت در صورت تامین هزینه‌های بیماری و بیمه شدن در کشور خود بماند[۵] اما به دلیل محقق نشدن این، امر مرداد ماه به آمریکا بازگشت و ۲۳ شهریور به دلیل حاد شدن بیماری سرطانش و کهولت سن در ایالت کالیفرنیای آمریکا در گذشت.[۶] درگذشت هانیبال الخاص از قضا با برپایی نمایشگاه «هنر معاصر ایران» در گالری ماه مهر تهران مصادف شد که آثار او را نیز دربر دارد.[۱]
وی در مصاحبه‌ای زندگی در هشتمین دهه زندگی خود را معجزه دانسته بود: "معجزه‌ای است چون تعداد بیماریهای من بسیار زیاد است ولی تا این سن رسیده‌ام. تا به حال سه بار قبلم را جراحی کرده‌ام. در کودکی مالاریا گرفتم. کلا از کودکی خیلی آدم سالمی نبودم. میانگین عمر افراد خانواده‌ام ۶۵ سال بوده و من فعلاً ۱۵ سال بیشتر عمر کرده‌ام.خوب این خیلی خوب است." [۵]

منابع
↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ به یاد هانیبال. جدید آن لاین. بازدید در تاریخ ۲۵ شهریور ۱۳۸۹.
↑ هانیبال الخاص نقاش ایرانی درگذشت. بی‌بی‌سی فارسی. بازدید در تاریخ ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۰.
↑ هانیبال الخاص درگذشت. وب‌گاه رادیو زمانه (در تاریخ ۲۴ شهریور ۱۳۸۹). بازدید در تاریخ ۲۵ شهریور ۱۳۸۹.
↑ هانیبال الخاص در ۸۰ سالگی درگذشت (فارسی). خبرآنلاین (در تاریخ ۲۴ شهریور ۱۳۸۹). بازدید در تاریخ ۱۳ سپتامبر ۲۰۱۰.
↑ ۵٫۰ ۵٫۱ نقاشی که پرتره‌های شاعرانش ناتمام ماند. خبرگزاری مهر (در تاریخ ۲۴ شهریور ۱۳۸۹). بازدید در تاریخ ۲۵ شهریور ۱۳۸۹.
↑ هانیبال الخاص، آغازگر طراحی فیگوراتیو درگذشت. خبرگزاری میراث فرهنگی. بازدید در تاریخ ۲۵ شهریور ۱۳۸۹.
ماهنامه کلک شماره پی در پی ۱۴۷
هانیبال الخاص، نقاش نوگرای ایرانی درگذشت
درباره هانیبال الخاص
شاعر و نقاش واژه ها
هانیبال الخاص متولد ۱۳۰۹ كرمانشاه
۱۹۵۶ - لیسانس هنرهاى تجسمى از انستیتوى هنر شیكاگو - ایلى نوى
۱۹۵۸ - فوق لیسانس هنرهاى تجسمى از انستیتوى هنر شیكاگو - ایلى نوى
۱۹۵۹ - تأسیس گالرى گیل گمش (اولین گالرى هنرمدرن درتهران)
۱۹۵۹‎/۶۳ - معلم هنرستان عالى پسران
۱۹۶۴‎/۶۹ - پروفسور دپارتمان هنرهاى تجسمى كالج مونتسلو - آلتون، ایلى نوى
۱۹۶۸‎/۶۹ - رئیس قسمت هنرهاى تجسمى كالج مونتسلو - آلتون
۱۹۷۳‎/۷۵ - نقد هنرى در روزنامه كیهان - تهران
۱۹۶۹‎/۸۰ - استاد دانشكده هنرهاى زیبا - دانشگاه تهران
۱۹۸۰‎/۸۲ - تدریس خصوصى و مكتب شناسى هنر در تهران و دانشگاه بركلى و دانشگاه یو.سى.ال.اى (كالیفرنیا)
۱۹۹۲‎/۲۰۰۵ - استاد هنرهاى تجسمى در دانشگاه آزاد اسلامى - تهران
۱۹۹۷ و ۹۹- عضو هیأت ژورى بى ینال نقاشى موزه هنرهاى معاصر تهران
- برپایى بیش از ۴۰ نمایشگاه انفرادى و گروهى در داخل و خارج از كشور
* تألیف، ترجمه و نوار شعر:
فارسى:
- ۱۰ داستان كوتاه (منتشر شده در روزنامه ها و مجلات).
- مجموعه ۵ جلدى براى مدارس تكنیكى ایران شامل طراحى، نقاشى، تاریخ هنر و مجسمه سازى.
- ترجمه بیوگرافى دیوید آلفارو سیكروس (نقاش مكزیكى)
- ترجمه ۱۰۰ شعر از كارول سند برگ
- نوار اشعار انتخاب شده از نیما یوشیج

آشورى:
- اشعار قومى
*ترجمه هاى فارسى به آشورى: ۱۹۸۳‎/۹۶ - ۱۲۰ غزل از حافظ به صورت نوار
* ترجمه هاى فارسى به انگلیسى:
- ترجمه هاى اشعار فارسى با همكارى برایان برگلاند
* روى جلد و تصویرسازى:
- بیش از ۲۰ طرح روى جلد براى مجموعه هاى منتشر شده

از هانیبال الخاص به عنوان یك معلم با ۴۰سال سابقه تدریس و هانیبال الخاص به عنوان یك نقاش با ۶۰ سال سابقه حضور، باید نكته هاى آموختنى و حرف هاى شنیدنى بسیارى انتظار داشت. و اما هانیبال كیست؟
۱۲ یا ۱۴ سال داشت كه در اراك آموزش نقاشى را شروع كرد. اولین معلم او (گورگیز) ۱۶ سال داشت و براى توفیق و بسیارى از مجلات فكاهى آن سال ها كاریكاتور مى كشید. پدر هانیبال كارمند گمرك بود، در نتیجه هر چند وقت یكبار از شهرى به شهر دیگر منتقل مى شد. به تهران منتقل شدند. هانیبال با این كه دستش لرزش داشت از پدر خواست نام او را در یك كلاس نقاشى بنویسد. معلم بعدى هانیبال، جعفر پتگر بود.
كلاس پتگر، پیش از آن كه منتقل شود به خیابان هدایت، در خیابان جمهورى (شاه سابق) سه راه شاه بود. دو سال و نیم الخاص در كلاس پتگر آموزش دید. تا اینكه راهى آمریكا شد. جعفر پتگر پرتره اى از شهریار با سه تارش كشیده بود كه جلوى چشم بود و همین پرتره باعث شد كه هانیبال اصرار كند تا پرتره بكشد. شیوه آموزش پتگر كپیه بردارى از نقاشى هاى كلاسیك بود. یكى از همكلاسى هاى الخاص در این كلاس، بیژن صفارى بود كه عقیده داشت نقاش نباید كپیه بردارى كند. این دو (هانیبال و بیژن) از طریق كتاب و كارت پستال با امپرسیونیست ها آشنا شده بودند و پیكاسو را آدم متقلبى مى دانستند.
قبل از مسافرت هانیبال به آمریكا، او با یك پرتره در یك نمایشگاه گروهى در خانه وكس (انجمن ایران و شوروى سابق) شركت كرد. این پرتره اى بود از خواهرش با رنگ و روغن. هانیبال الخاص به آمریكا رفت كه طب بخواند، اما فلسفه خواند و بعدتر نقاشى.
نقاشى را در «آرت انستیتو» كه استادهاى خوب اروپایى و روسى داشت، خواند. در آن زمان در آمریكا «آبستره» اوج گرفته بود. جكسون پالاك، دكونیننگ، فرانس كلاین و ...، هانیبال الخاص پس از ۸ سال درس و ۶ سال كار (كار در كارخانه وسترن الكتریك) در رشته ایلوستراسیون لیسانس و فوق لیسانس گرفت.
وقتى به ایران برگشت مدتى در اداره بهداشت مددكار اجتماعى بود و بعد هم شد معلم هنرستان پسران. بعد گالرى «گیل گمش» را راه انداخت كه بیشتر كار كسانى را به نمایش گذاشت كه نمایشگاه اول شان بود. مثل: پیلارام، زنده رودى، قندریز، دادخواه، بروجنى و صفرزاده. هانیبال الخاص از ۱۳۴۸ تا ۱۳۵۸ در دانشگاه تهران و قبل از سال ۴۸ در هنرستان پسران تهران تدریس كرده است. در مجموع او از سال ۱۳۴۰ تاكنون به تناوب در هنرستان، دانشگاه تهران، دانشگاه هاى آمریكا، دانشگاه آزاد و كلاس هاى خصوصى اش به تدریس هنر پرداخته است.
الخاص تنها به عنوان یك نقاش شناخته نمى شود، چرا كه او تاكنون هزاران دوبیتى، قصیده، هایكو، منظومه و غزل به زبان آشورى سروده و چهار كتاب آموزش هنر تألیف كرده است. ده ها قصه كوتاه به فارسى و آشورى نوشته و تعداد بسیارى طرح روى جلد كتاب ترسیم كرده است. اخیراً هم صد غزل حافظ را به آشورى ترجمه كرده و براى هر كدام یك مینیاتور به شیوه الخاص مصور كرده است. كتاب جامعى نیز از مجموعه مقالات، مصاحبه ها و یادداشت هاى او در دست انتشار است. الخاص آمیزه اى است از شاعر معلم، نقاش و قصه گو. او تاكنون بیش از سیصد نمایشگاه فردى یا گروهى برگزار كرده است كه برخى از آنها غیرمنتظره، ابتكارى و به یادماندنى هستند. براى مثال او در دهه پنجاه، نمایشگاهى در نگارخانه شیخ برگزار كرد كه فاقد افتتاحیه بود. یعنى روز اول بازدیدكنندگان با تعدادى بوم سفید روبرو مى شدند كه هانیبال در مقابل نگاه مردم مشغول نقاشى كردن مى شد و پس از گذشت ده روز به تدریج بوم هاى خالى توسط او نقاشى مى شدند. این نمایشگاه غیرمنتظره، به جاى افتتاحیه، اما یك «اختتامیه» داشت.
همه هانیبال الخاص را به عنوان یك نقاش فیگوراتیو مى شناسند. نقاشى كه تصویر انسان، چهره انسان و اندام انسان دلمشغولى همیشگى اوست. اما هانیبال، كارهاى متفاوتى نیز كرده است. براى مثال به مناسبت درگذشت نیما یوشیج كه اتفاقاً مصادف با درگذشت پدرش نیز بوده، یك نمایش موسوم به Happening Art برگزار كرد كه در ایران خیلى تازگى داشت. او براى این كار، یك تابلوى نقاشى بزرگ از نیما و حال و هواى شعر نیما كشید. در مقابل این تابلو ۴۰ صندلى نصب كرد و با ضبط صوت سخنرانى افرادى را كه درباره نیما حرف زده بودند همراه با موسیقى مناسب پخش كرد. در این سالن قهوه نیز عرضه مى شد. استقبال زیادى از این پروژه شد و نحوه حضور مستقبلین نیز به این صورت بود كه ۴۰ نفر به سالن مى آمدند و بر روى صندلى ها مى نشستند و تابلوى بزرگ را تماشا مى كردند و نوار سخنرانى ها را گوش مى دادند و قهوه مى خوردند، بعد آنها خارج شده و ۴۰ نفر بعدى وارد مى شدند و ....

منبع:
namadineh.com

2010-09-04T13:52:00.000+04:30

مهندس فرخ قهرمانپور خواهد شد।مهندس قهرمانپور، از که متولد 1320 تهران بود، در شرایطی عرصه هنر را ترک کرد که آثار برجسته معماری از خود بر جای گذاشته است।زنده یاد قهرمانپور از اعضای انجمن مفاخر معماری ایران و جامعه مهندسان مشاور ایران بود و عضویت در کانون مهندسان معمار دانشگاه تهران و همچنین شورای عالی جامعه مهندسان معمار ایران در زمره فعالیت های جمعی این معمار برجسته به شمار می رود.توسعه ترمینال های 1 و 2 فرودگاه مهرآباد و ترمینال بین المللی حجاج مشهد، ساختمان اداری میرداماد، ساختمان وزارت رفاه، متل عسلویه، ساختمان استانداری تهران و ده ها خانه، مجتمع مسکونی، اداری و ویلایی در کشور تنها بخشی از فعالیت های او به عنوان یک معمار است. قهرمانپور معمار هنرمندی بود که علاوه بر مطالعه در زمینه موسیقی، با سازهای کلاسیک و سبک های موسیقی نیز آشنایی داشت. هرچند او در زمینه عکاسی، نقاشی، طراحی و حکاکی نیز فعالیت های موثری داشته است.وی در 27 امرداد1389 خورشیدی در تهران درگذشت.

منبع:

http://ammi।ir/ShowNews2.aspx?ID=109

کوروش فرزامی معمار و طراح سر در دانشگاه تهران

2010-09-04T12:23:00.003+04:30

کوروش فرزامی طراح سر در به یادماندنی دانشگاه تهران ‌در سن73سالگی به دیار حق شتافت.
وی فارغ التحصیل1343از دانشگاه تهران و از برجسته ترین معماران معاصر کشور بود که سر در دانشگاه تهران را همزمان با فارغ التحصیلی طراحی و اجرا کرد.
این سردر بر روی اسکناس های پنجاه تومانی نمادی از مرکز علم و دانش کشور و برای بسیاری از گردشگران تداعی کننده تهران است.
سر در قبلی دانشگاه تهران پس از26سال جای خود را به این سر در نمادین داد.
در آن سال به دستور ریاست وقت دانشگاه طرحی در میان دانشجویان به مسابقه گذاشته شد؛ ازمیان طرح های رسیده طرح دانشجویی به نام کورش فرزامی از دانشکده هنرهای زیبا به عنوان طرح برتر برگزیده شد.
طرح سر در اصلی دانشگاه تهران الهام گرفته از تصویر خیالی دو پرنده است که بال هایشان را برای اوج گرفتن و برخاستن از زمین بازکرده و علم و دانش به دوبال تشبیه شده اند که ورود و خروج از دانشگاه با آن ممکن است.
سر در دانشگاه تهران به شماره2445به عنوان اثر فرهنگی تاریخی در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
ساخت مرکز صدا و سیمای شهرهای سنندج و مهاباد، ‌شهرک مسکونی دانشگاه تهران، ‌مجموعه صنعتی صدا و سیما، ‌بیمارستان تهران کلینیک، کارخانه زامیاد، غرفه ایران در نمایشگاه بین المللی اوزاکای ژاپن، ‌غرفه فرانسه در نمایشگاه بین المللی تهران از جمله آثار مهندس و هنرمند فقید کوروش فرزامی است।

منبع:
http://www.tavoosonline.com/News/NewsDetailFa.aspx?src=17691

هنر خاکی/ هنر زمین/ لندآرت Land art/ Earth art

2010-06-23T10:39:00.004+04:30

هنر خاکی/ هنر زمین/ لندآرت Land art/ Earth art
هنر خاکی هنری است که در آن، بهجای استفاده از زمین بهعنوان جایگاه اجرای یک اثر هنری، خود زمین به یک اثر هنری تبدیل میگردد. هنرخاکی یا هنر زمینی در اواخر دهۀ 1960 به عنوان واکنشی در برابر فنآوری پیچیدۀ فرهنگ صنعتی و نیز درهم آمیختن هر چه بیشتر هنر و طبیعت پا گرفت و مفهوم آن در نمایشگاه گالری دوان در 1968 در نیویورک و نمایشگاه دانشگاه کرنل در 1969 تثبیت شد. هنر خاکی که از زمرۀ هنرهای مفهومی بهشمار میآید، مناسب نمایشگاههای متعارف هنری نیست و عرضۀ آن بیشتر بهصورت عکس و فیلم صورت میگیرد. از جمله کارهای برجستۀ هنر خاکی، کار رابرت اسمیتسون در دریاچۀ نمک بزرگ یوتا با عنوان اسکلۀ حلزونی(1970) در خور ذکر است. (لینتن:1382 :500)

تپه علي كش دهلران

2010-06-13T08:54:00.001+04:30

ʿALĪKOŠ
an archeological site dating to the 8th millennium B.C. in southwestern Iran, near the modern town of Deh Lorān.
ʿALĪKOŠ, an archeological site dating to the 8th millennium B.C. in southwestern Iran, near the modern town of Deh Lorān, about 80 km west of Dezfūl in Ḵūzestān (for the name see F. Hole and K. V. Flannery, “Excavations at Ali Kosh, Iran, 1961,” Iranica Antiqua 2/2, 1962, p. 100, n. 2). Nearly 150 meters in diameter, the site has a maximum depth of seven meters; it marks the abandonment, disintegration, and rebuilding of a succession of mud houses in a small agricultural village over a period of about 2,000 years. Along with a number of other sites, it was excavated in 1961 and 1963 in order to elucidate the origins and development of agriculture and herding into the 4th millennium B.C.; the evidence from these sites is more complete than for any other comparable area of the Near East. ʿAlīkoš’s importance lies in the abundant evidence it provides for both agriculture and the early domestication of livestock; three cultural phases make up the deposits in the site:
1. Boz Morda phase. The initial village, probably dating chiefly to the 8th millennium B.C., was the first settlement in a region that provided abundant edible wild plant foods, herds of onagers, oxen, and gazelles, and seasonal incursions of migratory birds. The people built small houses of clay and mud bricks and planted fields of emmer wheat (Triticum dicoccum) and two-row hulled barley (Hordeum spontaneum), both of which are primitive races of the modern domesticates. They also collected large quantities of native wild legumes and grasses to supplement their diet. They herded goats, which showed little evidence of domestication at this early date, and hunted onagers, oxen, and boars. From a marsh near the site they harvested catfish, turtles, carp, mussels, and water birds. As in the later two phases, the people made cutting and scraping tools of flint and obsidian and grinding stones of local limestone. The floors of the houses were covered with simple reed mats. As pottery was not yet in use, waterproof containers were made either of animal skins or baskets coated with bitumen.
2. The ʿAlīkoš phase (7200-6400 B.C.). Beneath the floors of some of the houses, which were larger and multi-room, are found burials showing evidence of cranial deformation and the use of simple beads and pendants as decoration. Stone bowls, shaped much like later pottery bowls, were numerous and mortars and pestles had been added to the inventory of ground stone. Some 40 percent of the seeds recovered were cereal grains, a dramatic increase from the 10 percent of the Boz Morda phase. The goats displayed flattened horn cores, one of the signs of domestication; fewer sheep were in the herds. The villagers maintained an emphasis on hunting similar to that of the previous phase.
3. Moḥammad-Jaʿfar phase (6400-6100 B.C.) Relatively shallow deposits at the top of the mound show some houses with stone foundations and burials in a small cemetery outside the buildings. Evidence indicates changes in the environment, perhaps as a result of prolonged herding and farming; the marshy area had grown dry and woody perennial legumes (Prosopis) characteristic of heavily grazed land were now abundant. Both the sheep, now nearly as abundant as goats, and the goats show morphological signs of advanced domestication, but a strong emphasis on hunting wild animals continued. The most notable change was the introduction of pottery, which occurred in three distinct wares, all of which were chaff tempered and fired at a low temperature. Similar pottery is found at the nearby excavated site of Čoḡā Sefīd, also on the Deh Lorān plain, and at Tapa Gūrān and Tapa Sarāb in the mountains.
By the time ʿAlīkoš was abandoned, there were several other small villages on the Deh Lorān plain, but irrigation agriculture and the use of plows drawn by draft animals had not yet been introduced. Although widespread contacts are evident in the presence of obsidian from Anatolia, sea shells from the Red Sea, and turquoise and copper from the Iranian plateau, the villagers of the plain were self-sufficient in foodstuffs and other necessary items. Some form of seasonal transhumance featuring migration into the mountains during the extremely hot summers probably continued to be practiced throughout the occupation of ʿAlīkoš. This pattern of life continued locally for another 700 years before irrigation agriculture and hybrid races of the cereal grains were introduced by people from eastern Iraq. The story of the continued local development and the intrusion by people with irrigation are documented in the reports on Čoḡā Sefīd (Hole, 1977) and Tapa Sabz (Hole, Flannery, and Neely, 1969).
Bibliography : F. Hole and K. V. Flannery, “The Prehistory of Southwestern Iran: A Preliminary Report,” Proceedings of the Prehistoric Society 33, 1968, pp. 147-206. F. Hole, K. V. Flannery, and J. A. Neely, Prehistory and Human Ecology of the Deh Luran Plain. Memoir 1, Ann Arbor, 1969. F. Hole, Studies in the Archeological History of the Deh Luran Plain. Memoir 9, Ann Arbor, 1977. A. Woosley andF. Hole, “Pollen Evidence of Subsistence and Environment in Ancient Iran,” Paleorient 4, 1978, pp. 59-70.

(F. Hole)

Originally Published: December 15, 1984

Last Updated: December 15, 1984
http://www.iranica.com/articles/alikos-archeological-site

آشنايي با موزه جواهرات ملي ايران

2010-06-07T09:07:00.003+04:30

آشنايي با موزه جواهرات ملي ايران

پيشينه گردآوري جواهرات در ايران:
به عقيدة كارشناسان تاريخچه گرد‌آوري و نگه داري جواهرات در ايران، از دوره حكومت صفويه آغاز مي‌شود. هر چند كه شواهدي از وجود خزانه هاي بزرگ در دوره هاي امپراتوري هخامنشي و ساساني در ايران به جاي مانده است.
تا پيش از حكومت صفويه‌ در ايران، جواهرات گران‌بهايي در خزانه دولتي وجود نداشته و پادشاهان صفوي بيش‌از دو سده به گرد‌آوري جواهرات پرداختند.
حتي كارشناسان دولت صفوي، جواهرات را از بازارهاي هند و عثماني و كشورهايي مانند فرانسه و ايتاليا خريداري مي‌كردند و به اصفهان‌، پايتخت حكومت‌، مي‌آوردند.
در پايان سلطنت شاه سلطان حسين و با ورود محمود افغان به ايران‌، خزاين دولت با حمله افغان‌ها غارت شد و مقداري از آن‌ها كه به وسيله محمود افغان به اشرف افغان منتقل شده بود، پس از ورود شاه تهماسب دوم به اصفهان‌، به چنگ نادر افتاد و از خروج آن‌ها از ايران جلوگيري شد.
بعداً نادر براي پس گرفتن آن بخش از جواهرات كه به هندوستان منتقل شده بود، نامه‌هايي به دربار هند نوشت‌، اما جواب نامساعد شنيد. پس از لشكركشي نادر به هند، محمدشاه گوركاني مبالغي نقدينه‌، جواهر و اسلحه تسليم نادر كرد.
اما بخشي از اموال و خزايني كه نادر از هندوستان به دست آورده بود به ايران نرسيد و در راه بازگشت به ايران از ميان رفت‌.
نادر پس از بازگشت به ايران‌، مقدار قابل ملاحظه‌اي از جواهرات را به رسم ارمغان براي امرا و حكام و شاهان كشورهاي همسايه فرستاد.
هم‌چنين مقداري از اشياي نفيس و مرصع را به آستان حضرت امام‌رضا (ع‌) تقديم كرد و مقداري را نيز به سپاه خود بخشيد.
در سال 1160 پس از قتل نادر، احمد بيگ افغان ابدالي‌، از سرداران نادر، دست به غارت جواهرات خزانه نادر زد. از جمله گوهرهايي كه از ايران خارج شد و هرگز بازنگشت‌، الماس معروف كوه نور بود. اين الماس در سال 1266 به ملكه ويكتوريا اهدا شد.
در دوران قاجار مجموعه جواهرات جمع‌آوري و ضبط شد و تعدادي از جواهرات بر تاج كياني‌، تخت نادري‌، كره جواهرنشان و تخت‌طاووس نصب گرديد.
موزه جواهرات ملي
در سال 1316 ، بخش عمده جواهرات به بانك ملي ايران منتقل شد و پشتوانه اسكناس و بعداً وثيقه اسناد بدهي دولت به بانك بابت پشتوانه اسكناس قرار گرفت‌.
خزانه فعلي در سال 1334 ساخته و در سال 1339 با تأسيس بانك مركزي ايران گشايش و به اين بانك سپرده شد.
اين موزه تا پيش از انقلاب فعاليت داشته و بعد از آن تعطيل و دوباره در سال 1369 براي عموم بازگشايي شد.
جواهرات مهم اين موزه الماس درياي نور، تخت طاووس يا تخت خورشيد، تخت نادري و كره جواهر نشان است‌.
بناي موزه:
اين موزه در موزه جواهرات ملي با مساحتي حدود 1000 مترمربع مجهز به سيستم ايمني است كه توسط آلماني‌ها ساخته شده است‌.
برخي از جواهرات شاخص موزه:
1- درياي نور
درياي نور، درشت‌ترين و زيباترين الماس برليان در ميان گوهرهاي سلطنتي ايران و يكي از گوهرهاي معروف جهان است‌. گفته مي‌شود اين الماس هزار سال پيش كشف و استخراج شده است‌. وزن آن 7 مثقال و 20 نخود، يعني در حدود 182 قيراط‌، و صورتي است‌، ولي پيش از تراش‌، زيادتر از اين بوده است‌.
اين الماس توسط نادرشاه افشار، جزو هداياي محمد شاه گوركاني و غنايم جنگي از هند به ايران آورده شده و بعد از طي دوران‌هاي مختلف به دست شاهان قاجاريه رسيده است‌.

2- كره جغرافيايي
كره جغرافيايي كه وزن آن با پايه‌هاي طلايي آن حدود 37/5 كيلوگرم و روي آن 51366 قطعه جواهر گوناگون به وزن 3656/4 گرم نشانده شده است‌.
اقيانوس‌ها و درياهاي زمردنشان و آسيا مرصع به ياقوت و لعل‌، ايران مرصع به الماس‌، اروپا مرصع به ياقوت‌، آفريقا مرصع به ياقوت سرخ و كبود و آمريكاي شمالي و جنوبي و استراليا مرصع به ياقوت و لعل است و خط استوا به وسيله الماس نشان داده شده و دو حلقه زرين ساده كه در روي آن‌ها گل‌هاي الماس نشان نصب شده‌، به طور متقاطع كره را در ميان گرفته است‌.
روي كره القاب ناصرالدين شاه منبت و الماس نشان شده است‌. در اين كره‌، كوه دماوند با ياقوت درشتي مشخص و شهر تهران با ياقوت معروفي به نام اورنگ زيب نمايان است‌.
3- تاج‌ماه
تاج‌ماه كه بعد از درياي نور، در ميان جواهرات سلطنتي خودنمايي مي‌كند. اين سنگ سفيد و خوش آب و رنگ بادامي شكل 112 قيراط وزن دارد و در وسط بازوبند سلطنتي بازوي چپ قرار داشت‌. اما بعدها به صورت دگمه يا بر روي سينه يا پيش كلاه نصب مي‌كردند و اينك به صورت پياده در خزانه جواهرات سلطنتي ايران نگه‌داري مي‌شود.
4- تاج‌كياني
تاج‌كياني، تاجي است كه پادشاهان در مراسم تاج‌گذاري از آن استفاده مي‌كردند.
منبع:
پول ‌و بانک- همشهري آنلاين:
http://www.hamshahrionline.ir/News/?id=81494

http://www.allmuseums.com/javaherat_museums.html

نگاهي به نمايشگاه زن در گذر زمان

2010-06-01T09:13:00.004+04:30

نگاهي به نمايشگاه زن در گذر زمان

نمايشگاه زن در گذر زمان از 9 خرداد تا 25 خردادماه در موزه ملي ايران برپا است. علاقمندان مي‌توانند در روزهاي ياد شده به غير از (دوشنبه ها و 14و 15 خردادماه) از 9 صبح تا 17 به سالن نمايشگاه‌هاي موزه ايران باستان واقع در خيابان امام خميني(ره)، نبش خيابان سي تير، موزه ملي ايران مراجعه کنند.

بررسي تحولات گسترده تمدن بشر، حاکي از نقش اساسي زنان در جوامع دوران مختلف است. در ميان يافته هاي باستان شناسي محوطه‌ها و مکان‌هاي معروف فرهنگ دوران پيش از تاريخ و پس از آن، تعداد بي شماري پيکره‌هاي انساني و حيواني وجود دارد.
پژوهش ها نشانگر آن است که ويژگي‌هاي ذاتي زنان، تأثير به سزايي در سير تکامل تمدن‌ها داشته است.
در بين پيکره‌هاي يافت شده پيکره‌هاي زنان از کثرت وتنوع زيادي برخوردار است . پژوهش هاي صورت گرفته بر اين گونه پيکره ها به ويژه از نظر گوناگوني و ساختار و پراكندگي جغرافيايي نشانگر آن است که ويژگي هاي ذاتي زنان، تأثير به سزايي در سير تکامل تاريخ اجتماعي، هنري، مذهبي و... تمدن‌ها داشته است.
بررسي تحولات گسترده تمدن بشر، حاکي از نقش اساسي زنان در جوامع دوران مختلف است.
آثار و شواهد باقي مانده از جوامع نخستين، بر مشارکت زنان با مردان در امور مختلف از جمله تهيه غذا ، وسايل مورد نياز زندگي ، کشت و زرع ، دامداري و... تأکيد دارند.
در چنين جوامع نياز انسان به بقا در مواجهه با خطرات مختلف طبيعي، نياز به افزايش جمعيت و فراورده هاي کشاورزي و دامي را ايجاد کرده است و در اين شرايط، توانايي انحصاري باروري و زايندگي زنان، به تدريج جلوه اي نمادين و مقدس يافته و زمينه هاي ايجاد انديشه هاي مذهبي و تصوروجود نيروهاي مافوق طبيعي در زايندگي را فراهم آورد.
پژوهشها نشان مي دهد كه، الههها اولين تجسم مذهبي انسان از"الهه مادر" است اين تجسم نيرو بخش، مرزهاي انساني و طبيعي را درنورديده و به يک فرهنگ مذهبي ـ آييني مشترک در بين اقوام و مللي که هيچ گونه ارتباط و وابستگي نداشتند، در آورد.
يافت تعداد قابل توجهي ظروف به شکل زنان در حالت هاي مختلف و نمايش موجودات خيالي با چهره هاي زن گونه، گذشته ازحالت تزييني و زيباسازي آنها، از نقش اجتماعي زنان در جوامع مختلف حکايت دارد.
آثار کشف شده از گورهاي زنان در مناطق مختلف از جمله مارليك و قيطريه ما را از اهميت و رايج بودن برخي خصايص زنانه در جوامع گذشته آگاهي مي‌دهند. يافته شدن انواع ابزار و وسايل مرتبط با امورخانگي از جمله انواع ظروف آشپزخانه و ابزار کار از جمله انواع دوک هاي نخ ريسي و سوزن‌ها و درفش‌ها با جنس‌هاي گوناگون مانند سفالي، فلزي و استخواني، ياد آور نقش زن در مديريت منزل در گذشته است. همچنين دست يابي به انواع ظروف كه براي نگاه داري لوازم آرايشي به كار مي رفته است و برخي از ابزار مرتبط با آن، تأكيد بر توجه به امر نظافت و آراستگي در آن زمان است.
يافت انواع زيورآلات از طلا، مفرغ از جمله گوشواره، دستبند، النگو گردنبندو.. در نواحي مختلف، نشانگر ذوق و سليقه مردمان در دوران گذشته و علاقه آنها ير استفاده از انواع زيورالات است. برخي از اين زيورالات با دقت و ظرافت بسيار ساخته شده است و براي ساخت آنها مهارت فني خاص و ابزار ويژه به كار رفته است.
چنان كه زيورآلات يافت شده از مارليك و زيويه از چنين ويژگي برخوردار هستند. توجه به شيوه ساخت و تزيينات موجود بر روي برخي از اين زيورها، نشانگر وجود حرفه و پيشه اي خاص در زمينه ساخت زيورالات است.

منبع:
كاتالوگ نمايشگاه زن در گذر زمان، تهران: موزه ملي ايران خردادماه1389 خورشيدي

واژه موزه

2010-05-30T16:01:00.000+04:30

واژه موزه در فرهنگ واژگان

لغت‌نامهٔ دهخدا، ذیل مدخل موزه [▴]
موزه جای مخصوص عتیقه‌جات♦ گنجینه♦ متحف♦ مکانی که مجموعۀ بزرگی از آثار باستانی و صنعتی و چیزهایی گران‌بها را در آن به معرض نمایش می‌گذارند و هنرمندان از آن استفاده می‌کنند [...].
فرهنگ بزرگ سخن، ذیل مدخل موزه [▴]
موزه مکانی که در آنْ مجموعۀ آثار یا اشیای تاریخی، باستانی، یا آثار هنری نگهداری می‌شود.
فرهنگ فارسی معین، ذیل مدخل موزه [▴]
موزه مجموعۀ آثار هنری و باستانی♦ محل حفظ و نمایش آثار هنری و باستانی و مجموعه‌های مختلف.

برگرفته از

http://eiah.org

تمدن هاي همجوار

2010-05-24T10:11:00.000+04:30

تمدنهاي همجوار
1- سومر
تقريباً در اوايل هزاره چهارم بيش از ميلاد، حادثه اي عظيم در ميان رودان به وقوع پيوست و آن مسکوني شدن دره هاي بزرگ رودخانه ها بود . پس از اين حادثه بود که نوشتن، هنر، معماري ساختماني، و شکل هاي جديد سياسي در ايران، ميان رودان و مصر، اما با تفاوت هاي چشمگيري در کارکردشان، به ظهور مي رسند .
هنري فرانکفورت در اين باره مي نويسد :
کهن ترين اسناد مکتوب ميان رودان... شناخت واحدهاي بزرگ اقتصادي يعني اجتماعات کنار معابد را آسان تر کرد . نخستين اسناد مکتوب مصري ، نوشته هايي بر روي ساختمان هاي شاهي يا کنده کاري هاي مهر گونه اي براي شناسايي مأموران پادشاه بودند. نخستين آثار هنري ميان رودان ، غالباً جنبه مذهبي دارند ؛ در صورتي که در هنر مصري به ستايش از کارهاي پادشاهان مربوط مي شوند و موضوعات تاريخي را نمايش مي دهند . معماري ساختماني در ميان رودان شامل معابد و در مصر شامل آرامگاه هاي پادشاهان مي شود . نخستين جامعه متمدن در ميان رودان به صورت هسته هاي جداگانه ، چندين شهر مجزا و مستقل – حکومت هاي مشخص و متکي به خود – با سرزمين هاي قابل کشت در اطرافشان ، تبلور يافت . جامعه مصر شکل قلمرو واحد ، يک پارچه ولي روستانشين يک پادشاه مستبد را به خود گرفت .
بدين ترتيب ، نه يک تمدن بلکه دو تمدن در اين نقاط به ظهور رسيدند و هر يک خصلت هاي ويژه اي براي خود داشت. از آن لحاظ به بعد تاريخ جهان به صورت ثبت پيدايش ، رشد، زوال تمدن ها و خيزش و سقوط دولت ها ، و ملت ها در چارچوب آن ها درآمد. با پيدايش همين دو تمدن قدرتمند و متضاد در منطقه ساحل شرقي درياي مديترانه است که درام بشريت غربي ، حقيقتاً آغاز مي شود .
در دره حاصلخيز سفلاي رودهاي دجله و فرات، بشر احتمالاً چيزي همپاي باغ عدن که در سفر پيدايش از آن ستايش مي شود و مدتهاي مديد بخشي از سنتهاي ميان رودان به شمار مي رفت ساخته بود . به محض آنکه بشر با فنون آبياري و تا اندازه اي مهار کردن سيل ها آشنا شد، امکان ايجاد واحه اي بزرگ را دريافت. تاريخ پٌر آشوب ميان رودان ثابت مي کند که اين سرزمين با چشم اندازي که براي ايجاد يک زندگي مرفه و بي سابقه داشت، انسان را شديداً به خود جلب مي کرد.

منبع:
http://www2.irib.ir

موزه ها،عامل همنوايي اجتماعی

2010-05-18T08:48:00.003+04:30

موزه ها،عامل همنوايي اجتماعی
بیانیه بیست ودومین کنفرانس عمومی ایکوم
" موزه ها،عامل همنوايي اجتماعی" روز جهاني موزه
روز جهاني موزهروز جهاني موزه 18 مي برابر با 28 ارديبهشت است هر سال از سوي ايكوم در راستاي برنامههاي موزه و موزهداري نامگذاري ميشود। امسال نيز ايكوم، شوراي بينالمللي موزهها International Council Of Museumsکه به اختصار ايکوم(I।C।O।M) ناميده ميشود،

اين سازمان سال 2010 ميلادي(1389 خورشيدي) را به نام موزه ها،عامل همنوايي اجتماعی । نامگذاري كرده است.
امروزه موزه ها ی قرن بیست ویکم از سویی در معرض تحولات عمده اقتصاد جهانی و محیط زیست قرار گرفته اند و از سویی دیگر در جایگاهی واقع شده اند که بایستی به موضوعات مهمی چون حفاظت از تنوع فرهنگی و زیستی به عنوان میراث مشترک بشری، بپردازند. موزه ها در جریان تحولات موجود در جهت ترویج هماهنگی اجتماعی نقش واسطه را ایفا می کنند.
در حال حاضر ثبات اجتماعی ، اقتصادی ، فرهنگی و محیط زیستی از اولویتهای مطرح در دنیا به شمار می رود.
ایکوم 2010 نقطه عطف مهمی در زمینه گفتگوی تمدنها خواهد بود که با تأکید بر حضور فعالانه جوانان در موزه ها در جهت اشاعه احترام و اصول اخلاقی متقابل میان نسلها ، گام بر می دارد. در طول این نشست فرصتهایی بوجود خواهد آمد که در آن برای تغییر و توسعه ی مسیرهای پیش رو ، راه کارهایی خلاقانه ارائه و بررسی خواهد شد. ضمن اینکه تلاش می کنیم تا در دنیایی که سرشار از تحولات سریع و پیشرفتهای غیر قابل پیش بینی ست، بستری مناسب برای هماهنگی اجتماعی فراهم سازیم.
کنفرانس عمومی ایکوم در سال 2010 با گردهم آوردن تخصص ها و مهارتهای گوناگون از سراسر جهان ، الگوی جدیدی از فرصت های همکاری را ارائه می دهد تا اعضای ایکوم بتوانند در امر توسعه ی موزه ها در زمینه ی میراث ملموس، غیر ملموس ، سیار ، غیر سیار ،فرهنگی و طبیعی مشارکت جویند. از نقطه نظر ایکوم موزه به عنوان یک فرآیند، محلی برای تبادل نظر و یک مفهوم تلقی می شود.
همچنین در این کنفرانس تأکید ویژه ای بر ظرفیت سازی مناسب برای ترویج مبادلات فرهنگی و توسعه ی پروژه های آتی خواهد شد.
بررسی ضرورتهای مربوط به حفظ و حراست از تمام اشکال میراث ، از دیگر برنامه های این کنفرانس است ، به ویژه میراث کشور هایی که به دلیل مشکلاتی چون درگیری های مسلحانه ، قحطی، تغییرات آب و هوایی ، اختلافات موجود بر سر حفاظت و توسعه آثار و قاچاق آثارفرهنگی در معرض خطرند.
چگونه می توان در موزه ها کیفیت ارائه خدمات تخصصی را افزایش داد ؟ و یا ظرفیت سازی در تمام سطوح را در اولویت قرار داد ؟ به ویژه در زمینه فعالیتهای اصلی موزه نظیر مستند سازی ، تحقیق و پژوهش ، حفاظت ، ارتباطات و آموزش.
چگونه می توان به اطلاعات ارائه شده از سوی ایکوم به شیوه ای بهتر و در سطحی گسترده تر دسترسی یافت ؟
کنفرانس ایکوم مکانی ست که در آن شرکت کنندگانی که دارای پیشینه های زبانی و فرهنگی متفاوتند، پروژه های خود را به اشتراک و نقد می گذارند.
بعلاوه محلی برای تبادل نظر در مورد چارچوبهای ذهنی کلی و توسعه ی نو آوری در فضایی پویا و متغیر در فرهنگهای گوناگون است.
در مورد واژه “ Harmony” دیدگاه ها و تصورات متفاوتی وجود دارد. آنچه مبحث ترویج فرهنگ صلح جهانی را شکل می دهد، همین نقطه نظرات متنوع شرکت کنندگان است.
از دیگر وظایف این نشست، افزایش سطح آگاهی افراد نسبت به اهمیت اهداف موزه هاست و نقشی که موزه ها در پرورش ایده ها و راه کارهای مربوط به ترویج هماهنگی اجتماعی ایفا می کنند

نمایشگاه شکوه ايران تا دهم اردیبهشت 1389 خورشیدی برپاست

2010-04-21T16:37:00.000+04:30

نمایشگاه شکوه ايران تا دهم اردیبهشت 1389 خورشیدی برپاست
نمایشگاه شکوه ايران بنا به درخواست مردم و مسئولان 10 روز ديگر تمديد شد تا ساير علاقمندان بتوانند از اين نمايشگاه بازديد کنند.
به گزارش روابط عمومي موزه ملي ايران، رئيس موزه ملي ايران در خصوص به پايان رسيدن مدت نمايشگاه شکوه ايران گفت: از ابتدا قرار بود اين نمايشگاه به مدت يک ماه و تا پايان فروردين ماه براي بازديد عموم برپا باشد.
آزاده اردکاني تصريح کرد: در مدت يک ماه گذشته بازديد از اين نمايشگاه در حدي بود که ما را براي برپايي نمايشگاه‌هايي از اين دست در آينده ترغيب کند.
وي ادامه داد: جذب مخاطبان داخلي و خارجي به موزه ها از مهمترين دغدغه هايي است که بايستي به آن پرداخت از اين رو موزه ملي ايران در نظر دارد مخاطبان را به صورت دائمي داشته باشد.
رئيس موزه ملي ايران با بيان اينکه بخشي از اين مشکل اينک در موزه ملي ايران مرتفع شده است افزود: با برپايي شکوه ايران مشخص شد تاکنون نيازهاي مخاطبان در موزه‌ها مورد توجه نبوده است.
اردکاني گفت: شکوه ايران نشان داد چنانچه به خواست بازديدکنندگان توجه شود مي توان موزه‌ها را به عنوان اولين مقصد گردشگري داخلي و خارجي به شمار آورد.
وي با ابراز خرسندي از اينکه شکوه ايران توانسته جزء اولين مقاصد گردشگران در نوروز باشد اظهار داشت: با گذشت يک ماه از برپايي اين نمايشگاه همچنان مي‌توان حضور پرشور مردم را در اين نمايشگاه احساس کرد.
آزاده اردکاني ادامه داد: قرار بود اين نمايشگاه در موعد مقرر به کار خود پايان دهد، اما بنا به استقبال بي نظير مردم و مسئولان مدت اين نمايشگاه 10 روز ديگر تمديد خواهد شد.

منبع:

http://www.nationalmuseumofiran.ir

همایش 80 سال باستان شناسی ایران در موزه ملی ایران

2010-04-21T16:32:00.001+04:30

موزه ملی ایران همایش 8० سال باستان شناسی برپا می کند
برای کسب اطلاعات بیشتر به نشانی زیر مراجعه کنید।
http://www.nationalmuseumofiran.इर
http://iran80sal.blogfa.com/

پيشينه باستان شناسي دهلران

2010-04-18T14:12:00.007+04:30

تپه هاي پيش از تاريخ دشت دهلران

منبع: پارسه نشريه داخلي سازمان ميراث فرهنگي گردشگري و صنايع دستي، سال چهارم، شماره237، شنبه 29فروردين ماه 1389 خورشيدي

موزه تخصصي زنان

2010-04-17T15:37:00.009+04:30

موزه تخصصي زنان

موزه تخصصي زنان راه‌اندازي مي‌شود
براساس مصوبه شوراي اسلامي شهر تهران موزه تخصصي زنان راه‌اندازي مي‌شود
در دويست و هفتاد و يكمين جلسه شوراي اسلامي شهر تهران كه ديروز برگزار شد كليات طرح تاسيس موزه تخصصي زنان به تصويب رسيد.به گزارش روابط عمومي شوراي اسلامي شهر تهران، طرح تاسيس موزه تخصصي زنان از سوي كميسيون فرهنگي، اجتماعي و زيست شهري شوراي شهر تهران ارائه و در آن بر ضرورت نگاه ملي به اين موضوع تاكيد شد.
معصومه آباد، عضو شوراي شهر تهران در دفاع از اين طرح گفت: متأسفانه در حوزه شناخت و اهميت نقش زنان با توجه به نقش‌آفريني زنان ايراني در جامعه خلأ وجود دارد. وي با اشاره به اينكه هيچ جايگاه و شرايطي وجود ندارد كه دستاوردهاي علمي، فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي، سياسي، هنري و ورزشي زنان به واسطه آن نشان داده شود، گفت: هدف از ايجاد يك موزه تخصصي براي زن ايراني، ترسيم كردن نماد فعاليت‌هاي اين گروه از افراد جامعه است.
خسرو دانشجو سخنگوي شورا با اعلام اينكه شهرداري تهران بارها در مورد موضوعات ملي همچون نمايشگاه كتاب و موزه دفاع مقدس وارد شده است در دفاع از اين طرح گفت: اين موضوع در ايران بسيار حساس است، چرا كه از سوي جامعه بين‌الملل دچار هجمه تبليغاتي از بابت رعايت حقوق زنان در جامعه وجايگاه زن در جمهوري اسلامي ايران هستيم.
ابتكار رئيس كميته محيط‌زيست شوراي شهر نيز در اين باره گفت: ايجاد موزه تخصصي زنان پيشنهاد خوبي است چرا كه فقدان چنين مركزي در كشور احساس مي‌شود، حتي مي‌توان چنين مراكزي را علاوه بر نگاه در سطح ملي به‌صورت تخصصي در شهرها ايجاد كرد.
پروين احمدي‌نژاد عضو كميسيون اقتصادي و برنامه و بودجه شورا هم ضمن تاكيد بر ايجاد چنين فضايي براي زن ايراني گفت: بايد از زن مسلمان ايراني تعريف صحيحي صورت گيرد كه ايجاد موزه مي‌تواند يكي از مصاديق اين تعريف باشد.
وي افزود: از آنجايي كه مركز امور زنان رياست‌جمهوري نيز در حال بررسي چنين طرحي است، بنابراين پيشنهاد مي‌كنم كه در اين طرح با مراكز ديگر كه مي‌توانند در اين زمينه ما را كمك كنند، جلسه‌اي مشترك گذاشته شود تا بتوانيم از تمام منابع موجود در كشور استفاده كنيم.
مهدي چمران رئيس شوراي شهر نيز گفت: موزه دفاع مقدس يا موزه كتاب مباحثي است كه در شهرهاي ديگر نيز وجود دارد ولي ايجاد موزه زنان مثل ايجاد سازمان فرهنگي و هنري شهرداري تهران از حساسيت ويژه‌اي برخوردار است، چرا كه در اعضاي كميته تصميم‌گيري اين طرح بايد از نماينده مقام معظم رهبري نيز استفاده شود تا هر گروه و افرادي كه در راس تصميم‌گيري براي اين مركز قرار گرفتند، نتوانند اعمال نظر شخصي يا گروهي كنند.
بنا براين گزارش، اعضاي شوراي اسلامي شهر تهران با كليات ايجاد موزه تخصصي زنان موافقت كردند و درنهايت مقرر شد طي 2 هفته، كميسيون فرهنگي و اجتماعي شورا نشستي مشترك با مركز امور زنان رياست‌جمهوري داشته باشد تا جزئيات طرح تهيه و در نهايت جهت تصويب نهايي به شوراي شهر ارائه شود. در ادامه جلسه همچنين بررسي لايحه «ساماندهي دكل‌ها، آنتن‌ها و تاسيسات مخابراتي و ارتباطي در شهر تهران» به 2 هفته ديگر موكول شد.
رسول خادم رئيس كميسيون اقتصادي و برنامه و بودجه شورا‌ در اين باره گفت: طي بررسي‌هاي به‌عمل آمده و نشست مشتركي كه شهرداري تهران با مسئولان شركت‌هاي مخابراتي ايرانسل، همراه اول و تاليا داشته، قرار است «طرح جامع و ساماندهي نصب تاسيسات مخابراتي» تهيه و تدوين و جهت تصويب به شوراي شهر ارائه شود. وي گفت: براي رسيدن به اين هدف نياز به زمان است.

ابتكاربه‌عنوان رئيس كميته محيط‌زيست شوراي شهر، ضمن ابراز نگراني از غيراستاندارد بودن نصب دكل‌ها و آنتن‌هاي مخابراتي در منازل اشخاص و سطح شهر گفت: متأسفانه استانداردها در نصب اين آنتن‌ها رعايت نمي‌شود، شعاع مجاز اين آنتن‌ها رعايت نمي‌شود و اغلب اين آنتن‌ها با منزل افراد فاصله‌اي كمتر از يك متر دارد.
چمران نيز در اين خصوص تاكيد كرد: در تهيه طرح جامع ساماندهي نصب دكل‌ها و آنتن‌ها بايد تمامي موازين تخصصي و سلامت جامعه رعايت شود.
منبع:

http://www.hamshahrionline.ir

http://www.hamshahrionline.ir/
منبع: روزنامه همشهري، २३ فروردين ماه 1389خورشيدي، شماره 5092

موزه وقف بقعه سر قبر آقا در تهران

2010-04-17T14:14:00.006+04:30

موزه وقف

کشاورزي؛ کهن ميراث فراموش شده

2010-04-17T14:05:00.003+04:30

دهلران نخستين مكان كوشش هاي بشري در به دست آوردن محصولات كشاورزي

ايران يکي از نخستين مناطق خواستگاه کشاورزي جهان است. بخش غربي اين کشور حدود 12 هزار سال قبل با بهره‌گيري از فنون اهلي کردن غلات و حيوانات، به کشاورزي و يکجانشيني روي آوردند و به اين ترتيب آنچه امروز ميراث کشاورزي ناميده شده در ايران و ميان رودان آغاز مي‌شود. اين در حالي است امروز کشاورزي به عنوان ميراث فرهنگي رو به فراموشي است.
کشاورزي از جمله بزرگترين حرکت‌هاي بشري در جهان بوده که زندگي انسان را با تغييرات گسترده‌اي همراه مي‌کند. گفته مي‌شود که از حدود 14 تا 12 هزار سال قبل انسان اهلي کردن غلات را آغاز کرده و از آن پس به توليد غذاي خود پرداخته است. به همين علت شهرها شکل گرفتند و پيشه‌وري آغاز شد. اما امروز استفاده‌هاي بي‌رويه از آب‌هاي زيرزميني و بهره‌برداري بي برنامه از زمين‌هاي کشاورزي، اين ميراث کهن را با مشکلاتي مواجه کرده است.
منطقه غرب ايران از جمله مناطق شکل‌گيري اقتصاد کشاورزي روستايي و يکجانشيني است. ايران را يکي از کشورهاي خواستگاه کشاورزي مي‌دانند و شواهد باستان‌شناسي نشان مي‌دهد که در کنار عراق، سوريه، ترکيه و اردن، براي اولين بار کشاورزي در اين منطقه آغاز شده است..
تمام محدوده خاور نزديک از جمله غرب ايران را مي‌توان به عنوان زادگاه کشاورزي ناميد. اينجا جايي است که انسان يکي از بزرگترين حرکت‌هاي زندگي خود را انجام داده و با دست کشيدن از شکارگري به کشاورزي و توليد غذا روي آورده است. دشت دهلران يکي از قديمي‌ترين سوابق کشاورزي دنيا را دارد. کوهپايه‌هاي مشرف به دشت دهلران در ايلام، کرمانشاه و از ‌طرف ديگر خوزستان و فارس مناطقي هستند که براي اولين بار به کشاورزي روي آورده‌اند.
عبدي معتقد است که چند غلات مهم مثل گندم،‌ نخود، عدس و جو در خاور نزديک اهلي شده‌اند و در اين موضوع شک و شبه‌اي وجود ندارد. خاور نزديک از سواحل مديترانه شروع مي‌شود و تا کوهپايه‌هاي شرقي زاگرس که بر مرکز فلات ايران مشرف است ادامه دارد. در کنار اهلي شدن غلات، تعدادي حيوانات از جمله گوسفند، بز، خوک و گاو هم در اين منطقه اهلي شدند.
کشاورزي پديده جالبي است که به نظر مي‌رسد ابتدا در قسمت‌هاي غربي خاور نزديک، يعني سواحل شرقي مديترانه، آنجايي که فرانسوي زبان‌ها "لوانت" مي‌گويند به وجود آمده باشد. مدارکي که تا کنون از حوزه آبريز رودخانه اردن بدست آمده حکايت از اهلي شدن گندم و جود در حدود 14 تا 12 هزار سال قبل در اين منطقه دارد. اهلي شدن به معناي بزرگتر شدن سمبله‌ها و دانه‌ها است و اين موضوع زماني رخ مي‌دهد که تعداد دانه‌ها روي يک سمبله افزايش پيدا مي‌کند. زماني که گياه اهلي مي‌شود، تغييرات ژنتيکي رخ مي‌دهد و ديگر بدون دخالت انسان نمي‌رويد.
اما از سوي ديگر در شرق خاور نزديک و در حوزه زاگرس مرکزي، يعني جايي که گنج‌دره و سراب (کرمانشاه‌ امروزي) قرار گرفته، مردمان در حال اهلي کردن بز بودند. همچنين در کوهپايه‌هاي زاگرس و اطراف دهلران نيز مردماني گوسفند را اهلي مي‌کردند. اين اتفاق حدود 12 تا 10 هزار سال قبل رخ‌ داده است.
در گوشه شمال شرقي مديترانه که امروز سوريه در آن قرار گرفته خوک اهلي مي‌شود. اما چون محيط زندگي اين حيوان با محيط زيست خاور نزديک مطابقت ندارد منقرض مي‌شود. در همين زمان در نقاط مختلف از جمله دهلران و خوزستان نخود و عدس اهلي مي‌شدند. به واقع کشاورزي پديده‌اي است که در قسمت‌هاي مختلف منطقه رخ مي‌دهد و در نهايت آنچه در شرق و غرب اهلي شده‌اند با هم مخلوط شده و جوامع روستايي کشاورز را شکل مي‌دهند.
تا همين اواخر، حدود 5 يا 10 سال قبل باستان‌شناسان تصور مي‌کردند که وقتي انسان به کشاورزي روي آورد به ناچار و براي مراقبت از مزارع يکجا نشين شد. پس گمان مي‌رفت که اول توليد غذا صورت گرفته و بعد يکجانشيني رخ داده است.
اما طي سال‌هاي اخير تعدادي محوطه باستاني مثل "قرمز دره" در شمال بين النحرين و "حالت چمي" کاوش شد و در آن آثاري که نشان از يکجانشيني داشت کشف شد. اما اثري از حيوان و يا گياه اهلي شده در اين محوطه‌ها يافت نشد و اين پرسش که چرا اين مردم يکجا نشين شده‌اند پيش‌آمد. پس از مطالعات اين نظر مطرح شد که در اين دوره به علت تغييرات آب و هوايي توده‌هاي گياهان خودرو به وجود آمده است که در مساحت گسترده‌اي به چشم مي‌خورند و مورد استفاده مردم بودند.
اين ماجرا حدود 12 هزار سال قبل رخ داده است. در حال حاضر ديدگاه ما عوض شده و به نظر مي‌رسد که اول يکجانشيني رخ داده و بعداز آن بر اثر اين نزديکي و برهمکنش بين گياهان وحشي خودرو و انسان، آهسته روند اهلي سازي آغاز شده و تقريبا جوامع کشاورزي در همين منطقه که به نام "هلال حاصلخيزي" از آن نام مي‌برند شکل گرفته است.
اما حدود هزاره 5 پيش از ميلاد (7 هزار سال قبل) اتفاق ديگري رخ مي‌دهد و به نظر من در تحولات آتي که به گسترش جوامع کشاورزي و آغاز شهرنشيني بود منجر شد. اين اتفاق اهلي کردن گاو است. از اواخر دوره نوسنگي و آغاز مس سنگ ما مدارک مربوط به اهلي کردن گاو را در دشت دهلران داريم.
گاو نسبت به بز و گوسفند حيوان مفيد‌تري است. گاو حيوان بزرگتري است و قدرت بيشتري دارد و براي شخم زدن زمين استفاه مي‌شود. قبل از اين مردم با دست خودشان شخم مي‌زدند و حداکثر زمين را 10 تا 15 سانت مي‌کندند اما با شخم گاو زمين تا 30 سانت زيرو رو مي‌شد و خاکي که در پايين قرار گرفته و از نظر مواد معدني و عالي غني است استفاه مي‌شد. اين درست زماني است که خر و اسب هنوز اهلي نشده و تنها حيوانات اهلي اين زمان بز، گوسفند، خوک، سگ و گربه است که هيچکدام براي شخم زمين مناسب نيستند.
به کمک گاو آب از رودخانه کشيده شده و به کرت‌هاي مزارع ريخته مي‌شد. اين کار محدوده آبياري را بزگتر مي‌کرد. اما يکي از نکات مهم اهلي شدن گاو توليد شير بيشتري است. عبدي دراين‌باره مي‌گويد: «بعد از اين‌که مردم رو به کشاورزي مي‌آورند از نظر تندرستي افت مي‌کنند؛ در عوض جوامع شکارگر تنوع غذايي بيشتري نسبت به جوامع کشاورز داشتند. کشاورزها از غلات استفاده مي‌کردند و گوشت آنچناني در غذاي آن‌ها وجود نداشت اما شکارگرها گوشت زيادي مصرف مي‌کردند و پروتئين زيادي به آن‌ها مي‌‌رسيد و محصولاتي از قبيل ميوه‌ها و دانه‌ها متنوع‌تري فراهم مي‌کردند. شکار يه کار تفريحي است و مثل ورزش مي‌ماند. در حالي که کار کشاورزي کار طاقت فرسا بوده و باعث فرسودگي بدن مي‌شود. شير باعث جبران پروتئين از دست رفته مي‌شد.
گاو منافع ديگري هم دارد. پوست آن چرم است و به عنوان لباس استفاده مي‌شود. با آرد کردن شاخ و سم آن چسب درست مي‌شود و از همه مهمتر مدفوع گاو است که به طرق مختلف استفاده مي‌شد. هم کود خيلي خوبي است و هم اين‌که از اين مدفوع کيک‌هاي تاپاله ساخته مي‌شود و مي‌سوزانند تا گرماي بيشتري توليد کنند. اين گرما در سفال‌گري استفاده مي‌شود و همين امر در دوره مس سنگ تحولي در ساخت سفال به وجود آورد و آن سفال‌هاي پوک دوره نوسنگي به سفال‌هاي نخودي خيلي قوي تبديل شد. انسان با اين حرارت دست به ذوب فلزات زد و کم‌کم وارد عصر مفرغ شد.
گفته مي‌شود که کشاورزي در ايران از کوهپايه‌هاي زاگرس در دهلران و خوزستان شروع شده و به سمت شمال کشيده شده است. يعني به جاهايي مثل زاگرس مرکزي، تپه گوران در لرستان، تپه آسياب و سراب و بعد آهسته به آذربايجان و مناطقي مانند حاجي‌فيروز رفته و از آنجا به فلات مرکزي مثل سيلک و زاغه کشيده شده است. کشاورزي همچنين از خوزستان به فارس رفته و از آنجا به کرمان رسيده است.
از سوي ديگر اين احتمال وجود دارد که از سمت شرق نيز جريان‌هاي وابسته به کشاورزي وارد مرکز فلات ايران شده باشد اما چون تا کنون آثار نوسنگي پيش از سفال در آسياي مرکزي ديده نشده، احتمالا کشاورزي از فلات مرکزي ايران به آن‌جا کشيده شده باشد. به نظر مي‌رسد که اين فرهنگ تا حدود پاکستان و جاهايي مانند مونديگا و مهرگارو را نيز در بر گرفته باشد.
سابقه شهرنشيني در ايران تا 4500 قبل از ميلاد به عقب بازمي‌گردد. محوطه‌اي مثل چغاميش در خوزستان چنين قدمتي دارد. تعريف شهر در باستا‌ن‌شناسي مشکل است و به طور کلي محوطه‌هاي مسکوني با بيش از 2 هزار نفر جمعيت را شهر مي‌دانند. اما از نظر جامعه شناسي و جمعيت شناسي، شهر بايد خصوصيات ديگري داشته باشد که در باستان‌شناسي قابل مشاهده نيست. جمعيت شناسان مي‌گويند نه تنها شهر بايد داراي جمعيت زيادي باشد که اين جمعيت بايد به طور ناهمگن در آن منطقه مسکوني زندگي کنند. يعني اين جمعيت نبايد صرفا ارتباط فاميلي داشته باشند و از جاهاي مختلف به آن منطقه آمده باشند؛ در غير اين صورت شهر محسوب نمي‌شود و يک روستاي بزرگ است.
از سوي ديگر وسعت محوطه‌هاي باستاني به نسبت قرار گرفتن در مناطق خاص نيز در تعريف شهر مهم است. در خوزستان يا در جنوب ميان رودان بايد محوطه 30 تا 40 هکتار باشد که شهر ناميده شود. ولي در زاگرس مرکزي محوطه‌اي با 10 هکتار را هم شهر مي‌دانند. اين اختلاف به دليل مواجه با دو سيستم اقتصادي که شهر را پشتيباني مي‌کنند به وجود مي‌آيد. در دشت‌هاي آبرفتي مثل جنوب ميان رودان و منطقه‌اي مثل خوزستان يک سيستم کشاورزي توسعه يافته وجود داشته که مواد غذايي بيشتري را توليد مي‌کرده، پس بنابراين شهرها بزرگتر مي‌شدند.
براي مثال شوش به 400 هکتار مي‌رسد، و يا چغاميش هم به همين شکل شهر بزرگي مي‌شود. اين‌ها شهرهايي هستند که اقتصاد وابسته به کشاورزي دارند، اما آهسته به سمت تخصص‌گرايي پيش مي‌روند. پيش از اين و در روستاهاي نوسنگي يک‌ کشاورز علاوه بر حرفه خود کارهايي از جمله توليد سفال، ساخت خانه و بهره‌برداري از محصول خود را به تنهايي انجام مي‌داد، اما در شهرهاي آغازين سفال‌گري، ساخت ابزار کار، معماري تخصص‌گرايي مي‌شود. درکنار اين موضوع تفاوت‌هاي طبقاتي شکل مي‌گيرد و جوامع از آن حالت مساوات خارج مي‌شود.
بي شک شهرها و در کنار آن شکل‌گيري حکومت‌ها نيازمند نظام اقتصادي متکي بر کشاورزي بوده است. گفته مي‌شود که تمدن‌ها نيز به واسطه اقتصاد کشاورزي رشد کرده‌اند. حال آنچه براي گسترش و شکوفايي اين اقتصاد لازم بوده زمين‌هاي آبرفتي و کاشت محصول در آن است. به همين دليل تمام تمدن‌هاي آغازين ميان رودان مثل ايران، مصر، چين و هند در جاهايي شکل گرفته‌اند که رودخانه‌هاي بزرگ و زمين‌هاي مستعد براي کشاورزي دارند.

منبع:
www.chn.ir

کشاورزي؛ کهن ميراث فراموش شده گفتگو CHN با کاميار عبدي باستان‌شناس و استاد دانشگاه درباره آغاز کشاورزي در ايران ۱۳۸۹/۱/۲۳

كاخ موزه گرگان نخستين موزه شمال كشور

2010-04-04T08:59:00.001+04:30

كاخ موزه گرگان

روايتي ساده از نقش مایه های انسان و بُز روی سفال

2010-03-29T13:07:00.004+04:30

روايتي ساده از
نقشمایههای انسان و بُز روی سفال

شاید این نکته به ذهن خواننده بیاید که منظور از عنوان انتخابی چیست و لزوم نمایش این گونه مواد فرهنگی که شاید در نگاه اول جذابیت جامهای زیبای زرین و سیمین را نداشته باشند، بر چه پایهای است. ما نیز درصدد پاسخ گفتن به پرسشهای پیش آمده در ذهن شما هستیم و از این رو شما را به حدود 12000 سال به عقب میبریم و گام به گام با شما صفحات گذشته را مرور میکنیم تا بتوانیم اندک اندک هدف خود را از نکتههای پیش گفته بازگو کنیم.
در حدود 12000 سال پیش آخرین عصر یخبندان از دورههای زمینشناسی رو پایان به گذاشت و شرایط به گونهای مهیا شد تا انسان که پیش از این در غارها و پناهگاههای صخرهای روزگار میگذراند و با ابزارهای سنگی نیازهای خود را برآورده میکرد، بتواند به نقاط پایین دست و دشتهای میانکوهی آمده و اوقات بیشتری را در آنجا سپری کند। انسان از این شرایط پیشآمده نهایت استفاده را میکرد و در فصلهای گرم سال به دشتها آمده و با شکار و گردآوری غذا و دانههای گیاهی برای فصلهای سرد سال، آنها را به پناهگاههای خود میبرد و در آنجا ذخیره میکرد।
آمد و شد مداوم انسان به دشتها، او را با شرایط و پدیدههای جدیدی روبرو کرد، بهطوریکه با حیوانات و گیاهانی آشنا شد که پیش از این استفادة چندانی از آنها نمیکرد. از سوی دیگر با زیاد شدن منابع غذایی جمعیت انسانی هم آرام آرام رو به ازدیاد رفت؛ تاجاییکه دیگر غذاهای ذخیره شده برای فصلهای سرد سال پاسخگو نبودند. به همین خاطر بشر به سوی انتخاب برخی منابع غذایی (حیوانی و گیاهی) رفت و سعی کرد تا با توجه به ارزش غذایی آنها، بیشتر از اینگونه منابع استفاده کند. این توجه او را با ویژگی و خواص برخی گیاهان و رفتارهای آنها آشنا کرد و بشر کمکم پی برد که این گونه منابع غذایی برای رشد و به بار نشستن، به چه شرایطی نیاز دارند؛ بنابراین تلاش کرد تا به صورت آزمایشی به کشت برخی از دانههای گیاهی و نگه داری از برخی حیوانات بپردازد. اما بشر نمیدانست که چند هزار سال بعد از این حرکت بزرگ او تحت عنوان "انقلاب کشاورزی" یاد میشود.
در حدود 10000 سال پیش بشر موفق شد گونههایی از گیاهان که مهمترین آنها گندم و جو بودند را کشت کند و برخی حیوانات از جمله گونههای وحشی بُز و گوسفند را اهلی کرده و از آنها استفاده نماید.
شاید بپرسید این اتفاق در کجا رخ داد؟
در پاسخ باید گفت به دلیل فراهم بودن شرایط زیستمحیطی و همچنین وجود گونههای وحشی موارد یاد شده این اتفاق در غرب ایران، جنوب ترکیه و سوریه امروزی رخ داد.
حال برگردیم به داستان تا شرایط بشر را پس از تحولات یاد شده دوباره مرور کنیم. او (بشر) با توجه به کشت بـرخی گیاهـان و نگهـداری از جانورانی همچون بُز نیاز داشت تا مدت زمان بیشتری را در دشتهای میان کوهی در کنار محصولات در حال رشد سپری کند. از سویی نیز حجم منابع غذایی تولید شده سالانه توسط او رو به ازدیاد بود؛ بنابراین انتقال و بردن این حجم منابع غذایی با امکانات اندک او به پناهگاهها و غارهای واقع در کوهستانها و نقاط مرتفع امکانپذیر نبود. او مجبور بود تا تصمیم مهم دیگری بگیرد. و آن استقرار دایم در دشتهای میان کوهی بود. بشر از یک سو نیاز به اجرای این تصمیم داشت؛ ولی از سوی دیگر با عملی کردن این تصمیم عواملی مانند جانوران درنده، باران و برف، سیل، سرما و گرما تهدید کنندهی جان او بودند.
بشر تا کی میتوانست در سایهبانهای چوبی و یا ساخته شده از نی یا شاخ و برگ درختان سپری کند از این زمان بود که انسان توجه خود را به پدیدهای که در اطراف خود به وفور میدید ولی از کنار آن ساده میگذشت، جلب کرد و آن ترکیب خاک و آب و همان ساخت گِل آشنا شدن بشر با خاصیت گِل، شکلپذیری، در دسترس بودن و برگشتپذیری آن، سبب شد تا از آن برای ساختن پناهگاه برای خود استفاده کند। او حجم زیادی از گل را لایه لایه روی هم میگذاشت و بدین وسیله دیوارهایی را ایجاد میکرد (همین دیوارهای چینهای امروزی که به دور برخی از باغها هنوز میبینیم) و سقف آن را نیز با شاخ و برگ درختان میپوشاند و روی آن را نیز گل اندود میکرد و بدین وسیله توانست نخستین کلبههای روستایی را بسازد। ساخت این گونه کلبهها به دور هم نخستین روستاها را پدید آورد। آیا میدانید این گونه روستاها در کدام مناطق ایران برای نخستین بار ساخته شدند؟ بله، در غرب و جنوب غرب ایران امروزی یعنی همان جایی که بشر برای نخستین بار توانسته بود برخی گیاهان و جانوران را اهلی
حال از جنبهای دیگر به زندگی انسان آن روز نگاه میکنیم. پیش از آشنایی انسان با خاصیتهای گِل، تمامی ابزارهای لازم و روزمرة خود را با گونههای گوناگون سنگ میساخت (به ابزارهای سنگی نمایش داده شده در بخش پارینه سنگی خوب دقت کنید). استفاده از سنگ به سبب استحکام آن منطقی بود اما صرف زمان زیاد برای ساختن آن و برگشتناپذیری آن انسان را با دشواریهایی روبرو میساخت. آشنایی او با گِل و استفاده از آن در خانهسازی، سبب شد تا برای ساخت ابزار و یا وسایل روزمرهای که به آنها احساس نیاز میکرد، گِل را مورد آزمایش قرار دهد.
معلوم بود که نمیتوانست در کشاورزی از ابزارهای گِلی استفاده کند اما این دلیل نمیشد که برای ذخیرة منابع غذایی به دست آمده از کشاورزی، ساخت اشیایی را مدنظر قرار ندهد. او سعی کرد تا برای در امان نگه داشتن دانههای گیاهی به دست آمده از طریق کشاورزی برای فصلهای سرد سال در کلبههای روستایی خود جایی از زمین را بِکَند و دور آن را گِل اندود کند و پس از خشک شدن، دانههای خوراکی درو شده را در آن مکانها نگه داری کند تا از گزند رطوبت و حیوانات موذی مصون بماند. او دریافت که میتواند این گونه انبارها را در اندازههای گوناگون بسازد. پس سعی کرد تا گونههایی را امتحان کند که بتواند آنها را در شرایط لازم حمل و نقل کند. از این رو شروع به ساختن ظرفهای گِلی کرد. این موضوع به قدری اهمیت یافت که امروزه نیز ما پس از گذشت حدود 10000 سال از این زمان هنوز در خانههای خود از ظرفهای سفالین استفاده میکنیم.
از این زمان بود که بشر سعی نمود تا ظرفهای مختلفی را از دیدگاه شکل و اندازه از گِل بسازد و در زندگی روزمره از آنها استفاده کند. اما او دریافت که ظرف پس از خشک شدن و مورد استفاده قرار گرفتن به محض مجاورت با آب حالت خود را از دست داده و از بین میرود. نمیتوان این اتفاق را عمدی دانست؛ اما بشر پی برد که در صورت حرارت دیدن گِل، ظرف او حالت محکمی به خود میگیرد و دیگر آب نمیتواند آنها را به حالت اول بازگرداند. او این پدیده را با حرارت دادن عمدی ظروف ساخته شدهی گِلی امتحان کرد. چالههایی میساخت و ظروف را داخل آن قرار میداد و روی چاله را با شاخ و برگ درختان و یا فضولات حیوانی میپوشاند و آن را آتش میزد. معلوم است که اینگونه ظروف کیفیت چندانی نداشتند اما بهتر از ظروفی بودند که حرارت نمیدیدند.
این اتفاق در حدود 9000 سال پیش در مناطقی همچون آذربایجان، کرمانشاه و خوزستان کنونی رخ داد که شواهد آن از طریق کاوشها و حفاریهای باستانشناسی کشف شدهاند.
اما از این به بعد روند پیشرفت بشر در زمینه فن آوری، سرعت بیشتری گرفت. او شروع به ساخت نخستین کورههای سفالگری کرد تا از سویی بتواند درجه حرارت را در آنها بالا ببرد و از سوی دیگر تعداد بیشتری از ظروف را در هر نوبت بپزد. ظروف روز به روز کیفیت بیشتری مییافتند و آرام آرام به گونهای شد که بشر به جنبههای زیباییشناختی ظروف نیز توجه میکرد. او سطح ظروف را به هنگام خشک شدن با دستهای مرطوب صاف میکرد و نمیدانیم چگونه و با چه نیّتی و چه موادی شروع به کشیدن اشکال مختلف روی ظروف کرد! در ابتدا همگی این نقوش اشکال هندسی بودند مثلاً خطوط صاف، خطوط هاشوری و یا مثلث شکل؛ اما پس از اندک زمانی، نقوشی دیگر از جمله حیوان، گیاه و انسان روی سفالها پدیدار شد.
در خصوص درك و فهم نقوش بر روی سفالهای پیش از تاریخی مقالات و کتابهای زیادی نوشته شده نظرات پژوهشگران متفاوت است اما نکتهای که بسیاری از آنها اتفاق نظر دارند این است که رخدادهای اطراف بشر و زندگی روزمره او نقش بسزایی در موتیفهای روی ظروف ساخته شده به دست او ایفا میکردند। شاید این نکته جالب باشد که بسیاری از پژوهشگران عقیده دارند نخستین سفالگران تاریخ میتوانند خانمها باشند و شاید ظرافت ساخت برخی ظروف سفالی و یا نقوش روی آنها محققین را بر این باور سوق داده باشد و البته به نظر نیز منطقی میرسد।
در ابتدای بحث از چگونگی شرایط ابتدایی بشر در غارها و دشتها گفتیم و طرز چگونگی آشنایی آنها را با برخی گونههای گیاهی و جانوری بیان کردیم. از سوی دیگر به نظر برخی پژوهشگران به در ارتباط بودن نقوش روی سفالها و زندگی روزمره آنها اشاره کردیم. حالا نگاهی به اولین نقوش روی سفالهای پیش از تاریخی مینماییم. همان طور که یاد شد نقوش هندسی که پیش قراول نقوش روی سفالها بودند همچنان ادامه یافتند و اما در کنار اینها نقوش حیوانی، گیاهی و انسانی که از اهمیت بالایی برخوردار بودند نیز تجلی یافتند.
این پرسش پیش میآید که نخستین نقوش حیوانی و گیاهی مربوط به کدام یک از حیوانات و گیاهان میشدند؟ و چرا؟
پاسخ را این گونه آغاز میکنیم که بشر با دشت نشین شدن و معطوف کردن زندگی خود به اهلی کردن گیاهان (نخست گندم و جو) و جانوران (نخست بُز و گوسفند) وابستگی بسیاری به آنها یافت، بطوریکه رکن زندگی بشر را تشکیل دادند و او پس از یکجانشین شدن بدون استفاده از موارد یاد شده نمیتوانست به حیات خود ادامه دهد. بدیهی است که امروزه نیز میتوان نگاه و تفکر انسانها را در غالب آثار به جای مانده از آنها جستجو کرد و تا اندازهای به آنها دست یافت. یعنی همیشه انسان به مواردی که نقش مهمی در زندگی او بازی میکنند، توجه خاص داشته و سعی کرده به نوعی آنها را در دستآوردهای خود نشان دهد. بـه عنوان مثال اگر در خانـهای وارد شویـم و با وسایل سنتـی و قدیمی روبرو گردیم میتوانیم حدس بزنیم که صاحب خانه اشیاء و لوازم سنتی را به لوازم مدرن ترجیح میدهد.
غرض ما از بیان کردن مثال بالا این بود که بگوییم چرا نمیتواند گندم و بُز به عنوان نخستین گیاه و جانور بر روی سفالهای پیش از تاریخی تجلی یابد. آری، اگر میبینیم که نقش بُز بر روی سفالهای این دوره زیاد است، به دلیل اهمیت و جایگاه بالای این جانور در زندگی بشر آن روز و نیز وابستگی بشر به آن بوده که این وابستگی انکارناپذیر است. بنابراین حیات بشر به حیات همان حیوانات نقش شده روی ظروف بستگی داشت.
(اگر میبینید تاکید بیشتر ما در اینجا نقش حیوان "بُز" است به این دلیل است که مرتبط با اشیاء فرهنگی به نمایش درآمده در نمایشگاه است و گرنه نقوش گیاهی که شبیه گندم و جو باشند به وفور بر روی سفالهای پیش از تاریخی مشهودند که در جای خود به نمایش درخواهند آمد).
انسان پیش از تاریخی نقش خود را نیز در تقابل با حیواناتی همچون بُز به نمایش گذاشت و از این رهگذر با حرکت سادهی قلم بر روی سفالها توانست نخستین نقوش انسانی و حیوانی را رقم بزند. البته نقوش انسانی نیز در آغاز مانند نقوش حیوانی بسیار ساده (استلیزه شده)، شماتیک و ابتدایی بودند و امروزه مطالعه این نقوش هرچند ابتدایی و ساده ما را با افکار و ایدههای انسان دوره پیش از تاریخ آشنا میکند.
و اما لزوم نمایش این گونه نقوش این است که ما را با پیشینهی انسان یکجانشین، هنرهای اولیهی او و دلبستگیهای او آشنا میکند و باید بدانیم بسیاری از مواردی که امروزه به نظر ساده و ابتدایی میرسند و اهمیت چندانی به آنها نمیدهیم، روزگاری مهمترین دغدغه بشر محسوب میشدند و او برای حفظ و دوام زندگی خویش بسیاری از راهها را تجربه کرده و سختیهای زیادی دیده تا به آرامش نسبی دست پیدا کند।

منبع: بخش سفال موزه ملي ايران اسفندماه1388 خورشيدي

2010-03-07T12:31:00.003+03:30

موزه ‌ملي تاريخ علوم پزشكي ايران

گشايش:
موزه ملي تاريخ علوم پزشكي جمهوري اسلامي ايران در سال 1380 رسماً گشايش يافت.

اين موزه بهمنظور ارائه كامل و جامع پيشينه طب قديم و نوين ايران در ابعاد ‏ گوناكون و معرفي جايگاه آن در جهان پزشكي توسط دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي و درماني تهران با مشاركت ‏سازمان ميراث فرهنگي كشور و فرهنگستان علوم پزشكي راه‌اندازي شد.
اهداف موزه ملي تاريخ علوم پزشكي:‌‏
تدوين تاريخ جامع علوم پزشكي
ايجاد مركز جامع اطلاع رساني تاريخ علوم پزشكي
شناسايي منابع مكتوب،‌ مؤسسات و ‏افراد پژوهشگر، آثار، ادوات، اسناد و نسخ خطي مربوط به تاريخ علوم پزشكي
برگزاري برنامه‌هاي بزرگداشت مفاخر تاريخ ‏علوم پزشكي و معرفي خدمات و آثار ايشان
ايجاد ارتباط و همكاري با ساير مراكز تحقيقاتي در زمينه تاريخ ‏علوم پزشكي ايران در داخل و خارج از كشور‏
واحدهاي مختلف موزه ملي تاريخ علوم پزشكي:‌‏
‏بخش نمايشگاه
‏كتابخانه تخصصي اخلاق و تاريخ پزشكي
‏سالن‌هاي همايش و كنفرانس
بخش‌هاي موزه:‌‏
الف: بخشهاي تخصصي
‏ابراز و ادوات پزشكي
ديرين انسان شناسي
اسناد و نسخ خطي‌‏
‏حكيم احمديه‌‏
‏دواخانه نظامي‌‏
چشم پزشكي
‏داروهاي سنتي
ب: بخش‌هاي جنبي موزه‌‏
كتابخانه تخصصي
مركز تحقيقات اخلاق و تاريخ پزشكي
سالن‌هاي اجتماعات و كنفرانس
منبع:
http://www.hamshahrionline.ir
http://museum.tums.ac.ir/

نهمين نشست تخصصي موزه ملي ايران

2010-02-27T10:48:00.007+03:30

موزة ملي ايران نهمين جلسة سخنراني از سلسله نشستهاي تخصصي را برگزار كرد:

نهمين نشست تخصصي موزة ملي ايران با موضوع شواهد مديريت اداري در تپه سفالين، دشتري با سخنراني دكتر مرتضي حصاري باستانشناس و مدرس دانشگاه روز سهشنبه چهارم اسفندماه1388 در تالار نشستهاي تخصصي اين موزه برگزار شد.
در اين نشست به بازنگري آخرين يافتههاي باستانشناختي تپه سفالين دشتري كه مربوط به فعاليتهاي حوزة مديريت اداري است، پرداختهميشود.
همچنين در اين سخنراني به شواهد مهرهايي كه پيش از پيدايش خط و مدارك مكتوب، كه بهعنوان تنها آثار بازمانده از مديريت اداري ميتواند معياري در شناخت و بازسازي نظام اجتماعي، اقتصادي و سياسي اين منطقه، از نظر كاربرد و سبك مورد توجه قرار گيرد، بررسي ميشود.
لازم به يادآوري است كه، مدارك مورد مطالعه شامل؛ مهرها، اثر مهرها، مهر كالا، در پوشهاي لوله، مهر و مومهاي خمره، مهر پيام، چوب خط، كالانشان، پاكت گلي، گل نبشتهها، علائم نگارشي و...بهدست آمده از اواخر هزارة چهارم پيش از ميلاد در اين تپة باستاني است.
اين سخنراني در ساعت10:30صبح سهشنبه 4/12/88 در تالار نشستهاي تخصصي اين موزه برگزار شد.

منبع: بخش تاريخ هنر موزه ملي ايران اسفندماه 1388خورشيدي.

كاخ موزه های گلستان

2010-02-09T14:11:00.002+03:30

كاخ موزههای گلستان
مقدمه
مجموعه كاخ گلستان، يادگاري به جاي مانده از ارگ تاريخي تهران محل اقامت شاهان سلسله قاجار، و از زيباترين و كهنترين بناهاي پايتخت دويست ساله ايران مي باشد.
سابقه تاريخي ارگ سلطنتي كه محدوده مكاني تاريخي آن را در شمال خيابان و ميدان امام خميني (سپه)، در سمت غرب خيابان خيام، در شرق خيابان ناصرخسرو و در جنوب خيابان پانزده خرداد و ميدان ارگ تشكيل مي دهد، به روزگار صفويه باز مي گردد. شاه تهماسب اول صفوي (٩٣٠ ٩٨٤) نخستين پادشاهي بود كه در سفرهاي خود به قصد زيارت مقبره حضرت عبدالعظيم دستور داد بارويي به طول يك فرسخ به دور قصبه تهران احداث شود. پس از او شاه عباس صفوي در قسمت شمالي حصار تهماسبي چهارباغ و چنارستاني احداث نمود كه بعدها ديوار بلندي گرد آن بنا كرده و عمارات مقر سلطنتي را در داخل آن ساخته «ارگ» ناميدند.
در اواخر عهد صفوي تهران گاهي مقر موقت دربار شاهان صفوي قرار مي گرفت و حتي شاه سليمان (١٠٧٧ ١١٠٥) كاخي در اين شهر براي خود بنا نهاد، ولي امروز اثري ازبناهاي دوره صفويه باقي نمانده است.
كهنترين بناهاي موجود در مجموعه گلستان، ايوان تخت مرمر و خلوت كريمخاني متعلق به دوران كريمخان زند است. وي در نبردهاي خود بر ضد محمد حسنخان قاجار در سال ١١٧٢ تهران را مركز اردوكشي خود قرار داد و پس از پيروزي در اين جنگ در ديوانخانه قديم تهران كه در زمان شاه سليمان ساخته شده بود بارعام داد و با عنوان «وكيل الرعايا» حكومت ايران را در دست گرفت. به فرمان او در تابستان همان سال حصار ارگ مجددا احيا شد و يك دست حرمخانه و خلوتخانه و عمارت دارالحكومه در داخل آن بنا گرديدو در تابستان سال بعد (١١٧٣هجری قمری) كه اردوي خود را به چمن سلطانيه (زنجان) منتقل نمود، دستور داد يك دست عمارت خاصه و ديوانخانه بزرگ به سبك ساساني و باغي در کنار آن بنا نمايند.
پس از مرگ كريمخان زند در(١١٩٣ هجری قمری)، آقامحمدخان قاجار در(١٢٠٠ هجری قمری) تهران را به پايتختي برگزيد، ولي به دليل لشگركشيهاي دائمي كمتر در مقر حكومت خود به سر ميبرد، و براي عمارت و آباداني چندان فرصت نداشت، تا آنكه فتحعلي شاه در ١٢١١ ه بر تخت سلطنت ايران جلوس كرد، از آن زمان به بعد با گسترش دستگاه اداري و تشريفات سلطنتي بناهاي متعددي در داخل ارگ تهران عمدتا در زمان فتحعلي شاه و ناصرالدين شاه قاجار احداث شد.
در دوران رضاشاه، بخشهاي بزرگي از ارگ تهران، از جمله حصار دور آن، سردر باب عالي، ساختمان دفتر استيفا، تلگرافخانه، تكيه دولت، نارنجستان، باغ گلشن و ساختمانهاي اندروني تخريب شد، محل سكونت شاه به سعدآباد و سپس در دوران محمد رضا شاه به نياوران منتقل، و مجموعه گلستان به محل پذيرايي از ميهمانان خارجي تبديل گرديد
پس از انقلاب مجموعه گلستان همچون اغلب عمارات سلطنتي ديگر به صورت موزه در آمد تا همگان بتوانند از آن ديدن كرده و از تماشاي زيباييهاي حاصل فكر و دست صنعتگران و هنرمندان ايراني بهره برند.
بخشهاي مختلف اين مجموعه در حال حاضر عبارت است از:
1- ايوان تخت مرمر، ٢ خلوت كريمخاني، ٣ اتاق موزه ( تالارسلام) و حوضخانه آن، ٤ تالار آينه (تالار گلستان جديد)، ٥ تالار عاج يا سفره خانه،٦ تالار برليان يا تالار تشريفات، ٧ عمارت خوابگاه (كاخ اليزابت) كه در سال ١٣٣٩ به جاي نارنجستان بنا شد، ٨ قصر شمس العماره،٩ عمارت بادگير و حوضخانه وسيع آن، ١٠ تالار الماس، ١١ كاخ ابيض، ١٢ چادرخانه.
همان طور كه پيشتر گفتيم تاريخ بناي ايوان تخت مرمر و خلوت كريمخاني به دوران وكيل الرعايا باز مي گردد. خلوت كريمخاني در شمال غرب محوطه چسبيده به تالار سلام قرار دارد، تاريخ بناي آن سال ١١٧٣، ولي بخش اعظم آن در تغيير و تحولاتي كه در دوران ناصرالدين شاه انجام شد، تخريب گشته و آنچه اكنون از آن باقي مانده، بنايي سرپوشيده و ستوندار به صورت ايوان سه دهنه اي است كه در وسط آن حوض جوشي قرار دارد كه آب قنات شاه از ميان آن بيرون مي جهد. در همين مكان بود كه آقامحمدخان قاجار پس از نبش قبر كريمخان زند، باقيمانده استخوانهاي او را دفن كرد.
ايوان تخت مرمر
ايوان تخت مرمر كه پيش از اين «ديوانخانه» و «ايوان دارالاماره» ناميده مي شد، نيز در سال ١١٧٣ بنا گرديد، در دوران سلطنت سلسله قاجار، شاهان در اين مكان به سلام مي نشستند و در ايام نوروز و عيدهاي ديگر به طبقات مختلف مردم بار عام مي دادند. ساختمان آن دو بار دستخوش تغييرات وسيع شده است. بار اول در سال ١٢٠٦ كه آقامحمدخان به شيراز لشگر كشيد و در آنجا قصر وكيل را ويران كرد و سپس دستور داد پردههاي نقاشي و آينه هاي قدي و مرمرها و ستونهاي بلند و درهاي خاتمكاري آن را به تهران منتقل و در ايوان ديوانخانه نصب كنند، و به همين لحاظ ساختمان دچار دستكاري شد، سقف آن را بلندتر كردند تا ستونهاي مرمر را در آن كار گذارند و بعضي طاقچه ها و طاقنماها را پر كردند. تغييرات وسيع تر در حدود سال ١٣٠٠ ه در دوران سلطنت ناصرالدين شاه و در پي بروز خرابيهايي در ساختمان ايوان انجام شد.
تزئينات ايوان از گچبري، سنگتراشي، خاتمكاري، آينه كاري و منبت و مشبك بسيار زيبا و دل انگيز مي باشد، در آن شش پرده بزرگ نقاشي از فتحعليشاه و جنگ نادرشاه با يكن پاشا سردار عثماني، ميدان جنگ غوريان، شكارگاه شاه اسماعيل صفوي، و پيكار امير تيمور با ايلدرم بايزيد سلطان عثماني نصب، همچنين در طاقنماهاي زير سقف چندين تابلو كوچك رنگ و روغن از صورت زنان و مردان فرنگي در پشت شيشه نصب گرديده بود، كه برخي از پردهها هنوز در اين ايوان قرار دارد.
يكي از زيباترين متعلقات ايوان ، كه نام بنا نيز از آن مأخوذ است، تخت مرمر يا تخت سليماني است. اين تخت در حدود سال ١٢٢٠ ه به دستورفتحعلي شاه از سنگ مرمر زرد معادن يزد، توسط سنگتراشان اصفهاني ساخته شد. طراحي آن را ميرزا باباي شيرازي نقاشباشي و سرپرستي حجاري آن را استاد محمد ابراهيم اصفهاني حجارباشي دربار انجام دادند. تخت مرمر به شكل سكوي بلند ديواره داري بر روي دوش سه ديو و شش فرشته و يازده ستون مارپيچي كه بعضي از آنها بر پشت شير قرار دارند، در وسط ايوان مستقر شده است، و در سطحه عمودي پلهها و تارميها و دستاندازهاي دورادور آن اشكال و اشعاري بر روي سنگ كنده كاري شده است. از ديگر تزئينات اين بنا دو در خاتم بسيار اعلا در دو طرف شاه نشين و ارسي پنج دري بسيار نفيسي در ديوار پشتي شاه نشين مي باشد.
تالار آينه
بناهاي ضلع شمالي مجموعه گلستان به ترتيب از غرب به شرق عبارتند از: تالار سلام (تالار موزه) و تالار آينه، تالارعاج يا سفره خانه، تالار برليان و عمارت خوابگاه، كه همه از بناهاي دوره ناصري است. معروفترين اين بناها تالار آينه و سپس تالار سلام مي باشند. تالار آينه يا تالار گلستان جديد همزمان با تالار سلام بين سالهاي ١٢٩١ تا ١٢٩٤ ه ساخته شد، ولي تزئينات و آينه كاريها و گچبريهاي آن تا سال ١٢٩٩ ه ادامه داشت.
طرح و معماري تالار سلام و تالار آينه و سرسراها و حوضخانه هاي مربوط به آن به وسيله حاجي ابوالحسن معمارباشي عهد ناصرالدين شاه ملقب به «صنيع الملك» انجام گرفت و مباشرت بنايي آن به عهده ميرزا يحيي خان معتمدالملك (برادر ميرزا حسين خان سپهسالار باني ساختمان مجلس شورا و مدرسه و مجلس سپهسالار؛ ميرزا يحيي خان بعدها با لقب مشيرالدوله به وزارت خارجه رسيد) بود.
اين تالار گرچه كوچك، ولي به علت موقعيت و زيبايي آينه كاريهاي سقف و ديوارهاي آن، و نيز تابلو نقاشي رنگ و روغني كه مرحوم كمالالملك از آن تهيه كرده است، معروفيت بسيار دارد.
كاخ گلستان
در سمت غرب تالار آينه، تالار سلام (تالار موزه) احداث شده است.
فكر ايجاد موزه پس از نخستين سفر ناصرالدين شاه به اروپا (١٢٩٠ه) در ذهن او شكل گرفت. بدين منظور پس از بازگشت به ايران دستور تخريب عمارت خروجي را صادر كرد و بجاي آن ساختمان گلستان جديد، شامل تالار آينه و اتاق موزه ساخته شد.
در اوايل تأسيس اتاق موزه علاوه بر نمايش آثار هنري ايران و اروپا و هدايائي كه سلاطين كشورهاي خارج براي شاهان ايران فرستاده بودند، و اسلحه و زره شاهان سابق و آثار تاريخي و تابلوها و گلدانها و چلچراغها و ساعتها و مجسمه ها و غيره، قسمت اعظم جواهرات پياده و اشياء و وصله هاي جواهر نشان نيز در اين تالار به معرض تماشا گذاشته شده بود، ولي پس از سرقتي كه در سال ١٣٠٩ه از جواهرات تخت طاووس به عمل آمد و نيز واقعه تحريم تنباكو كه در جريان آن مردم براي دادخواهي به داخل ارگ ريختند، ناصرالدين شاه بيمناك شد وسرداب محكمي را در زير عمارت خوابگاه بنا كرد و جواهرات را بدانجا منتقل ساخت. پس از انتقال تخت طاووس و تخت نادري و نيز صندلي مرصع محمد شاه از تالار آينه به اتاق موزه، مراسم سلامهاي خاص و رسمي در اين تالار برگزار مي شد و بدين جهت بتدريج نام تالار سلام به خود گرفت.
در سال ١٣٤٥ به سبب برگزاري مراسم تاجگذاري در اين تالار ساختمان آن تعمير و موزه آرايي آن به طور كلي دگرگون شد و به شكل امروزي درآمد. از اشياء گرانبهائي كه در حال حاضردر اين تالار نگهداري مي شود بايد به تخت طاووس و صندلي مرصع محمدشاه اشاره كرد. در طبقه زيرين تالار سلام، حوضخانه وسيعي قرار دارد كه امروزه به دو بخش تقسيم شده است. بخش شرقي به نام تالار مخصوص به نمايش هنرهاي ظريفه ايران در دوره قاجار، و بخش غربي آن با نام نگارخانه براي ارائه آثار نقاشي هنرمندان ايران در دوره قاجار اختصاص يافته است.
در سمت شرق تالار آينه، تالار عاج يا سفره خانه و سپس عمارت برليان قرار دارد كه پيش از انقلاب محل پذيرائي از مهمانان خارجي و برگزاري ميهمانيهاي رسمي بود، و در حال حاضر به نمايش اشياء و ظروف و گلدانها و غيره اختصاص يافته است. در حوضخانه زير عمارت سفره خانه نيز تابلوهاي نقاشي به نمايش گذارده شده است. آخرين بنا در ضلع شمالي عمارت خوابگاه جديد است كه در سال ١٣٣٩ بجاي نارنجستاني كه در اوائل حكومت رضا شاه تخريب شده بود، احداث گرديد، و پيش ازانقلاب محل اقامت سران كشورهاي خارجي بود.
شمس العماره
شمس العماره يكي از بناهاي مرتفع و مشخص تهران قديم است كه به دستور ناصرالدين شاه بين سالهاي ١٢٨٢ تا ١٢٨٤ ه در ضلع شرقي محوطه گلستان احداث گرديد. طرح و نقشه اين بنا از دوستعلي خان معيرالممالك و معماري آن برعهده استاد علي محمد كاشي بود. شمس العماره هم از نظر نقشه و شكل ظاهري و هم از نظر آرايش داخلي يكي از بناهاي تاريخي و زيباي تهران و آينه كاري ها و نقاشيها و گچبري هاي آن از حيث نمايش شيوه هاي مختلف و متنوع تزئينات داخلي بناها در ايران بي نظير است، و در حال حاضرطبقه پايين آن محل نمايش كتابها مي باشد.
بناهاي ضلع جنوبي محوطه گلستان به ترتيب عبارتند از: عمارت بادگير، چادرخانه، و تالار الماس.
عمارت بادگير از بناهاي دوره فتحعلي شاه است، كه در دوره ناصرالدين شاه دچار تغييرات و تصرفات عمده اي گرديد. اين عمارت داراي تالار بزرگي است كه ارسيها و ستونها و ديوارها وسقف آن با نقاشي و زرنگاري و آينه كاري و گچبري و منبت كاري و مرمر پوشيده شده است و يكي از تالارهاي پركار و زيبا و جالب به شمار مي رود.در زير تالار مزبور حوضخانه وسيعي قرار دارد كه در ٤ گوشه آن ٤ بادگير بلند با كاشيهايمعرق آبي و زرد و سياه با قبه هاي زرين قرار گرفته وهواي حوضخانه و تالار و اتاقها را بخوبي خنك مي كند.
تالار الماس
تالار الماس نيز از بناهاي دوره فتحعلي شاه است كه در دوران ناصرالدين شاه در تزئينات آن تغييراتي داده شد. اين بنا را به دليل آينه كاريهاي داخلي آن به نام الماس خوانده اند و شامل تالاري بزرگ و اتاقهاي گوشواره و دهليزها و بالاخانه ها و پستوهاي متعدد است. در سه طرف تالار بالاتر از رفها به سبك بناهاي عهد فتحعلي شاه سه ايوانچه آينه كاري مقرنس و تاقنماهاي باريك و كشيده ساخته شده و سمت شمالي تالار با ارسيهاي بزرگ كه شيشه هاي رنگين زيبايي دارند پوشيده شده است.
كاخ ابيض
در ضلع جنوبغربي مجموعه گلستان، كاخ ابيض قرار دارد. تاريخ بناي اين كاخ حدود سال ١٣٠٨ خ، كه در آن زمان براي جادادن اثاثيه اهدائي سلطان عبدالحميد عثماني بنا گرديد. اين كاخ به شيوه بناهاي قرن هجدهم اروپا گچبري و نماسازي شده است و به علت سفيدي رنگ نماي ساختمان و پلها و ازاره هاي سرسراي كاخ كه از مرمر سفيد رگهدار ساخته شده بود كاخ ابيض ناميده شد. پس از اتمام بنا به دستور ناصرالدين شاه تالار بزرگ كاخ را با هدايايسلطان عثماني آراستند، همچنين تعدادي از تابلوهاي رنگ و روغن بزرگ از صورت شاهان و ملكه هاي كشورهاي مختلف اروپا را كه در سفرهاي اروپائي به ناصرالدين شاه اهدا شده و يا بعدا فرستاده شده بود، در آن نصب كردند و تالار باشكوهي را به وجود آوردند كه تالار عبدالحميد ناميده ميشد.
كاخ ابيض از ابتداي بناي خود به محل اشتغال صدراعظم وقت اختصاص يافت و تا سال ١٣٣٣ خورشیدی جلسات هيأت دولت در تالار بزرگ آن تشكيل مي شد. در سال ١٣٤٤در نماي ضلع غربي و نيز اتاقهاي طبقه پائين ساختمان تغييراتي داده شد و اين بنا از سال ١٣٤٧ به موزه مردم شناسي اختصاص يافت. اين مجموعه در سالهاي اخير دستخوش تعميرات اساسي بوده است.
منابع:
ـ يحيي ذكاء، تاريخچه ساختمانهاي ارگ سلطنتي تهران و راهنماي كاخ گلستان، انتشارات انجمن آثار ملي، تهران، ١٣٤٩.
ـ یحیی ذکاء، فصلنامه طاووس، شماره های پنجم و ششم، پاییز و زمستان 79 .
ـ http://www.tavoosonline.com

- http://www.golestanpalace.ir/

اثر مهرهاي شوش، بازنگري تعدادي

2010-02-02T08:36:00.005+03:30

اثر مهرهاي شوش
مطلب زير بخشي از پژوهشي است با عنوان اثر مهرهاي شوش، بازنگري تعدادي
اثر مهر مكشوفه از شوش كه در موزه ملي ايران نگهداري ميشود. كه به تازگي
توسط سركار خانم صديقه پيران موزه دار و باستان شناس بخش تالار كتيبه هاي
اين موزه در قالب نشست تخصصي ماهيانه موزه ملي انجام گرفت.
از آنجا که کاوشهای باستانشناختی توسط فرانسویان در شوش در دهههای نخستين سدة بيستم میلادی انجام شده، همواره نیاز به بازنگری این کاوشها در آن محسوس بوده است.
بنابراین بهنظر ميرسيد كه بايد بازنگری درکاوشها و لایهنگاری شوش صورت پذيرد. اين مهم با حضور باستانشناسان و متخصصان اين دوره طي دو مجمع بینالمللی که نخستین آن در سال 1977 میلادی در شوش و دومین آن در سال 1985 در بلوُ (Belleveaux) فرانسه برگزار شید، و منجر به نتایجی از جمله تقسیمبندی و نامگذاری نهایی دورهها و لایههای مختلف تپههای باستانی شوش شد.
بر پایة این بازنگری، لایهنگاری آکروپل I شوش به ترتیب از قدیم به جدید، شامل لایههای 27- 23 متعلق به شوش I لایههای 22-17 به شوش II و لایههای 16-14 مربوط به شوش III میشود
طبق گزارش نهایی آلن لوبرون درلایههای زیرین جز اثر مهر و مومهایی که با مهرهای مسطح گرد به وجود آمده، دیده نشده است. لایة 20 ناظر پیدایش مهر استوانهای بوده، لایة 19 نخستین اسناد حسابداری (محفظههای مدور گلی) را به خود میبیند. درلایة 18 علایم و نشانههای رقومی را که بر لوحها و محفظههای مدور گلی منتقل شده، يافت ميشود. لایة 17 شاهد مرحلة مقدماتی تسلط و گسترش لوحها میشود و سرانجام در لایة 16 پدیدار شدن خط نبشته به معنای واقعی آن صورت میپذیرد. اثر مهرهای دورة عیلام قدیم و بابل قدیم نیز از شهر شاهی گزارش شدهاند.
تعداد بیشماری از الواح گلی و نقش مهرهای بهدست آمده از این کاوشها بدون ثبت علمی و بدون شمارة حفار به موزهها انتقال داده شدهاند. تطبیق و مقایسة آنها با نتایج فوق و دیگر منابع منتشر شدة مرتبط، در مستندنگاری آثار نامبرده موثراند. حدود 76 اثر مهر موجود در موزة ملی ایران نیز با این روش در هشت دورة، شوش I، شوش II، شوش III، آغاز عيلامي، سلسلههاي قديمI، II/III، عيلام قديم و بابلي قديم هویتبخشی شدند. در این نشست با مرور ویژگیهای هنری اثر مهرهای هر دوره به بررسی نمونههای موجود خواهیم پرداخت.
منبع: بخش تاريخ هنر موزه ملي ايران بهمن ماه 1388 خورشيدي

در باره سر در دانشگاه تهران

2010-01-30T12:00:00.004+03:30

منبع: مسافر ضميمه روزنامه همشهري، ६ بهمن 1388،ص12و13

بررسي باستان شناختي آجرهاي لعاب دار محوطة مانايي قلايچي بوكان در موزة ملي ايران

2010-01-20T08:38:00.003+03:30

بررسي باستانشناختي آجرهاي لعابدار محوطة مانايي قلايچي بوكان در موزة ملي ايران

در اواخر دهة 1350 و اوايل دهة 1360 خورشيدي آجرهاي لعابدار منقوشي در بازارهاي كردستان دستبهدست ميگشت و گفته ميشد از محوطهاي به نام قلايچي در جوار روستايي به همين نام در 7 كيلومتري شمال شرقي شهرستان بوكان بهدست آمده است. اين آجرها بهزودي از موزههايي چون موزة شرق كهن توكيو، موزة ملي ژاپن، موزة ماتسودو، مركز مطالعات خاورميانه و بسياري از مجموعههاي خصوصي جهان از جمله لندن و پاريس سردرآوردند. اين امر سبب اعزام يك تيم نجاتبخشي به سرپرستي اسماعيل (احسان) يغمايي در سال 1364 به اين محوطه شد. اين تيم موفق شد بقاياي معبدي از دورة مانا متعلق به سدة 8 و 7 پم، كتيبهاي به خط آرامي كهن ـ كه تنها كتيبه مكشوفه از فرهنگ مانايي بهشمار ميآيد ـ و تعداد بيش از 250 قطعه آجر لعابدار را كشف نمايد. كتيبه و آجرها در همان سال به موزة ايران باستان منتقل شدند. كاوشها در اين محوطه از سال 1378 تا سال 1385 به سرپرستي بهمن كارگر ادامه يافت.
مجموعهاي بالغ بر 150 قطعه آجر لعابدار منسوب به محوطة قلايچي و يك قطعه كتيبة سنگي كه مكمل كتيبه حاصل از كاوشهاي علمي قلايچي بود در سال 1368 از مجموعهاي به نام مجموعة «حاج فرمان» ضبط و به موزة ملي ايران منتقل شد.
انتشارات صورت گرفته در خصوص اين محوطه اندك بود، پرسشهاي بيپاسخ فراواني در خصوص ماهيت اين محوطه و يافتههاي آن وجود داشت. انتشارات اندك صورت گرفته نيز كه غالباً براساس يافتههاي منسوب به اين محوطه در خارج از ايران بود به دليل عدم اطلاع از زمينه باستانشناختي آنها يكسويهنگر و ناكافي بودند. آشورشناسان بنا به نزديكي نقشمايههاي آجرهاي قلايچي به هنر آشور، آنها را وارداتي از سرزمين آشور ميدانستند و اورارتوشناسان بنا به ذكر نام «خلدي» خداوندگار جنگ در آئين اورارتو در كتيبه قلايچي، تلاش داشتند تا ماناها را داراي باور داشتهاي مشترك با اورارتوئيان بشناسانند. در اين شرايط معرفي و بررسي همهجانبه ميتوانست واقعيت علمي اين يافتهها را معلوم نمايد؛ به همه اين ضرورتها بايد ابهام و سردرگمي حاصل از اطلاعات ضد و نقيض و فاقد انسجام و اطلاع از زمينه باستانشناختي يافتهها را نيز اضافه كرد كه ميرفت تا به زودي كسي چون ماسكارلا دست به قلم برده و مقاله «قلايچي و قلايچي» را به سبك «زيويه و زيويه» بنگارد. با اين مقدمه بود كه در ارديبهشتماه 1382، پروژه مذكور با تلاش مجري آن يوسف حسنزاده و راهنمايي دكتر حكمتالله ملاصالحي و دكتر كاميار عبدي كار خود را آغاز كرد.
در اين پروژه ضمن ثبت و ضبط دقيق ابعاد و اوزان آجرهاي قلايچي، عكاسي آنها توسط محبوبه قليچخاني و طراحي نگارهها توسط صديقه پيران انجام شد تا ضمن معرفي و دستهبندي نگارهها، بحث مقايسه اين نقشمايهها با هنرهاي همجوار مطرح گردد و چيستي و ماهيت هنر مانا بررسي شود كه آيا مقلدان صرف هنرهاي همجوار خود بودهاند و يا ميتوان «هنر مانايي» را با ويژگيهاي مختص به خود تشخيص داد و شناساند؟
براي پاسخ به اين پرسش كه آيا انواع متفاوت اين آجرها [از لحاظ اندازه، وزن و يا نحوه دستيابي علمي يا قاچاق] گاهنگاري متفاوتي را ارائه ميكنند و يا از همزماني نسبي برخوردارند، مطالعات باستانسنجي توسط فرانك بحرالعلومي و با همكاري مولود عظيمي در آزمايشگاه ترمولومينسنس پژوهشكدة‌ مرمت سازمان ميراث فرهنگي كشور به انجام رسيد.
مسأله تعيين منشأ اين آجرها و اينكه آيا آنها وارداتي از سرزمين آشور بودهاند و يا توليد محلي و ديگر اينكه اين دو مجموعه حاصل از قاچاق و كاوش علمي متعلق به يك محوطه هستند را با انجام تجزيه عنصري شيميايي مواد تشكيلدهندة بدنه و لعاب آجرها و مقايسة آنها با خاك منطقه و ديگر مواد مكشوفه از محوطه قلايچي با روش پيكسي به سرپرستي دكتر محمد لامعي در آزمايشگاه واندوگراف پژوهشگاه علوم و فنون هستهاي (سازمان انرژي اتمي) و همكاري مهناز عبداللهخان گرجي، پروين اوليايي و فرح شكوهي پيگيري شد و به نتايج ارزشمندي به دست داد.
بررسي باستانزمينشناسي منطقه ميتوانست ما را در ارائه يك چشمانداز كلي از منابع تهيه مواد اوليه و كانيهاي مشترك موجود در آجرها، سفالها و شناخت بيشتر سنگهاي بهكاررفته در معماري محوطه و يافتههاي آن ياري رساند. اين بررسي توسط سيد ايرج بهشتي از آزمايشگاه سنگشناسي پژوهشكدة مرمت سازمان ميراث فرهنگي صورت گرفت و مطالعات پتروگرافي در اين واحد به انجام رسيد.
يافتههاي استخواني حاصل از كاوشهاي سال 1364 و مجموعة جانوري كشف شده در سال 1382 توسط دكتر مرجان مشكور و مسعود نظامآبادي مطالعه و بررسي شدند. اين بررسي كه بر روي بيش از 6000 قطعه استخوان انجام گرفت گواه مهمي بر اشارات متون آشوري به اقتصاد مبني بر دامپروري جامعه مانايي هستند. به جز يك قطعه شاخ آهو و درصد اندكي از قطعات خرد شده غير قابل تشخيص، تمام مجموعه متعلق به گوسفند، بز و گاو اهلي بود.
اين پروژه و مطالعات متنوع كه توسط متخصصان حوزههاي گوناگون به انجام رسيد و هركدام از آنها در حوزة خود صاحبنظر و سرآمد بودند، با همپوشاني خاصي كه در تكميل اطلاعات مذكور داشتند بر بسياري از مسائل مطروحة پيشين سايه افكند و افقهاي جديدتري را در حوزة جامعه، فرهنگ، هنر و باورداشتهاي مردمان مانايي به روي ما گشود.
ذكر اين نكته نيز خالي از لطف نيست كه بخشي از اين مطالعات بر روي آجرهايي صورت گرفت كه از كاوشهاي اسماعيل (احسان) يغمايي در سال 1364 بهدست آمده بود، استقبال گرم و بينظير وي از اين پروژه، روزنهاي به دنياي انتشارات گشود تا دستكم اين محوطه و يافتههاي آن به سرنوشت شوم ديگر محوطههاي مانايي آن حوالي [زيويه، گورستان چنگبار و ...] دچار نشود. بايسته است كه از همراهي و نگاه متفاوت اين باستانشناس پيشكسوت كمال تشكر و قدرداني را داشته باشيم.
اين پروژه در طول مدت انجام، يكي از همكاران و اعضاي دلسوز و فرهيخته خود را از دست داد، شادروان كامران احساني كه حضور و همراهياش در تمام مراحل كار، بهوي‍ژه نمونهبرداري از آجرها براي ارسال به آزمايشگاه، فراموش ناشدني است. اميد است كه روان كامران عزيز، قرين رحمت و مغفرت الهي باشد.

منبع: بخش تاريخ هنر موزة ملي ايران، ديماه1388 خورشيدي.

معرفی و لینک های برخی از مهمترین مجموعه های هنر اسلامی

2010-01-17T09:06:00.000+03:30

معرفی و لینک های برخی از مهمترین مجموعه های هنر اسلامی

1-· The Metropolitan Museum of Art, New York

· Islamic Art History - The New York Metropolitan Museum of Art's Heilbrunn Timeline

2-

· The Arthur M Sackler and Freer Gallery of Art, Smithsonian Institution, Washington DC

· Browse Arts of the Islamic World
· Haft Awrang (Seven Thrones): A Royal Persian Manuscript by Jami

· Style and Status: Imperial Costumes from Ottoman Turkey

· Iraq and China: Ceramics, Trade, and Innovation

· Caliphs & Kings: Art and Influence of Islamic Spain

· Gallery Guide: Arts of the Islamic World

· Gallery Guide: Visual Poetry

· The Adventures of Hamza

· Online Exhibitions

3-

· Musee de Louvre, Paris

· Islamic Art

4-

· The British Museum

· The Islamic Middle East and the Islamic World, British Museum

· The Islamic world

5-

· The Victoria and Albert Museum, London

· The Islamic Middle East - The Jameel Gallery (V&A)

6-

· The Los Angeles County Museum of Art

· Islamic Art at the Los Angeles County Museum of Art

7-

· The Ashmolean Museum, Oxford

· Online Centre of Islamic and Eastern Art, Ashmolean Museum

8-

· Museum fur Islamische Kunst, Berlin

9-

· Detroit Institute of Arts

· Highlights from the Collection of Islamic Art, Detroit Institute of Arts

10-

· The khalili collection of islamic art

11-

· The Topkapi Palace Museum

12-

· The Fitzwilliam Museum, Cambridge

13-

· Museum of Islamic Art, Cairo

سنگ يادمان «بَمو»

2009-11-09T10:58:00.002+03:30

55 سال پس از کشف، سنگ يادمان «بمو» در موزه‌ي ملي ايران به‌نمايش درآمد
سنگ يادمان «بَمو» که در منطقه‌ي بمو در مرز کوهستاني ايران و عراق پيدا شده است، پس از 55سال براي نخست
پنجمين نشست تخصصي موزه‌ي ملي ايران با عنوان «سنگ يادمان بمو» تکه‌اي فراموش‌شده از هنر پيش از هخامنشي غرب ايران با سخنراني مهرداد ملک‌زاده ـ باستان‌شناس ـ برگزار شد.
در ابتداي اين نشست، ملک‌زاده به کنجکاوي خود در موزه‌ي ملي ايران و در ميان آثار قرارگرفته در گوشه‌اي از اين موزه اشاره کرد که به شناسايي اين سنگ يادمان منجر شد.
اين باستان‌شناس بيان کرد: سنگ يادمان بمو از نمونه‌هاي منحصربه‌فرد سنگ يادمان در دوره‌ي ايلام نو است که از نظر نگاره‌شناسي با هنر ايلام نو کاملا هم‌خواني دارد.
به گفته‌ي او، شکل چشمان، بيني‌، لب‌ها، گوش، ريش، سربند بسته‌شده و قوسي که در بالاي اين سنگ وجود دارد، کمک مي‌کنند تا دريابيم، اين سنگ يک نقش‌برجسته‌ي شکسته‌شده نيست، بلکه يک سنگ يادمان است.
اين پژوهشگر دوران تاريخي در ادامه، تصاويري را از ديگر سنگ‌هاي يادمان که در موزه‌هاي مختلف دنيا نگهداري مي‌شوند و به شناسايي و تاريخ‌گذاري يادمان بمو کمک مي‌کنند، نمايش داد و اظهار داشت: از دوره‌ي آشور نو که بنيان‌گذار نوع جديدي از سنگ يادمان‌ها به‌عنوان يک عنصر فرهنگي است، دو سنگ يادمان در ايران يافت شده‌اند که يکي از آن‌ها در موزه‌ي ملي و ديگري در اورشليم نگهداري مي‌شود.
ملک‌زاده با اشاره به اين‌که ريشه‌هاي ايراني هنر هخامنشي چندان شناخته‌شده نيستند، گفت: نقش روي سنگ يادمان بمو که چهره‌ي نيم‌رخ مردي رو به سمت راست را نشان مي‌دهد که يک دست خود را به علامت نيايش در برابر صورت گرفته، تداعي‌کننده‌ي هنر ايلام نو و بسيار شبيه نقش ايزد بال‌دار در پاسارگاد است. به همين دليل، اين سنگ يادمان مانند يک حلقه‌ي واسطه ميان هنر ايلام نو و هنر آرکائيک هخامنشي است.
وي هم‌چنين توضيح داد: سنگ يادمان، واژه‌اي است که در عبارت يوناني با عنوان «استل» به کار برده مي‌شود؛ ولي برخلاف بسياري از مواد فرهنگي آشور نو، نام آشوري اين تک‌سنگ‌ها را نمي‌دانيم. با ‌اين حال، در اين «استل» متأسفانه نشانه‌اي از اين‌که کتيبه يا خطي وجود داشته نمي‌بينيم؛ اما احتمالا نوشته‌اي بر تن اين سنگ وجود داشته که به روزگار ما نرسيده است.
سنگ يادمان بمو، تکه‌سنگ منقوشي به ابعاد 30 در 30 سانتي‌متر است که در سال 1334 طي بررسي‌هاي باستان‌شناختي استان کرمانشاه در حدود 100 کيلومتري جنوب غربي سرپل ذهاب و نزديک حوزه‌ي شيخان، مرز کشور عراق کشف شد.
ملک‌زاده در پايان اين نشست در پاسخ به پرسش برخي حاضران درباره‌ي اطلاعات باستان‌شناسي از دوره‌هاي مختلف تاريخي مانند هخامنشي، تأکيد کرد: باستان‌شناسي ما باستان‌شناسي بسيار بي‌پرسشي است، زيرا به‌طور مثال، از دوره‌ي اشکاني هيچ‌چيز نمي‌دانيم. اين درحالي است که بايد پرسش‌هاي دقيقي را در باستان‌شناسي مطرح و براي يافتن پاسخ آن‌ها فعاليت کنيم.
او اضافه کرد: به‌جز شوش، تخت جمشيد و پاسارگاد کدام محوطه‌ي هخامنشي را مي‌شناسيم؟ آيا فقط در اين دوره چند کاخ وجود داشته‌اند و همه‌ي مردم در اين کاخ‌ها زندگي مي‌کردند؟ در دوره‌ي ماد نيز چنين پرسش‌هايي گريبان‌گير ما هستند. با اين حال، انجام کاوش‌ در مکان‌هايي که کار عمراني در آن‌ها انجام مي‌شود، ضروري است؛ ولي بايد در باستان‌شناسي به قصد پرسش نيز کاوش کنيم.

موزه منطقه‌اي جيرفت

2009-10-19T01:22:00.000+03:30

موزه منطقه‌اي جيرفت

جنوب استان كرمان تا كرانه هليل‌رود داراي منطقه تاريخي وسيعي به طول 400 كيلومتر مربع است كه براي نمايش قابليت‌هاي باستاني اين محوطه، راه‌اندازي موزه منطقه‌اي در نظر گرفته شده است.
اين بنا در 8 طبقه و متناسب با ويژگي‌هاي اقليمي و بومي منطقه ساخته خواهد شد و علاوه بر راه‌اندازي انواع موزه‌ها با مضامين مختلف، بخش‌هاي ديگر شامل كتابخانه، آمفي تئاتر، سالن اجتماعات و... را نيز در برخواهد داشت.
نزديكي چند محوطه تاريخي از جمله دقيانوس و تپه‌هاي كنار صندل به جيرفت، عوامل اصلي اتخاذ اين تصميم به‌شمار مي‌آيد .
با توجه به وسعت پروژه موجود پس از گذشت حداقل 2 سال از آغاز فاز اجرايي موزه منطقه‌اي جيرفت، مي‌توان شاهد نمايش تعداد قابل توجهي از آثار متنوع منطقه جنوب كرمان و نمادهاي مردم‌شناسي اين استان بود.
منبع:
http://www.ibna.ir/vdcauynm.49nua15kk4.html

مديريت فضا در مخازن موزه ها

2009-10-06T23:37:00.003+03:30

مديريت فضا در مخازن موزه ها
کرم ميرزايي کارشناس موزهداری

این مقاله در ماهنامه خبری و آموزشی پژوهشکدۀ حفاظت و مرمت آثار تاریخی ـ فرهنگی، سال دوم، شماره پانزدهم، ویژه شهریور، مهر، آبان و آذر ماه1385، صص14و15 به چاپ رسیده است.

مخزن يا گنجينه از بخشهاي مهم موزه به شمار ميآيد، به طوري که موزه به پشتوانه اشياء موجود در آن اعتبار ميآيد. امروزه فراهم نمودن شرايط نگهداری و بهينهسازي مخازن و همچنين مديريت در آن از وظايف موزهداران است. فضاهايي را که برای مخازن در نظر گرفته ميشود، محدود اند و با تعداد و حجم آثار همخواني ندارد. از اين رو بيشتر اوقات موزهها با کمبود جا مواجه ميشوند. اين کمبود را با مديريت درست در تقسيمبندي فضاهاي موجود و نيز استفاده از تجهيزات تا حدي قابل جبران است.
ظرفيت مخزن
ظرفيت مخزن کميتي از فضای مخزن موزه است که، شرايط نگهداری اشياء در آن به بهترين شکل طراحی و ساخته شده است. موزهاي را نميتوان يافت كه مخزن آن ظرفيتي نامحدود داشته باشد. اما تجهيزات مناسب و كافي به همراه مديريت مؤثر، امكان استفاده بيشتر از مخزن را فراهم ميآورد.
بسياري از موزههاي كوچك هرگز فرصت كافي براي انبار كردن اشياء را نداشتهاند. به همين سبب مديران اين موزهها، هميشه مجبور بـودهاند كه از مخازن و انبارهاي نامناسب يا با موقعيت نامطلوب، استفاده كنند معمولاً اين مخازن متمرکز نبوده و در يك يا چند ساختمان پراكنده هستند.
با توجه به اين که مخازن اين گونه موزهها به شكل تدريجي و منفرد ساخته شدهاند، تا بهطور موقت از فشار كمبود فضا رهايي يابند، اما اين کار به اشياء آسيب فراوانی وارد ميآورد.
موارد كمبود فضا
· مواردي كه نياز به جاي اضافي براي بر پا كردن نمايشگاههايي باشد. در اينصورت تامين جا براي انبارها و مخازن اولويت دارند.
· تمايل به كم كردن اشياء موجود در نمايشگاهها و سالنهای ارائه آثار. هنگام بازسازي و مـرمـت نـگـارخـانـهها و سالنهاي نمايش اشياء را به انبار و مخازن مـيبـرنـد، امـا پـس از پـايـان ايـن كـار اشـياء كمتري را به نگارخانهها بر ميگردانند.
· گسترش يافتن و متراكم كردن مجموعهها، به دليل عدم هماهنگي ميان برنامههاي حفاظت از مجموعهها و افزودن و كاستن از حجم آنها. هر چند که يکي از راه حلهای ايدهال براي حل مسائل مخزن و انبار موزهها، فراهم كردن مخازن جديد است.
راههاي بهبود و گسترش ظرفيت مخازن
· سازماندهي مجدد اشياء براي استفادة بهتر از تجهيزات موجود؛ براي مثال، اين كار را ميتوان با طبقهبندي اشياء بر اساس اندازة آنها براي اسـتفادة بهتر از قفسهها يا فضاهای مرده ميان جعبهها و محفظهها انجام داد.
· ادارة مخزن با سختگيرهاي بيشتر براي استفادة بهينه و مؤثر از تجهيزات.
· استفاده از نگارخانههاي عمومي براي بخشي از مخزن كه قابل ديدن هم هست و شرايط لازم براي حفاظت از اشياء را مختل نميكند(مخازن با سيستم باز).
· تهيه تجهيزات جديد و اضافي براي استفادة مؤثرتر از كف يا ظرفيت كلي مخزن كه البته بايد ميزان مجاز بار و شرايط ايمني را هم مدنظر داشت.
· انتخاب يكي از كارمندان بهعنوان مسئول تقسيم مخزن و تجهيزات آن كه به استفاده مؤثر از آنها نظارت داشته باشد.
شرايط دسترسي به اشياء و جابجايي آنها
دسترسی آسان به اشياء در مخزن از ويژگيهاي مهم مخازن استاندار است، به همين سبب اشياء مخزن را بر اساس اندازة، وزن، ابزار دسترسي و شيوه جابجايي، به سه دسته طبقهبندي ميكنند.
1- اشياي ريز
اشيايي كــه ابعاد و اندازه کوچکی دارند. نمونه اين اشياء دانههای ريز، رشته مهرهها، ابزارهای سنگی، پيکرکهاو..است. اين اشياء به دليل اندازه کوچک ميتوان بهطور مجموعهای در جعبههايی با اندازههاي مناسب نگهداری ميکنند. با در اختيار داشتن تصاوير کوچک در کنار جعبه، جستجو و دسترسي به اشياء سريعتر انجام ميگيرد. سپس اين جعبهها را بهصورت دستي جابجا و در كشوها، قفسهها و كابينتهای ويژه نگهداري ميکنند.
2- اشياي کوچک
اين دسته از اشياء را ميتوان به طور جداگانه و يا در جعبههای ساخت شده، نگهداری کرد. اشياء کوچک را دستي يا مكانيكي ( با چرخ دستي يا بالابر ) جابجايي کرده و آنها را بر روي طبقهها و پالتهای تهيه شده قرار ميدهند، کتابهای قديمي، نسخههاي خطي، تابلوهای نقاشي و.... از اين دسته اشياء هستند.
3- اشياء بزرگ و سنگين
خمرههای سفالی بزرگ، دست بافتههای بزرگ، تابلوهای بزرگ نقاشي و... اشيايي هستند که اندازه بزرگ دارند و برای نگهداری آنها نياز به تجهيزات ويژهاي برخوردار است. در هنگام جابجايي آنها مكانيكي با بالابر يا جرثقال است و نگهداري آنها روي طبقات پالت كه با فاصله كم از كف قرار گرفته است، انجام ميپذيرد.
شيوه جابجايي و نوع تجهيزات بر روي پهناي رديفها مؤثر است؛ ميزان نياز به جابجايي و دسترسي به اشياء ممكن است بر نوع تجهيزات مورد نياز و جاي آنها در مخزن تأثير داشته باشد.
رابطه دسترسي و تراكم
چگونگي دسترسي به اشياء با تراكم آنها در مخزن موزهها رابطه مستقيم دارد، بهطوري كه اشياء درون
جعبهها يا روی قفسهها با قابل ديد و در دسترس بودن آنها رابطه مستقيم دارند.
تغيير از نگهداري اشياء در جعبه به شيوهاي كه در آن اكثر اشياء در معرض ديد است نياز به جاي زياد دارد. اما در مقابل امتيازات فراواني هم دارد.
آسيبپذيري اشياء
اشياي شكستني، آسيبپذير و بسيار با ارزش نياز به حفاظت مضاعف و بيشتري دارند. با تهيه و ساخت جعبههايي که با پوشال، ابری و بالشتکهاي خاص پر شدهاند و از تکان خوردن اشياء جلوگيري بهعمل ميآيد. براي نگهداری بهتر از اين اشياء بايد آنها را در كابينتهاي قفلدار نگهداشت، كـشوهـا را تقسيمبندي كرد تا اشياء در جاي خود ثابت باشند. و زير آنها بالشتكهايي گذاشت تا تكان نخورند.
محدوديتهاي ناشي از ساختمان يا مكان مخزن
بيشتر موزهها در ساختمانهاي قديمي ايجاد شدهاند، به همين علت مخازن آنها برای نگهداری مناسب نيست و بايد در باسازی و مرمت آنها ضوابط و شرايط استانداردهای نگهداری رعايت شود، از جمله:
· رعايت ميزان بار مجاز بر كف يا قفسهها نسبت به وزن و تراكم اشياء و وزن تجهيزات جابجايي در مورد مخازني که در طبقات ساخته شداند.
· تعيين فاصلة مجاز تجهيزات يا لوازم آويختني مثل لولهها، چراغ و ... با اشياء.
· جاهايي كه ستونها اشغال ميكنند نسبت به تجهيزات موجود در انبار و مخزن.
· اختلاف سطح، که ممكن است در جابجايي مكانيكي يا استفاده ازچرخهاي دستي مشکلاتي به همراه داشته باشد.
· تراز بودن كف با توجه بهجاي واحدهاي متحرك مخزن يا استفاده از تجهيزات جابجايي مكانيكي.
· اندازه پهناي درها، وروديها و همچنين به داخل يا خارج باز شدن درها در مخازن موزهها مورد توجه است.
· اندازه فضايي بارگيري و پلهها با توجه به اندازه اشياء و وسايل جابجايي.
· مناسب با وسايل و جرثقالها، از جمله دايره مانند براي دور زدن آنها، عرض دروازها، محدوديت ارتفاع و پاركينگ.
تجهيزات مخازن
انتخاب تجهيزات مناسب از عوامل كليدي در افزايش كارايي مخازن است. بررسيهاي موردي، هم تنوع تجهيزات استاندارد مناسب براي استفاده در موزهها و نگارخانهها را نشان ميدهد و هم نمونة تجهيزاتي را كه براي فراهم آوردن شرايط خاص طراحی شدهاند. قفسهها، کمدها، طبقهها، ريلهاي نگهداري تابلوهاي نقاشي و ... نمونههايي از تجهيزات بهکار رفته در مخازن موزهها است.
معيارهاي اصلي براي طراحي يا تخصيص تجهيزات
1- كاربرد موثر و ظرفيت مخزن
براي استفادة هر چه بيشتر از ظرفيت مخازن، از قفسهها و طبقهها و كشو، روي پايههاي متحرك كه ميتواند باعث صرفهجويي در ظرفيت مخزن و در نتيجه هزينههای تمام شده ساختمان مخزن شود.
يکي ديگر از اين روشها نصب نيم طبقه بين كف و سقف سكوهاي است تا از فضاهای موجود بيشتـراستـفاده شود.
2- ملزومات مجموعهها
· با توجه به حساسيت و ويژگيهای اشياء، تجهيزات استاندارد ساخته شده، استفاده ميگردد.
بهعنوان نمونه، براي نگهداري پارچهها از غلتك، براي پوشاك از آويز لباس، براي اشياء كوچك از كشوهايي كه چند قسمتي هستند و براي اشياء بزرگ و حجيم از پالت ميتوان استفاده كرد.
· تجهيزات مورد استفاده بايد قابليت حفاظت از مجموعهها را داشته باشد، و اشياء و سطوح براق و صاف با ملزومات حفاظتي تماس نداشته باشد.
3- جابجايي اشياء
جابجايي اشياء با توجه به اندازه و وزن آنها بايد با حساسيت و دقت بيشتر انجام گيرد. بهطوری که، اشياء بزرگ و سنگين روي پالتها كاملاً با شيوههاي مكانيزه همخواني داشته باشد. اشياي متوسط را ميتوان با دست يا با ابزار مكانيكي (چرخهای دستی ) جابجا کرد و روي قفسهها و طبقهها يا در كابينتها گذاشت. اشياي كوچك، ظريف و شكستني را نيز با دست حمل ميكنند و دركشو يا كابينت مخصوص نگهداري ميكنند.
4- دسترسي آسان
يكي از مزاياي استفاده از قفسهبندي يا طبقههاي پالت اين است كه اشياء در باز قرار ميگيرند و هم در دسترس هستند و هم در ديدرس. كابينتها با در شيشهاي و كشوهاي داراي رويه شيشهاي بررسي اشياء را در خود مخزن و يا در نگارخانه عمومي براي بازديدكننده فراهم ميآورند بدون آن كه امنيت اشياء به خطر بيفتد.
5- انعطاف پذيری
قفسهها يا طبقههاي متحرك كه به آساني قابل جابجايي هستند كاربرد آنها را نيز در دراز مدت تضمين
میکند. تا بعدها غير قابل استفاده نمانند. برخی از سيستمهاي قابل اتصال، جابجايي قطعات استاندارد، مثل درها و كشوها را ميسر ميسازند.
برنامهريزي براي توسعه مخزن موزهها
از چندين جهت ميتوان به مسئله برنامهريزي براي توسعه مخزن موزه جديد كه هنوز در مرحله برنامهريزي است و همچنين توسعه موزه موجود پرداخت.
يك روش پيشبيني توسعه آتي است که در آن ساختن محلي اضافي در هنگام ايجاد موزه در نظر گرفته ميشود. اين جاي اضافي را ميتوان بهصورت بلااستفاده متصل به مخزني كه در آغاز كار مورد استفاده قرار ميگيرد ايجاد كرد. راه ديگر تامين جاي اضافي آن است كه براي مخزن، ديوارهاي مرتفع طرحريزي ميشود. تا امكان احداث نيم طبقه در آينده وجود داشته باشد. در صورتي كه اين روش اتخاذ شود، حتماً بايد پيشبينيهايي در مورد دستيابي آسان به اين نيم طبقه بهعمل آيد. همچنين بايد مطمئن شد كه اين روش موجب محدوديتهايي در انبار و مخزن موزه نگردد، از مزاياي ديگر استفاده از ديوارهاي بلند در مخزن اين است كه استفاده از سيستم كشويي و طبقهبندي را در حد بالاتري امكان پذير ميسازد.
هر چند كه از اين نوع مخازن نياز به نردبان و خطر سقوط وجود دارد ولي با افزايش فضاهايي كه ايجاد ميشود جبران اين نقيضه نيز بهعمل ميآيد. هزينه تأمين اضافي مخزن را بايد به دقت مدنظر داشت و مورد بررسي قرار داد، زيرا كه ممكن است ايجاد چنين يي به اندازه ساختن ساختماني ديگر كه زمين آن در دسترس است هزينه بردارد. مشكل اصلي در احداث ساختمان اضافي، تأمين بودجه است. معمولاً براي ساختن اولين مرحله ضروري مخزن موزه، پول كافي در دسترس نيست و دشوارتر از آن تأمين پول براي ساختن بنايي است كه جهت رشد مخزن موزه پيشبيني شده است.
روش ديگر، در صورت وجود زمين كافي، برنامهريزي براي توسعه مـخـزن در يي خارج از موزه است. بايد دقت كرد كه جاها و محلهاي جديد به طرزي مؤثر با قسمتهاي اوليه آن مرتبط باشد و آماده سازي آثار هنري و كنترل ايمني فداي ساختن مخازن تازه نگردد.
يك روش ديگر افزايش ظرفيت مخزن، نصب سيستم متحرك با تراكم زياد است كه گاهي مواقع آن را سيستم فشرده مينامند. اين تغيير سيستم حذف بـسياري از راههاي عبوري را كه در مخزن معمولاً وجود دارد امكانپذير ميكند. اين نوع سيستم مستلزم شناخت توانايي تحمل بار زياد توسط ساختمان است. كه اين امر خصوصاً در بناها و ساختمانهاي قديمي حساسيت بيشتري دارد.
راههاي افزايش ظرفيت مخازن موزهها
در هر صورتي يك انبار و مخزن در موزه محدوده ای خاص و تعريف شده است اين محدوده ظرفيت نگهداري اشياء مشخص با ويژگيهاي معيني را دارد و اين ميتوان با استفاده از سيستمهاي انبار با تراكم بالا از قبيل نصب سيستمها روي پايههاي متحرك، با ايجاد تغييرات جزيي از قبيل قرار دادن سطح مياني و ديوارههاي سطح بالا تا حد زيادي افـزايش داد. كه بهرهبرداري از چنين روشهايي در دراز مدت براي موزه به صرفهتر از خريد يا اجاره ساختمان ديگري است كه هزينههاي جاري و هزينههاي نگهداري دارد.
براي افزايش ظرفيت و كارايي تجهيزات مخازن انبارها از تجهيزات و لوازم گوناگون ميتوان استفاده كرد كه از آن جملهاند:
· كشو و طبقههاي جدا شدني براي نصب در داخل طبقات و كابينتها و همينطور قطعاتي براي تقسيمبندي كشوها. اين قطعات باعث ميشوند اشياء كوچك بيشتري در محفظهها جا شوند و نگهداري اشياء كوچك و بزرگ درکنار هم را ميسر میسازند .
· جبعهها و محفظههاي بايگاني در شكلهاي گوناگون براي نگهداري كاغذ و عكس بهصورت افقي يا عمودي. بديهي است که جزئيات، مشخصات و شناسنامه هر يك از اين اشياء را ميتوان در كاتالوگ آنها يافت كه در جعبههاي مخصوص در مجاورت اشياء قرار دارند.
چيدمان اشياء در مخزن
چيدن اشياء درست اشياء در مخزن اهميت فراواني دارد. بهطوری که در برنامههای ساماندهي و بهينهسازی مخازن از الويتهای مجريان اين طرحها است، تا ضمن استفاده بهينه از فضاهاي مخزن، نگهداری اصولی و دسترسي آسان به اشياء فراهم آيد. در اين راستا رعايت نکاتی چند ضرورت دارد؛
· تهيه و ساخت جعبههايی که از نظر اندازه، استقامت و جنس متناسب با اشياء و قفسههای نگهداری باشند.
· تنظيم فاصله بين قفسههاي موجود با توجه به اندازه اشياء و جعبهها
· قرار دادن جعبهها در کابينتها و کمدهای نگهداری بر اساس الويتهاي کاری، بهطوری که اشيايي که نياز به بازديد مداوم دارند، در دسترستر باشند.
· روي هم چيدن جعبهها با اطمينان از استحکام آنها.
کتابشناسي فارسی
- آگراوال، ا.پي، مراقبت و نگهداری اشياء موزهاي، ترجمه زهرا راحت ورنو سفادراني، تهران : انتشارات گروه آموزش ادارة کل موزهها، چاپ اول ، 1363.
- تجهيزات انبارها، ترجمة ا. نيکفرجام، گزارش ماه نشريه داخلي سازمان ميراث فرهنگی، شمارة 11، تهران: مهرماه 1379، صص 15-14.
- جانسون، ای ورنر – جوآن سی. هورگان، نگاهداری مجموعة موزه در انبار، ترجمة مهرداد وحدتی دانشمند،
تهران: موسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگی، 1370.
-شلي، مارجري، مراقبت و نگهداري اشياء هنري، روشهاي بهکار رفته در موزه متروپوليتن، ترجمه زهرا
باستي، تهران: سازمان ميراث فرهنگي، 1375.
ـ ميرزايی،کرم، پاياننامه کارشناسی، بررسی و مقايسه مخازن موزههای ايران با معيارهای بينالمللی با تکيه بر مخزن موزۀ فرش ايران، مرکز آموزش عالی ميراث فرهنگی ،1382.

فصلنامه مرمت شماره15

http://www.rcccr.org/farsi/Mahnameh/mahnameh2.html

نگاهی به پارک موزه نفت

2009-10-02T02:16:00.004+03:30

نگاهی به پارک موزه نفت در مسجد سلیمان
پارک موزه نفت در سال1387 در مسجد سلیمان راه اندازی شد. این موزه در بردارنده تاسیسات، وسایل و تجهیزات و... نخستین چاه نفت در خاورمیانه است.
به علاوه نمایشگر یکصد سال فعالیت در حوزه نفت و اکتشاف نفت در کشورمان است.

جشن مهرگان

2009-10-02T01:58:00.005+03:30

جشن مهرگان

جشنهای ملی مشترک، بهعنوان بخشی از فرهنگ ملی مشترک، همچون تاریخ، زبان و... نه تنها شادی و سرور و نشاط مردم و به تبع آن سلامت تن و روان مردم را موجب میشود، بلکه عامل مهم پیوند و همبستگی ملی است.
جشنها، با این امید و اعتقاد برگزار میشوند که با شادی و شاد خواری، دیو نحو ست و نکبت و بدبختی را مقهور فرشتۀ سعادت و برکت و نیک بختی کنند. و به امید همین امید و اعتقاد، نیروی کار و تلاش بیشتر و امید شرکت در جشن به فردای بهتر را موجب میشود.
جشن مهرگان پس از نوروز بزرگرین جشن ایرانی و بازمانده‌ای از دین مهر است. جشن مهرگان در شانزدهم مهرماه و در زمان برابری پاییزی برگزار می‌شود.
هر یک از سی روز ماه در گاه شماری ایران باستان نامی داشت، عبارتند از؛
1- اورمزد،2- بهمن، 3- اردیبهشت،4- شهریور، 5- اسپندارمذ،6- خرداد، 7- امرداد، 8- دیبهآذر، 9- آذر، 10- آبان، 11- آب، 12- ماه، 13- تیر، 14- گوش، 15- دیبمهر، 16- مهر، 17- سروش، 18-رشن(رشنو)، 19- فروردین، 20- بهرام، 21- رام، 22- باد، 23- دیبدین، 24- دین، 25- ارد، 26- اشتاد، 27- آسمان، 28- زامیاد، 29- مهراسپند، 30- انیران
جشنهای ماهانه
نام ماهها، بیگمان از تاریخی دور، پیش از ساسانیان به همین اشکال معمول بوده است . همانگونه که آمد، ایرانیان برای 30 روز ماه ، 30 نام از ایزدان و امشاسپندان داشتند و هر روز به نامی نامزد بود .
نامهای 12 ماه با 12 نام از 30 نام روزها، مشترک میشد و روزهایی که با ماه در نام یکی بودند جشن گرفته میشد .(رضی ،1371، ص 4 فصل اوّل )
این جشنهای دوازدهگانه سال، در روزگار ساسانیان و پیش از آن با آداب و تشریفات فراوانی برگزار می شد . امّا پس از سقوط ساسانیان بسیاری از این جشنها دگرگون و چنان فراموش شد که حتی در منابع و مراجع هم فقط یکی و دو سطر از آنها گفته شده است. (رضی،1371،ص87 )
جشنهای ماهانه سال
نام ماه تاریخ نام جشن
فروردین روز نوزدهم فروردگان
اردیبهشت روز سوّم اردیبهشت گان
خرداد روز ششم خردادگان
تیر روز سیزدهم تیرگان
امرداد روز هفتم امردادگان
شهریور روز چهارّم شهریورگان
مهر روز شانزدهم مهرگان
آبان روز دهم آبان گان
آذر روز نهم آذر گان
دی یکم هرمزد خرّم روز
بهمن روز دوّم بهمن گان
اسفند پنجم سپندارمذ اسپندار جشن
( رضی،1371،ص 86 )
نکته قابل یادآوری این است که در گاهشماری امروزی ایرانی ماهها در ششماه اول سال 31 روزه است و شش روز از گاهشماری باستانی عقب میافتد پس شانزدهمین روز از ماه مهر به روز 10 مهر در گاهشماری امروزی مطابق است. و جشن مهرگان در 10 مهر برگزار میشود.
جشن مهرگان ، بزرگترین جشن بیروان دین مترا یا مهر بوده است که در گذشته آن را «میتراکانا» یا «متراکانا»(Metrakana) می نامیدند. این جشن در مهر روز از مهر ماه، یعنی روز شانزدهم ماه مهر برگزار می‌شد. اما در زمان هخامنشیان در نخستین روز مهرماه برگزار می شد. این جشن پس از نوروز یکی از بزرگترین جشن ایرانی است در ستایش ایزد «میثرَه» یا «میترا» و بعدها «مهر» که از مهر روز آغاز شده تا رام روز به اندازۀ شش روز ادامه دارد. مهر در اصل با خورشید تفاوت داشته است اما بعدها به معنای خورشید دانسته شد.
مهر كه در زبان فارسي باستان «ميترا» و در اوستايي «ميثر» آمده است، در زبان پهلوي به صورت «ميثر» تحول يافته و در فارسي مهر شده است.

در روز شانزدهم مهر «روز مهر در ماه مهر»، جشن مهرگان گرفته مي‌شد.در ايران باستان مهر، ايزد دوستي، وفا و عهد و پيمان بود و آن را نماد فروغ و روشنايي مي‌پنداشتند.جشن مهرگان از دوره ماد در ايران‌زمين برگزار شد.
ايرانيان در ايران باستان فقط دو فصل داشتند؛ تابستان و زمستان. نوروز جشن آغاز تابستان و مهرگان جشن آغاز زمستان بود.
هخامنشيان جشن مهرگان را با شكوه بسيار برگزار مي‌كردند، چون ايزد مهر كه اين جشن مربوط به او بود، مقام والايي داشت و جشن مهرگان با مراسم خاصي اجرا مي‌شد. مهر در كتيبه‌هاي هخامنشيان پنج بار تكرار شده است.
اردشير سوم كه از 359 تا 338 پ.م سلطنت كرد در كتيبه‌اي فقط از اورمزدا و بغ ميثر نام برده و ميثر را همطراز اورمزدا مي‌داند. از برگزاري جشن مهرگان در دوره هخامنشيان اطلاعات كمي در دست است. شاهان هخامنشي در تخت جمشيد بار عام مي‌دادند، لباس فاخر ارغواني مي‌پوشيدند و سران ملل و اقوام تشكيل‌دهنده امپراتوري هخامنشي با هداياي بسيار به تخت جمشيد مي‌آمدند و آنها را تقديم شاه هخامنشي مي‌كردند.
اشكانيان پيرو آيين مهر بودند و جشن مهرگان را با شكوه هرچه تمام‌تر مي‌گرفتند و براي ايزدمهر قرباني مي‌كردند.
در دوره هاي پس از اسلام، تنها جشن مهرگان است که رسمي و شکوهمند برگزار مي گرديد. افزون بر يکي بودن نام - روز مهر از ماه مهر ، مناسبت هاي ديگري را نيز براي برگزاري اين جشن بر مي شمردند، که معروفترين آن قيام کاوه آهنگر و پيروزي بر ضحاک و پادشاهي نشستن فريدون است.
 مهـرگان همانند نوروز دارای خوان يا سفره‌ای است که آنرا به نامِ خوان يا سفره مهرگانی می‌شناسيم.   اگر‌چه مهرگان را با برابر و همزمان شدن نام روز مهـر با نام ماه هفتم ايرانيان يعنی مهر ماه به جشن می‌نشيند و خود از جشن های ماهيانه اشت، ولی انگيزههای ديگری را نيز برای برگزاری آن بر می‌شمارند. در ميان خوان يا سفره مهرگاني كه از پارچه ارغواني‌رنگ گسترده بودند گل «هميشه شكفته» مي‌نهادند و پيرامون آن را با گل‌هاي ديگر آذين مي‌بستند و خوراكي‌هاي خاص جشن مهرگان روي سفره مي‌چيدند.
 در ميان جشن های ايرانيان دو جشن مهر، يا مهرگان و نوروز از ارزش ويژه‌ای برخوردارند. يکی از مهمترین اين ويژگي ها، آغاز شدن سال نو با هـر يک از آن ها بسته به دوران مختلف تاريخ بوده‌، چرای که شماری باور دارند در روزگاران رفته ساليانی نيز مهرگان سرِ سال نو بوده است و سال نو با مهرگان آغاز می‌شده‌است. ولی پس از آن آغار سال نو دوباره به آغازِ فـروردين ماه باز گشت که جای درست آن می باشد.
مسعود سعد سلمان نيز چه مهربان درباره مهرگان می‌سرايد:
روز مهر و ماه مهر و جشـن فرخ مهرگان  مهر بيفزای نگار ماه چهر مهربان
 مهربانی کن به جشن مهرگان و روز مهر   مهربانی کن به روز مهـر و جشن مهـــرگان  
جـام را چون لاله گـردان از نبيد باده ‌رنگ  ونـدر آن منگر که لاله نيست اندر بوستان
دقيقي مي گويد:
مهرگان آمد جشن ملک افريدونا آن کجا گاو به پرورش بر مايونا
( برمايون نام گاوي است که فريدون با شيرش پرورش يافت.)
منبع و مأخذ
آموزگار، ژاله، تاریخ اساطیر ایران، تهران سمت، 1374.
اسمایلپور، ابوالقاسم، اسطوره بیان نمادین، تهران: سروش،1377.
ایرانگار1384-1388، تهران: گنجینه نقش جهان.
رجبی ، پرویز . جشن های ایرانی ، چاپ اوّل ، تهران : نشر فرزین ، 1375.
رضا زاده ملک، رحیم، در معرفت تقویم، تهران: گلاب،1382.
رضی ، هاشم . گاه شماری و جشنهای ایران باستان ، تهران : نشر بهجت ، 1371.
میرنیا ، سید علی . فرهنگ مردم ، چاپ اوّل ، تهران : نشر پارسا ، 1369.
میرزایی، کرم، مهرگان جشن فراموش شده، روزنامه صاحب قلم، دوشنبه 11 مهر1384،شماره134،ص8.

http://www.ibcpars.net/mehregan.htm
http://www.ghiasabadi.com/mehregan.html
http://www.farhangsara.com/fmehrgan.htm

موزه و گالري ملي كارديف انگلستان

2009-09-26T13:51:00.000+03:30

http://www.museumwales.ac.uk/

موزه و گالري ملي كارديف انگلستان

موزه هاي علوم ايران

2009-09-26T13:49:00.000+03:30

معرفی موزه ها

موزه هاي علوم ايران

http://www.ssmir.org/main/

موزه سازمان زمين شناسى واکتشافات معدنى

2009-09-26T12:31:00.001+03:30

موزه سازمان زمين شناسى و اکتشافات معدنى کشور
معرفى موزه :
موزه سازمان زمين شناسى و اکتشافات معدنى کشور موزه اى تخصصى است که به طور خاص نمونه هايى از * سنگ ،کانى، سنگواره * (فسيل) واشياء معدنکارى قديمى بدست آمده از نقاط مختلف داخل وخارج کشور را در خود جاى داده است.
در اين موزه حدود 400 نمونه سنگ و1300 نمونه کانى وبيش از 1200 نمونه سنگواره و65 نمونه ابزار معدنکارى قديمى مکشوفه از معادن ايران واشياى باستان شناسى نگهدارى مى شود.
1- بخش وسايل معدنکارى قديمى واشياء باستان شناسى
2- سنگها
3- کانيها
4- کانى هاى قيمتى ونيمه قيمتى
5- سنگواره ها
7- ويترين مخصوص شناسايى کانيها با اشعه فرا بنفش
8- کانسارها وسنگهاى تزئينى
بخش هاى ويژه شامل بخش شهاب سنگها وبلور کوارتز رشد داده شده توسط کارشناسان داخلى و آثار استخواني وسنگواره ردپا وتخم دايناسور.
مساحت موزه 345 متر مربع است وزمان تاسيس آن همزمان با تاسيس سازمان زمين شناسى کشور در سال 1338 مى باشد.
1- بخش مربوط به وسايل معدنکارى قديمى واشياى باستان شناسى
در اين بخش تعداد 65 قطعه از وسايل معدنکارى قديمى واشياء باستان شناسى مکشوفه
از معادن مختلف ايران از جمله معدن اسفندقه،منصور آباد يزد ،معدن مس سيرجان وبرخى معادن ديگر نگهدارى مى شود.اين اشياء شامل پيه سوزهاى معدنى ،پاى افزارهاى معدنى ،داربستهاى چوپى، دستار
و گويهاى مربوط خرد کردن کانسارها وبقاياى کوره هاى ذوب آهن و سرچشکهاى سنگى وآهنى
مى باشند که در حقيقت گوشه اى از تاريخ معدنکارى ايران باستان را به نمايش مى گذراند.
2- بخش سنگها
در اين بخش بيش از 350 نمونه از سنگ هاى آذرين ،آذر آوارى ،رسوبى ودگرگونى جمع آورى وبه نمايش گذاشته مى شود .
3- بخش کانيها
اين بخش که قسمت مرکزى موزه را تشکيل مى دهد. ،شامل کانيهايى است که از نقاط مختلف کشور ويا از ديگر نقاط جهان جمع آورى شده است.
در مرکز اين بخش ،ويترين ماکت سامانه اى تبلور،که تمام اجسام متبلور از جمله کانيها در آن سامانه ها شکل مى يابند ،براى آشنايى نوآموزان قرار داده شده است.
4- کانى هاى قيمتى ونيمه قيمتى
در اين بخش تعدادى از کانى هاى قيمتى ونيمه قيمتى به صورت تراش داده شده يا به صورت اوليه به نمايش در آمده اند .
5- بخش سنگواره ها
اين بخش از موزه شامل سنگواره هاى شاخصى از تمام دوره هاى زمين شناسى کامبرين تا عهد حاضر است.سنگواره ها در دو گروه گياهى وجانورى از سازندهاى مختلف کشور جمع آورى شده اند.
6- سنگواره مهره داران
شامل بقاياى استخوانى پستانداران ميوسن ايران(کشف شده از دشت مراغه) از جمله بقاياى کرگدن ها، هيپاريون ها (اسبهاى قديمى) زرافه وماستادون (فيلم هاى قديمى) مى باشد.
سنگواره هاى منحصر به فرد ماهى مربوط به دوره ائوسن ايران نيز در اين بخش قرار دارند.

موارد ويژه
اولين وتنها آثار استخوانى دايناسورهاى ايران،سنگواره تخم وردپاى اين موجودات،سنگواره ردپاى فيل، قطعات تنه هاى درخت سنگ شده وماکتهايى از تمامى آثار ردپاى دايناسور در ايران که تاکنون در نواحى مختلف يافت شده است،وماکتهايى از سنگواره هاى منحصر به فرد ديگر موزه ها نيز از ديگر موارد در خور توجه موزه مى باشند.
7- ويترين مخصوص شناسايى کانى ها با پرتو فرابنفش
بعضى از کانيها مانند کلسيت،فلوريت والماس،داراى ويژگيهاى فلورسنس در برابر پرتو فرا بنفش مى باشند.
اين کانى ها وقتى در مسير تابش پرتو فرا بنفش قرار گيرند نور فسفرى رنگ ويژه اى از خود بروز مى دهند که مى تواند به شناخت کانى کمک نمايد. در اين ويترين نمون هايى از کانى هاى مزبور به همراه دستگاه مربوطه قرار داده شده است.
ضوابط بازديد و استفاده از موزه زمين‌شناسى
1- فقط کارشناسان، دانشجويان، دانش‌آموزان سوم دبيرستان و پيش‌دانشگاهى ميتوانند با هماهنگى قبلى وتماس تلفنى با دفترموزه (64592288) بازديد فرمايند
2- هماهنگى قبلى بايد حداقل دوهفته قبل اززمان بازديد باشد.
3- مدت زمان بازديد براى هرگروه آموزشى 45 دقيقه ميباشد.
4- مدارک زير جهت بازديد ضرورى است:
الف: معرفى‌نامه از مرکزآموزشى ويا سازمان مربوطه
ب: ذکر تعداد (حداکثر 40 نفر) واسامى بازديدکنندگان
ج:رعايت نظم و آرامش و حفظ شئونات اسلامى در طى بازديدضرورى وبه عهده مسئولين همراه گروه‌ها مى‌باشد.
5- عکسبردارى وفيلمبردارى ازموزه بدون کسب مجوزممنوع مى‌باشد.
6- بازديدکنندگان انفرادى ميتوانند با هماهنگى قبلى درروزهايى که بازديد گروهى داير مى‌باشد حضورداشته باشند.

موزه سازمان زمين شناسى واکتشافات معدنى
http://www.gsi.ir/Services/Lang_fa/Page_65/index.html

موزه تاریخ طبیعی زنجان

2009-09-26T12:24:00.000+03:30

http://museum.znu.ac.ir/index.htm

معرفی موزه تاریخ طبیعی زنجان

آثار این موزه در دو بخش زیر ارائه می شود.

1- مردم شناسی

2- زمین شناسی

معرفی موزه های زلزه در جهان,

2009-09-14T11:44:00.000+04:30

معرفی موزههای زلزله در دنیا
مقدمه
انسان‌ها به‌طور طبيعي از تداعي خاطرات بد خود پرهيز مي‌كنند.
تاثرات ناشي از سوانح قهري معمولا آن‌قدر شديد است كه مردم را از صرافت نگهداري بقاياي آن بازمي‌دارد. اما واقعيت اين است كه تاريخ، تلخ يا شيرين، به وقوع مي‌پيوندد و اين سرگذشت نوع بشر است كه بايد ثبت ‌شود.
1- موزه زلزله لیسبون
در سال 1755 زمين لرزه‌اي پرقدرت، شهر ليسبون در كشور پرتغال را لرزاند. اين زمين‌لرزه ويرانگر نيز در آب رخ داد؛ درآن لحظه آب دريا مسافت زيادي از ساحل فاصله گرفت و چندي بعد با ارتفاع 50 متر بر باراندازها، كشتي‌ها‌ و ساختمان‌هاي حاشيه ساحل فرود آمد.
اين فاجعه كه يك آتش سوزي بزرگ را به‌دنبال داشت به مرگ بيش از 60000 نفر انجاميد. مردم درآن زمان تصور مي‌كردند كه وقوع اين حادثه ناشي از قهر خداوند و عقوبت گناهان مردم شهر بوده است اما به مرور دريافتند كه چنين نيست و از آن پس براي شناخت علل رانش زمين به روش‌هاي علمي روي آوردند.
در سال‌هاي بعد، موزه‌اي‌با عنوان موزه زلزله در اين شهر راه‌اندازي شد و نمونه‌هايي از ديوارها و ساختمان‌هاي تخريب‌شده در آن به نمايش درآمد.
موزه‌هاي زلزله در دنيا مجموعه‌هاي بديع و جالب توجهي هستند كه سالانه گردشگران بسياري را به‌خود جلب مي‌كنند.
ارگ بم نابود شد و ما برمزار يكي از قديمي‌ترين مواريث فرهنگي خود مرثيه خوانديم. اما روئيدن موزه‌اي از درون ويرانه‌هاي ارگ، راهي براي تجديد حيات فرهنگي ِاين عظمت تاريخي است. در ادامه سري به 4موزه ديگر در گوشه و كنار جهان مي‌زنيم.
2- موزه زلزله چين
در 14 نوامبر سال‌2001 زلزله عظيمي به قدرت1/8 در مقياس ريشتر، استان كينگ‌هاي در شمال غربي‌چين را لرزاند. اين زمين لرزه بزرگ‌ترين زلزله چين در نيمه دوم قرن بيستم و بدترين زلزله قرن حاضر در اين كشور بود. مركز زلزله‌شناسي در جريان پژوهش درباره اين زلزله و ارائه طرح‌هايي براي پيشگيري از خطرات ناشي از زمين لرزه‌هاي مشابه كار راه‌اندازي موزه‌اي را آغاز كرد كه در آن بازمانده‌هايي از بناهاي تخريب شده و نمونه‌هايي از ترك‌هاي وسيع روي برخي سطوح و تركيدگي لوله‌هاي فاضلاب به نمايش درآيد.
وانگ زانجون، باني اين موزه، يكي از مهندسين زلزله است كه ويرانه‌ها و آثار برجاي‌مانده از اين زلزله را 4بار مورد بررسي دقيق قرار‌داده است. او اعتقاد دارد كه گسل عظيم و طولاني‌اي كه از اين زلزله بزرگ به‌جامانده يكي از مواريث ارزشمند طبيعي در حيات بشري است و دستمايه‌اي پربها براي دانشمندان و محققان خواهد بود.
براي اجراي پروژه‌هاي بازسازي ويرانه‌هاي شهر و راه‌اندازي موزه 4/4 ميليون ين برابر با 350000 دلار آمريكا درنظر گرفته شده است.
به كمك بازسازي صحنه‌هاي رانش زمين در پارك و موزه زلزله، آموزش‌هايي درباره زمين لرزه و چگونگي وقوع آن به بازديدكنندگان ارائه مي‌شود.
3- موزه زلزله زلاند نو
در اين موزه جالب و ديدني بازديدكنندگان مي‌توانند فيلم كوتاهي از زلزله شهر ناپير در 1931 را مشاهده كنند. در اين فيلم با سالخوردگاني كه از اين حادثه خاطراتي دارند گفت‌وگو شده است. اينكه آنها هنگام وقوع زلزله كجا بودند و اين تجربه ناگوار چه تاثيري بر زندگي آينده آنها گذاشته است؟ در اين موزه، عكس‌هاي سياه و سفيدي از زمين لرزه همراه با آثار ديگر مرتبط با آن در گالري‌هاي متعدد عرضه مي‌شود.
بازديدكنندگان از اين موزه مي‌توانند با نحوه عملكرد سيستم‌هاي لرزه‌نگار آشنا شوند و از روي نمودارهاي لرزه‌ نگار، لرزش‌ها و تكانه‌هاي خفيف روزها و ماه‌هاي اخير را ببينند.
4-موزه زلزله نيومكزيكو
در سال 1990 فردي به نام باب‌هات نمايشگاهي با نام ضربان‌زمين در نيومكزيكو برپا كرد و در اين نمايشگاه اعلام كرد كه براي راه‌اندازي موزه زلزله، آماده دريافت همه نوع تجهيزات لرزه‌نگاري است.
او كوشيد در اين مجموعه از نقشه‌هاي برجسته زمين براي نمايش اقيانوس‌ها وقاره‌ها استفاده كند و نواري تهيه كرد كه در آن سير تاريخي زلزله‌نگاري در جهان طي
8 دوره تقسيم بندي و ارائه شده بود.
بعدها اين موزه تكميل و در نخستين گام، به آنتن‌هايي مجهز شد كه مي‌توانستند با يك دستگاه زلزله‌سنج واقع در عمق زمين ارتباط راديويي برقرار كنند. اين دستگاه قادر بود همه لرزه‌هايي را كه به بزرگي 5/4 ريشتر در كره زمين اتفاق مي‌افتند، ثبت كند. ديري نپاييد كه تيمي از متخصصان و داوطلبان براي گسترش موزه گرد‌هم آمدند و شروع به تهيه نمودارهاي لازم و متون مربوط به آنها كردند. سپس زلزله‌سنج‌ها و دستگاه‌هاي ضبط ضربان زمين در اين موزه نصب شد. در سال‌1992 موزه زلزله به روي عموم مردم گشوده شد و تحسين همگان را برانگيخت.
در اين موزه كوشش شده است كه آموزش‌هايي درخصوص وقوع زلزله به بازديدكنندگان داده شود. يكي از جذاب‌ترين بخش‌هاي اين موزه، راهرويي است كه كف آن تكان مي‌خورد. اين قسمت جذابيت فراواني براي كودكان دارد. در اينجا بچه‌ها مي‌توانند زلزله را حس‌كنند و تمرين كنند كه چگونه مي‌توان بر ترس ناشي از رانش زمين غلبه كرد و خود را از آسيب آن نجات داد اما نكته جالب توجه ديگر اين است كه كودكان مي‌توانند با استفاده از دستگاه‌هاي لرزه‌نگاري كه در اختيار دارند هر نوع زلزله‌اي را كه مي‌خواهند انتخاب‌كنند و آن را به‌وجود بياورند.
آموزه‌هايي كه در موزه زلزله ارائه مي‌شود بر پايه اين اصل اساسي استوار است كه زلزله تنها يك فاجعه خوفناك نيست بلكه علائم و پيام‌هايي از نيروهاي دروني زمين است و اين همان نيرويي است كه كوه‌ها را به‌وجود آورده و محدوده اقيانوس‌ها را تعيين كرده است. هدف اين موزه يادآوري اين نكته است كه ما انسان‌ها بر پوسته لرزان سياره‌اي به نام زمين زندگي مي‌كنيم.
5- موزه زلزله تايوان
21 سپتامبر 1999 روزي بود كه در آن، مردم تايوان شاهد يكي از بزرگ‌ترين سوانح طبيعي قرن گذشته بودند. در اين روز زلزله‌اي به قدرت 3/7 در مقياس ريشتر بخش مركزي جزيره را ويران كرد و 2000 كشته و 8000 زخمي بر جاي گذاشت. بيشتر ساختمان‌ها و مدارس به‌طور كامل تخريب شدند.
امروز بخش‌هايي از اين ساختمان‌هاي تخريب شده و آثار و شواهد به‌جا مانده از تغييرات مكاني بعد از زلزله در موزه‌اي روباز نگهداري و حفاظت مي‌شود. در طبقه دوم اين موزه بازديدكنندگان مي‌توانند شاهد نمايشگاهي از آثار هنري مدرني باشند كه با موضوع زلزله خلق شده‌اند. بازديدكنندگان در اين قسمت با تاريخچه تمام زلزله‌هايي كه تا امروز در تايوان به وقوع پيوسته نيز، آشنا خواهند شد.
در اين طبقه فيلم‌هاي خبري كوتاه از زلزله بزرگ سال 1999 (معروف به زلزله 921) پخش مي‌شود. در راهروي منتهي به طبقه اول، يك مجموعه عكس به نمايش درآمده است. بخش اول آن اختصاص دارد به تلاش‌هاي روزانه تيم نجات و فضاي به يادماندني كوشش‌هاي آنها، در اين قسمت طوماري از نام قربانيان اين فاجعه نيز فراهم شده است. بخش ديگر آن عكس‌هايي تكان‌دهنده و اثرگذار از مردمي است كه در مقابل خانه‌هاي ويران شده خود به تماشا ايستاده‌اند‌يا به تصوير عزيزان از دست رفته‌شان نگاه مي‌كنند.
در سالن ديگري كه در طبقه اول واقع شده است بازديدكنندگان دربرابر پرده سينمايي بزرگي مي‌ايستند و لحظه‌لحظه تخريب ساختمان‌ها را حين زلزله مشاهده مي‌كنند و صداهاي قوي ناشي از ريزش ساختمان‌ها را مي‌شنوند. در اين موزه به جز بخش نمايش، قسمتي نيز براي آموزش درنظر گرفته شده است.
منبع:
نراقي، سولماز، تماشاگه زلزله در 5‌ كشور جهان روزنامه همشهری

http://www.hamshahrionline.ir/News/?id=90995

آشنایی با موزه امیل شوماخر

2009-09-14T11:36:00.000+04:30

موزه امیل شوماخر
از هفته پيش اميل شوماخر، يكي از مهم‌ترين نقاشان پس از جنگ آلمان نيز به جمع هنرمنداني پيوست كه داراي يك موزه شخصي از آن خود هستند.
مقدمه
تا چند سال گذشته هر هنرمندي آرزو داشت در موزه‌اي كه به نمايش آثار وي اختصاص داده مي‌شود يك ديوار كامل از آن خود داشته باشد، بعد‌ها با بيشتر شدن امكانات آرزوي داشتن يك ديوار موزه به آرزوي داشتن يك سالن كامل ارتقا يافت و اكنون چندي است گويا نوبت به رؤياي داشتن يك موزه كامل از آن خود رسيده است. در حال حاضر هانس آرپ (نقاش و مجسمه‌ساز اهل آلمان) و ماكس ارنست (هنرمند آلماني- فرانسوي) هر كدام يك موزه از آن خود دارند. فرانتس مارك و هورس جانسون (2گرافيست اهل آلمان) نيز به آرزويشان براي داشتن يك سالن هنري رسيده‌اند.
از هفته پيش تا‌كنون اميل شوماخر نقاش اهل آلمان كه 10 سال پيش از دنيا رفته است نيز به فهرست هنرمنداني اضافه شد كه يك موزه شخصي براي نگهداري آثارشان اختصاص يافته است.
هر چند به‌نظر مي‌رسد اختصاص يك موزه شخصي به آثار يك هنرمند او را در زمره افتخار‌آفرينان قرار مي‌دهد با اين حال برخي معتقدند اين اقدام هر‌قدر هم موجب تحسين يك هنرمند باشد در عين حال مي‌تواند او را به يك قهرمان تنها تبديل كند چرا كه زمان و جهان از اين خانه‌هاي شخصي يك نفره عقب مي‌ماند و به اين ترتيب خودكامگي ناسالمي به هنرمند تزريق مي‌شود.
معماری موزه
به‌عقيده كارشناسان موزه جديد شوماخر از معماري قابل‌قبولي برخوردار نيست؛ اگر خود شوماخر هم زنده بود احتمالا از ديدن اين ساختمان معمولي و خشك وحشت مي‌كرد؛ به‌ويژه از نخستين غرفه موزه كه بي‌شباهت به يك دخمه نيست و در آن مثلا آتليه اين نقاش بازسازي شده است.
در سمت چپ اين اتاقك يك جفت دمپايي گذاشته شده و اينطور به‌نظر مي‌رسد كه صاحب اين آتليه يعني همين جناب شوماخر نيز وارد آتليه‌‌اش شده است تا بار ديگر كيسه‌هاي رنگدانه را برداشته و رنگ درست كند و بعد قطرات رنگ را به‌صورت لكه روي بوم نقاشي بچكاند يا حتي رنگ‌ها را فشرده كرده، با كاردك صاف كند و سپس با روغن جلاي روشني روي بوم بمالد.
شوماخر بيشتر از آنكه با نقاشي سرو كار داشته باشد يك رنگ كار پر‌شور و سختكوش است براي او مقوله جسم در هنر به همان اندازه روح هنر اهميت دارد؛ اين موضوع را مي‌توان از نقاشي‌هاي وي دريافت. بيننده آثار شوماخر احساس مي‌كند چيزي در اين تابلوها به پايان رسيده است.
البته ناگفته نماند در آتليه بازسازي شده موزه شوماخر كسي چنين احساسي ندارد! هر چند سه‌پايه پر از لكه‌هاي رنگ و قفسه‌هاي ابزار كار اين آتليه، زيبا و دلنشين به‌نظر مي‌رسد با اين حال به طرز ناراحت كننده‌اي فولكلوريك است و شباهت بسياري به يك خانه گردو‌خاك گرفته كشاورزي در يك موزه برپا شده در فضاي آزاد دارد. بازديد روزانه از موزه از همين آتليه بازسازي شده در طبقه همكف آغاز مي‌شود. فضاي پاي پله‌ها نيز بازديد‌كننده را با زندگي و آثار اميل شوماخر آشنا مي‌سازد و براي آنكه تكنيك و روش كار شوماخر را بهتر نشان دهند آتليه اين هنرمند به همراه قطعات فيلم و يك بيوگرافي مصور زمينه فضايي مستند براي تحقيق و بررسي آثار وي را فراهم كرده است.
البته اين موزه و به‌طور كلي شيوه طراحي آن، خواست اولريش، پسر شوماخر بوده است. او پس از تاسيس مؤسسه شوماخر و جمع‌آوري صدها نمونه از آثار پدر، تا مدت‌هاي طولاني با مسئولين زادگاه پدرش كلنجار رفت تا سرانجام بعد از دوندگي‌هاي بسيار تصميم بر اين شد براي نگهداري ماترك اين هنرمند يك موزه شخصي اختصاص داده شود اين ساختمان كه 26 ميليون يورو هزينه داشته درست نزديك موزه افسانه‌اي كارل ارنست – نخستين موزه هنر‌هاي معاصر در جهان- قرار دارد.
مجموعه موزه
موجودي اين موزه كه به نوعي خانه شوماخر محسوب مي‌شود متعلق به مؤسسه شوماخر است و 88 تابلو نقاشي رنگ روغن متعلق به سال‌هاي 1936 تا 1999 ، 200 نقاشي گواش و گرافيك ،125 اثر سراميك ،50 نقاشي روي چيني و 10نقاشي روي سنگ لوح را در بر مي‌گيرد ضمن آنكه 100 اثر متعلق به دارايي شهر هاگن نيز به موجودي اين موزه اضافه شده است. علاوه بر آن در اين موزه سعي شده ايجاد سالن‌هاي شخصي و استفاده از كارشناسان هنري نيز مد نظر قرار بگيرد.
تحلیل فضاهای موزه
موزه اميل شوماخر 1100 متر مربع مساحت و 3طبقه دارد.
طبقه اول موزه به روند تكامل ديدگاه‌هاي هنري شوماخر اختصاص يافته و آثار پيشين وي از سال‌هاي 1930 تا آثار اخير وي در سال‌هاي90 را در بر مي‌گيرد ضمن آنكه اين طبقه در اصل نگاهي است اجمالي به همه تكنيك‌هاي استفاده شده توسط اين هنرمند. در فضاي ورودي موزه چند اثر پيشين شوماخر كه در فرمت كوچك خلق شده و به سال‌هاي 1936 تا 1951 تعلق دارد رودرروي 3 بوم نقاشي با فرمت بزرگ كه جزو آثار اخير اين هنرمند هستند قرار داده شده است. شوماخر در آثار پيشين خود از اميل نورلد و كريستين رولف تاثير گرفته است.
بازديد‌كننده در ادامه از آثار روي كاغذ و سپس آثاري ديدن مي‌كند كه متاثر از سفر‌هاي شوماخر به شمال آفريقا و آسياست. بخش بعدي موزه شوماخر پس از معرفي آثار گوآش به آثار گرافيك و چيني مي‌پردازد. طبقه دوم موزه شامل يك سالن بزرگ با 5 متر ارتفاع و داراي نور طبيعي است. اين سالن نقاشي‌هاي شوماخر روي بوم نقاشي و چوب را كه در فرمت بزرگ خلق شده در برمي‌گيرد؛ علاوه بر آن، اين سالن به‌عنوان مكاني براي برپايي نمايشگاه‌هاي متغير موزه نيز مور استفاده قرار مي‌گيرد.
آشنایی با هنرمند
اميل شوماخر مهم‌ترين نماينده سبك اكسپرسيونيسم آبستراكت در آلمان است. شيوه كار شوماخر در موازات شديد با نقاشي اكشن قرار دارد. در هردو شيوه تابلوها از حركت نقاش و از تكامل المنت‌هاي نقاشي ايجاد مي‌شوند. همه اين المنت‌ها يكديگر را در طول پروسه نقاشي تحت‌تأثير قرار مي‌دهند. شوماخر از يك خانواده صنعتگر است با اين حال همواره از همان آغاز جواني قصد داشته هنرمند شود. وي در شهر دورتموند آلمان تحصيل كرده است در دوران نازي، فعاليت هنري براي شوماخر امكانپذير نبود براي همين وي نقاشي را تعطيل كرد و در اين دوران به‌عنوان طراح تكنيكي به كار خود ادامه داد.
تازه بعد از پايان جنگ وي تصميم گرفت ميراث تنديس‌سازي‌ اكسپرسيونيست‌ها را دوباره كشف كند و چنين به‌نظر مي‌رسد كه وي فعاليت خود را از آنجايي ادامه داد كه قبل از عصر ناسيونال سوسياليسم پايان يافته بود. با پايان جنگ، شوماخر به سرعت از پيله خود بيرون آمده و همه امور آشنا يكباره از تابلوهاي او محو شدند. او با يكي از دوستانش در جزيره سيلت ملاقات و پس از بازگشت خاطرات تكه‌تكه خود را در قالب نقاشي روي بوم مونتاژ كرد. موضوع تابلوهاي وي از بين رفتن نظم جهان وهمچنين قابليت پيش‌بيني كردن آن است.
شوماخر تصميم گرفت متناسب با تضادها تابلوهايش را آغاز كند البته نه اينكه بخواهد ميان اين تضاد‌ها و ناسازگاريها صلح ايجاد كند بلكه او قصد داشت هيجان موجود در آنها را قابل لمس كند؛ به اين ترتيب هنر او به خاطر خلأ‌هاي موجود در موتيف‌هايش دور از حقيقت است. در عين حال آثار او به‌لحاظ موضوعي ملموس است، خشونت و لطافت در تابلوهاي شوماخر درهم آميخته است همچنان كه حركات خشن قلم با رنگ مايه‌هاي حساس به‌گونه‌اي با هم تركيب شده كه گاهي چنين به‌نظر مي‌رسد رنگ دانه‌ها مانند پودر از تابلوها پايين مي‌ريزد.
البته به‌رغم نظر برخي كارشناسان، كهنگي هنر شوماخر به هيج وجه حاكي از نوعي فرار در امور رايج نيست. آثار شوماخر هيچ‌گاه موقتي بودنشان را انكار نمي‌كنند؛ به عبارت ديگر اگر بيننده تابلوهاي شوماخر را به هنگام شكل‌گيري نگاه كند، در يك تناقض آگاهانه نوعي واكنش به عصر نازي را خواهد ديد؛ البته نه اينكه آثار شوماخر حاكي از يك حقيقت جديد معتبر باشد، آثار وي نه تنها در جست‌وجوي بي‌نهايت و رسيدن به امورغيرقابل دسترس نيست بلكه برعكس در دنياي نيازمند امروزي باقي مانده است.
شوماخر در اين آثار مي‌كوشد اهميت را از درون خويش بيابد آن هم بدون نياز به يك ايدئولوژي خاص بلكه تنها با ابزار هنر. براي اين منظور شوماخر هرچند با همه شور و احساس اما بسيار سبك سرانه و بي‌دقت عمل كرده است. براي مثال وي كاغذي را مچاله كرده و آن را عروسك مي‌نامد و يا سراميك و سنگ را رنگ مي‌زند و آن را اثر هنري قلمداد مي‌كند. به گفته كارشناسان خلق يك اثر بدون پيش طرح و يا بدون تصور ظاهري از آن اثر تا پيش از اين يك اصل به عبارت ديگر نماد آزادي نامحدود به شمار مي‌رفت كه در نقطه مقابل سيستم خودكامه ديدگاه‌هاي هنري قرارداشت.
بر اين اساس آثار اميل شوماخر را مي‌توان نه‌تنها نقاشي آزاد كه به نوعي نقاشي آزادي بخش ناميد چراكه بازديد‌كنندگان آثار شوماخر براي ارائه هرگونه تفسيري آزادي عمل دارند. رابطه شوماخر با رنگ نوعي رابطه لمسي است كه از علاقه شديد وي به برقراري رابطه‌اي صنعت‌گرانه با ماتريال‌هايش تاثير مي‌پذيرد. شوماخر رنگدانه‌ها را خود تركيب مي‌كرد و به اين ترتيب وي جنبه مادي رنگ دانه را به‌عنوان يكي از اجزاي اصلي تابلوهايش قلمداد مي‌كرد.
رنگ‌هاي مورد علاقه شوماخر آبي، قرمز، وزرد بود كه غالبا با خطوط مشكي رنگ شكسته مي‌شد. يكي از مهم‌ترين شاخصه‌هاي هنر شوماخر درخشندگي‌هاي حسي تصاوير اوست كه در كنتراست دراماتيك با سطوح شكننده نقاشي قراردارد. آثار اميل شوماخر ابتدا تناقض 2مفهوم آبستراكت و ملموس را كه در قرن بيستم رو در روي هم قرار داشت ترسيم كرده و سپس به‌طور مستقيم و گاهي نسنجيده آن دو را لغو مي‌كند. بنابراين چنين مي‌توان گفت كه تابلوهاي اميل شوماخر با تاكيد بر جنبه‌هاي مادي هنر ملموس بوده و از حيث موضوع به كار گرفته شده در تصاوير آبستراكت است. در عين حال در همه فازهاي هنري آثار وي المنت‌هاي مربوط به هنر پيكره‌تراشي نيز ديده مي‌شود كه از نظر سادگي يادآور نقاشي‌هاي غار يا خطوط تصويري مصر باستان است كه به‌نظر مي‌رسد هدف از آن انعكاس نه تنها ظاهر بلكه ماهيت يك شيء است.
موزه اميل شوماخر بر آن است آثار اين هنرمند را پس از تحقيق و پژوهش معرفي كرده و آنها را براي نسل‌هاي آينده حفظ و نگهداري كند. اين موزه قصد دارد با معرفي شيوه كار و نيز اصول زيبايي‌شناختي هنر شوماخر، آثار وي را در سطح ملي و بين‌المللي گسترش دهد لذا موزه اميل شوماخر در حقيقت مكاني مناسب براي تحقيق پيرامون نقاشي اكسپرسيونيسم آبستراكت است، ضمن آنكه قرار است با برپايي يك نمايشگاه آثار اين هنرمند با ترتيب زماني و به موازات تكامل بين‌اللملي هنر معرفي شود. علاوه بر آن در قالب چند نمايشگاه ديگر هنرمندان جوان معاصري معرفي خواهند شد كه آثار آنها از حيث فرم يا محتوا به آثار شوماخر نزديك است.
آثار اميل شوماخر در مهم‌ترين موزه‌هاي هنري دنيا نگهداري مي‌شود؛ از آن جمله مي‌توان به مؤسسه هنر شيكاگو، موزه متروپليتن نيويورك، موزه هنر سن فرانسيسكو، موزه هنر پيتبورو و موزه فيلادلفياي آمريكا، موزه هنر لوزان، موزه ويكتوريا و آلبرت لندن، سالن هنري هامبورگ و گالري ملي برلين اشاره كرد. اما شايد نكته قابل‌توجه در اين ميان آن است كه اختصاص يك موزه به آثار اميل شوماخر خيال وي را از يك چيز راحت كرد و آن اينكه روزگاري در همين شهر هاگن آلمان اين هنرمند را به تمسخر گرفته و گفته مي‌شد تابلوهاي اين هنرمند لايق ديوار‌هاي انبار سيب زميني است نه يك سالن هنري. اما اكنون تابلوهاي اين هنرمند بر ديوار‌هاي انباري آويزان است كه موزه نام دارد.
منبع:
تنهايي قهرمانان افتخارآفرين، ترجمه زهرا صابري، روزنامه همشهری،شمارل 4935، 23 شهریور1388، صفحه14.
http://www.hamshahrionline.ir/News/?id=96100

موزه آکروپولیس یونان

2009-09-14T11:29:00.001+04:30

موزه آکروپولیس یونان
معرفی موزه
ساختمان این موزه در مقابل بنای آکروپلیس واقع شده‌است و با معماری مدرن شیشه و بتن، نمایی پانوراما از این بنای تاریخی عرضه می‌کند.
افتتاح این موزه که بستری مناسبی برای بازگشت مجسمه‌های پارتنون از انگلیس به بونان ایجاد کند.
آثار موزه
این مجسمه‌های مرمری در دوران باستان بخشی از تزئینات معبد خدایان پارتنون را تشکیل می دادند ولی از سال 1817 تا به حال در موزه‌ای در انگلیس به سر می‌برند.
این موزه علاوه بر این مجسمه‌های ارزشمند، شامل 350 اثر دیگر از اکروپلیس خواهد بود.
تحلیل فضای موزه
طبقه اول موزه شامل سرامیک‌ها و تعدادی مجسمه است. در طبقه دوم مجسمه‌های معابد آتن و پروپالايا که ورودی آکروپلیس است قرار دارند.
طبقه سوم این موزه به پارتنون اختصاص یافته و علاوه بر مجسمه‌های مرمری پارتنون تعدادی از آثار آن را به صورت بازسازی شده در بر می‌گیرد.
گفتنی‌است که موزه دیگری نیز در آکروپلیس وجود دارد که متعلق به قرن 19 است و در سال 1950 گسترش یافته‌است.
منبع:
موزه جدید آکروپلیس به زودی افتتاح می‌شود، موزه- همشهری آنلاین

http://www.hamshahrionline.ir/News/?id=89134

موزه ها و چالش های مدیریت مالی

2009-09-14T11:21:00.000+04:30

موزه ها و چالش های مدیریت مالی
نزديك 60 سال است كه ساختمان «موزه هنر» شهر «لانگ بيچ»، زيبايي منظره‌ اين شهر را در ساحل اقيانوس آرام، دوچندان كرده است
در تمام اين سال‌ها، اين موزه، آثار هنري با ارزشي را نگه‌داري كرده و در مقابل ديد بازديدكننده‌هايش قرار داده، اما حالا با مشكلي روبه‌رو شده كه مي‌تواند آن را نابود كند: حدود سه ميليون دلار به شهرداري شهر بدهكار است و بايد تا شهريور امسال اين مبلغ را پرداخت كند.
مسئولان موزه، راه‌هاي مختلفي را براي تأمين اين مبلغ بررسي كرده‌اند، اما هيچ راهي جز به حراج گذاشتن آثار موزه برايشان باقي نمانده، هرچند كه اين كار بر خلاف قانون است و مي‌تواند مشكل‌هايي را برايشان به‌وجود بياورد. فروش آثار موزه مشكل هاي ديگري را هم به دنبال دارد؛ بعضي از طرفداران آثار هنري، براي حمايت از موزه، هر سال مبلغي به آن پرداخت مي‌كنند و در صورت فروش بعضي از آثار، كمك مالي آنها هم قطع خواهد شد. مشكل ديگر، تعطيلي برنامه‌هاي آموزشي است كه بر اساس بعضي آثار موزه برگزار مي‌شود. اين برنامه‌هاي آموزشي هم يكي از منبع‌هاي درآمد موزه است.
موضوعي كه اين وضعيت را پيچيده‌تر مي‌كند، اين است كه موزه هنر شهر لانگ بيچ، يكي از مهم‌ترين منبع‌هاي جذب مسافر به اين شهر است و وقتي بازديدكننده‌هاي موزه كمتر شوند، درآمد شهر هم كمتر مي‌شود.
اما موزه هنر لانگ بيچ، اولين مركز هنري‌اي نيست كه با مشكل اقتصادي روبه‌رو شده؛ ژانويه امسال، مسئولان موزه «رُز آرت» دانشگاه «برانديس»، براي پرداخت بدهي‌هايشان، مجبور شدند مجموعه آثار هنري‌شان را بفروشند. چند وقت پيش هم مسئولان موزه هنر «اُرنج كانتي»، كه در آن 20 تابلوي نقاشي از نقاشان مشهور امپرسيونيست نگه‌داري مي‌شد، مجبور شدند 18 تا از اين تابلوها را به يك مجموعه‌دار خصوصي بفروشند.
منبع: رقمي، آتوسا، وقتي موزه‌ها ورشكسته مي‌‌شوند، روزنامه همشهری:

http://www.hamshahrionline.ir/News/?id=90041

باغ موزه هنر ایرانی

2009-09-14T11:16:00.000+04:30

باغ‌موزه هنر ایرانی
نمی‌دانيم تا‌کنون گذرتان به باغ‌موزه‌ هنر ایرانی افتاده یا خیر؟
اما اگر مايل به گردش در طبیعت هستید و به آثار هنری هم علاقه‌مندید, حتماً سری به این مجموعه بزنید. این بار به‌جز استفاده از آب‌و‌هوای بسیار عالی و محیط سبز، می‌توانيد آثار هنری زیبایی اعم از آثار حجمی، نقاشی و عکس هنرمندان معاصر را مشاهده كنيد. باغ‌ به محلی‌ گفته مي‌شود که آدمي ‌را همواره به معنایی فراتر و فزون‌تر از جغرافیایش رهنمون مي‌سازد و انسان را از عالم واقعیت به جهان خیال مي‌برد و این‌جاست که آینه‌صفت آن جهان را به این دنیا بازتاب مي‌دهد.
‌باغ ایرانی نیز ‌به‌عنوان یک‌ساختار کامل، بیانگر رابطه‌ تنگاتنگ میان بستر فرهنگی و طبیعی است و نشانه‌ای از سازگار و همسو کردن نیازهای انسان و طبیعت است. ‌در گذشته باغ ایرانی، بروز توان نهفته‌ محیط و ادراک پیچیدگی‌ها‌‌ی آن بود. ‌خالق باغ با اتکا به دانش تجربی خود فضایی را ایجاد مي‌کرد که باعث بقا و پویایی بستر طبیعی مي‌شد.
باغ‌موزه
باغ‌‌موزه، به محلی گفته مي‌شود که در کنار نگهداری و نمایش آثار هنری، فضایی را فراهم کند‌ تا موجب آرامش و انبساط‌خاطر بازدیدکنندگان شود. ‌اولین باغ‌موزه ایران در سال‌1310(ه.‌ش) بنا شده که متعلق به همسر سپهبد امیر ‌احمدی بوده و برای ییلاق و استفاده از آب‌و‌هوای خنک آن در فصول گرم سال ساخته شد.
‌این‌باغ از لحاظ معماری مربوط به دوره پهلوی اول و با شیوه معماری خاص دوره خود بنا شده‌است. ‌‌موقعیت باغ در کوچه‌باغ‌های با‌صفای تجریش(خیابان مقصود‌بیک، چهار‌راه دكتر‌حسابی) است که با دیوارهای کاهگلی و عمارت آن با نمای آجری و دیوارهای قطور در متراژی کمتر از یک‌هکتار بنا شده است.سامان‌دهی باغ‌موزه هنر ایرانی «باغ‌موزه هنر ایرانی سامان‌دهی مي‌شود»
این خبری بود که هفته گذشته روی خروجی برخی خبرگزاری‌ها قرار گرفت تا بار دیگر حساسیت شهرداری تهران را برای حفظ آثار فرهنگی نشان دهد. ‌مهندس احمدي بافنده، شهردار منطقه‌یک با اعلام این مطلب گفته بود: باغ‌موزه هنر ایرانی نمادی از جاذبه‌های گردشگری ایران اسلامي‌را در خود جای داده که سامان‌دهی، تعمیر و ترمیم ساختمان مجموعه، محوطه و ماکت‌های تاریخی آن در دستور‌کار شهرداری منطقه قرار گرفته است.
زمان اجرای طرح مهندس بتو، زمان شروع طرح را اواسط شهریور‌ماه عنوان كرد . توضیحات آغاز عملیات این طرح را از زبان وی بخوانید: شهرداری تهران به‌خصوص شهردار منطقه‌يك‌ تاکید ویژه‌ای بر رفاه و آسایش شهروندان منطقه دارند که ایجاد محیط‌های این‌چنینی برای آسایش روحی و روانی آنان در اولویت برنامه‌های‌مان قرار دارد. در سال‌جاری نيز طرح بهسازی و سامان‌دهی نگارستان جماران و پیاد‌ه‌‌راه باغ فردوس نیز از دیگر برنامه‌های معاونت امور اجتماعی و فرهنگی منطقه است.
بودجه طرح سامان‌دهی
مهندس بتو نیز در باره میزان بودجه اختصاص‌یافته به این طرح به همشهری زندگی گفت: خوشبختانه با نگاه مثبتي كه در سیستم شهرداری در خصوص رفاه شهروندان وجود دارد، مشکلی در این خصوص نداریم، اما مي‌توان گفت که حدوداً 20‌میلیون تومان برای سامان‌دهی قسمت دوم طرح یعنی تغییرات المان‌ها و تابلو‌ها در‌نظر گرفته شده و مطمئناً نصب تابلوهای عرف ایران نیز چیزی حدود 10میلیون تومان هزینه در‌بر خواهد‌داشت.
‌بی‌شک طراحی و پیاده‌سازی فضای سبزی که مطابق با اصالت و ویژگی‌های این موزه باشد نیز بودجه مناسبی نیاز دارد و باید به آن هزینه نگهداری را نیز اضافه کنیم.
آثار هنری باغ‌موزه هنر ایرانی
آثار هنری باغ‌موزه را مي‌توان به دو‌دسته‌ کلی تقسیم کرد؛ دسته نخست شامل‌ ماکت آثار باستانی، میراث گران‌بهای نیاکان‌مان به اضافه آثار حجمي‌(چوب و فلز) برخی هنرمندان معاصر که به‌ شکل دايمي ‌امکان تماشای آن‌ها میسر است، مي‌شود.
‌دسته‌ دیگر آثار هنری قابل‌عرضه در فضای باغ، نگارخانه و دیواره‌ها‌‌ی باغ است‌ که در مدت محدودی در معرض ديد شهروندان قرار‌‌ مي‌گیرد. ‌کارگاه‌ها‌‌ی آموزشی تخصصی‌(نظام استادـ‌شاگردی) از دیگر فرصت‌ها‌‌ی پیش‌بینی ‌شده در این باغ‌موزه است. ‌در این کارگاه‌ها‌‌ هنرجویان مي‌توانند با ثبت‌نام و پذیرش در یک‌دوره‌ بلندمدت شرکت کرده و پس از کسب موفقیت در دوره، موفق به اخذ گواهی با تايیدیه‌ استاد مربوطه شوند. ‌نمایشگاه عکس فضای باز باغ‌موزه با امکان نمایش ‌20اثر هنری در دوره‌ها‌‌ی ماهیانه، علاوه‌بر فراهم‌ آوردن زمينه عرضه‌ آثار هنری بر جذابیت بصری باغ‌‌موزه مي‌افزاید. ‌
جزيیات طرح سامان‌دهی
برای پی‌بردن به جزيیات طرح سامان‌دهی که مهندس احمدي‌بافنده از آن خبر داده بود، به سراغ مهندس بتو، معاون اجتماعی شهرداری منطقه‌یک رفتیم که وی کلیات طرح را شامل 3‌سرفصل دانست: ‌1 -‌طراحی‌، اجرا و نگهداری فضای‌سبز 2-‌تغییرات در المان‌ها و تابلوهای راهنمای موزه و معرفی آثار داخل موزه 3-‌نصب تابلوهای عرف ایرانی در محدوده شهرداری منطقه‌يك برای معرفی و شناساندن این موزه ارزشمند.
فعالیت‌های فعلی باغ‌موزه
آثار اولین سمپوزیوم بین‌المللی هنرمندان در ایران(اسفند‌ماه 1385 در پارک جمشیدیه)، ماکت‌های آثار تاریخی شامل‌: هشت‌بهشت، چهل‌ستون، گنبد‌قابوس، شمس‌العماره، سی‌و‌سه‌پل، کاروانسرای مهیار، باغ‌فین کاشان، نقش رستم، برج‌آزادی، برج‌میلاد، مقبره دانیال‌نبی(ع) ‌و قره کلیسا،‌ آثار حجمي ‌هنرمندان انجمن مجسمه‌سازان ایران(توسط استاد جمشیدی از جنس چوب)،‌ کافه‌گالری(نمایش آثار هنرمندان تراز ‌اول کشور به‌صورت ادواری با طرح موضوع)، نمایشگاه عکس‌های تهران قدیم در حاشیه دیوار باغ به صورت ادواری(تعداد عکس‌ها 20‌عدد)، کارگاه استاد‌-شاگردی در کارگاه آفرینش هنری و...
باغ‌موزه هنر ‌ایرانی
باغ‌موزه‌ هنر ایرانی در زمستان‌1385 با مديريت سازمان فرهنگی‌-هنری شهرداری تهران طراحی و گشایش یافت. ‌در این باغ سعی شده با توجه به پیشینه تاریخی ایران از دوره باستان تا‌کنون آثار به‌جای مانده به‌عنوان نماد در فضایی سبز که یادآور ایرانی کوچک است، گردآوری شود. ‌در گذشته باغ در اختیار خانه سینما با فعالیت‌های جانبی آن بوده است که با مرمت نهایی در سال‌1384-‌1385 تغییر‌کاربری داده و تبدیل به موزه فعلی شده است. طرح اولیه باغ نیز به‌جز درخت‌های کهنسال به صورت کنونی نبوده و تمامي‌آبراه حوضچه دیوارها و نرده‌هاي اطراف باغ در سال‌1385 مرمت شده‌است‌. ‌

منبع:
عبدالهی، محمود، قدم‌ بزنید در ‌باغي كه موزه شد، همشهري زندگي

http://www.hamshahrionline.ir/News/?id=95545

تلاش برای جلوگیری از تخریب قلعه دختر پلور

2009-09-11T01:15:00.005+04:30

قلعه دختر پلور این روزها آماج تهاجم ویرانگران میراث فرهنگی و طبیعی پلور به بهانه ایجاد کارخانه آب معدنی است.

با مراجه به لینک های زیر از اقداماتی برای جلوگیری از انهدام این محوطه تاریخی طبیعی بیشتر آگاه شوید.

http://www.riverart.net/notes/goddess/nameh

.http://www.inn.ir/newsdetail.aspx?ID=25630

http://isna.ir/ISNA/NewsView.aspx?ID=News-1398758&Lang=P

خانه و موزه پروفسور حسابی

2009-09-11T00:06:00.005+04:30

خانه و موزه پروفسور حسابی در معرض فروش
در ضميمه همشهري محله، روز يكشنبه هشتم شهريورماه ۱۳۸۸ گزارشي درباره حراج خانه دكتر حسابي كه سالهاست موزه شده است منتشر شده بود و در آن پسر دكتر حسابي آقاي مهندس ايرج حسابي در گفتگویی روایت کرده که ۲۹ سال پیش دکتر حسابی وامی از بانک گرفته و خانه را گرو بانک گذاشته که حالا رقم آن به دو و نیم میلیارد تومان رسید و بانک خانه را از بیست و هشتم امردادماه به مدت ده روز به حراج گذاشته است و هر روز تاخیر ۱۵۰ هزار تومان جریمه وارد می شود.

حال این پرسش برای هر دوست دار فرهنگ و اندیشه ای مطرح است که,
آیا می شود یک یاد و یادگارهای یک دانشمند که افتخار ملیست را حراج کرد؟
آیا می شود موزه و میراث ملی را حراج کرد؟
راستی چه چیزهایی حراج شدنی نیست

http://dabirinezhad.blogfa.com/

لازم به یادآوری است که خانۀ پروفسور حسابی مربوط به اواخر دورۀ قاجار بوده و به شمارۀ2070 در تاریخ 29 تیر ماه1377 در شمار آثار ملی ایران ثبت شده است.
منبع: کتاب آثار ثبت شدۀ ایران در فهرست آثار ملی، ناصر پازوکی، عبدالکریم شادمهر، میراث فرهنگی،1384،ص110.

یادمانی برای پیر پویا نمایی

2009-09-03T05:27:00.002+04:30

یادمانی برای پیر پویا نمایی
این مقاله به بهانه بر پایی نمایشگاه آثار استاد اسفندیار احمدیه در موزه هنرهای دینی امام علی (ع) تهیه شد و در مجلۀ تندیس به چاپ رسید.
از بيشمار اهالي هنر، انگشت شماري آن قدر در خويشتن خويش غرقه‌اند كه لاجرم حوصله و فرصتي براي جستجوي نام و حتي نان نمي‌يابند. استاد اسفنديار احمديه يكي از همين محدود هنرمندان خاص روزگار ماست كه از هنر چيزي جز خلق مدام نخواسته است.
اگرچه سال‌ها از عزلت گزيني او مي‌گذرد اما اين رسم، هنر هنرمندان بلند پايه است كه بالاخره سردي و سكوت جامعه را مي‌شكند و حكم خود را تثبيت مي‌كند. اين روزها نمايشگاه مروري بر آثار اين هنرمند ارزشمند در موزه هنرهاي ديني امام علي (ع) برپاست (۱۴ الي ۲۵ آذر). آن‌چه در ادامه مي‌خوانيد به همين بهانه تهيه شده است. عمر پربركت ايشان مستدام.
اسفنديار احمديه در هجدهم فروردين ۱۳۰۷ خورشيدي در محله قديمي پامناز تهران، در خانواده‌اي سرشناس پا به عرصه گيتي نهاد.
پدرش دكتر عبدالله‌خان احمديه پزشكي حاذق بود و از استادان مشهور و محققان بنام روزگار به شمار مي‌رفت. پدر با ديدن استعدادهاي شگرف و حس جستجوگر فرزند، وي را تشويق به آموختن كرد و زمينه‌هاي شكوفايي خلاقيت‌هاي او را فراهم آورد. اسفنديار جوان در همان دوران كودكي و نوجواني، نگاهي كنجكاو و خلاق داشت. دست‌هاي آفرينش‌گر او نه تنها با مداد و رنگ، بلكه با چوب، تخته، آهن، پارچه، اشكال و حجم‌هاي بي‌ بديلي مي‌ساخت.
علاقه به آموختن و تشويق پدر، پاي او را به محضر استاد كشاند و به سال ۱۳۲۴ خورشيدي نزد علي‌اصغر پتگر زانوي شاگردي به زمين زد و مدت دوسال رموز نقاش رنگ روغن را از ايشان آموخت. پس از آن نيز به تشويق وي براي يادگيري بيشتر نقاشي در سال ۱۳۲۶ خورشيدي در هنرستان كمال‌الملك نام‌نويسي كرد.
جذابيت‌هاي هنرستان و آموزش‌هاي اساتيد، احمديه را بيش از پيش به فراگيري نقاشي علمي و اصولي ترغيب كرد.
هنرستان او را با دنياي نقاشي مكتب كمال‌الملك آشنا ساخت، هرچند پتگر پيش از اين او را اين دنيا انس داده بود. استاداني چون اسماعيل آشتياني، حسين شيخ، محمود اوليا و... نيز در اين شناخت سهم به سزايي داشتند.
اسفنديار احمديه پنج سال در هنرستان فعالانه كوشيد تا از لحاظ دانش، توانايي فني، انتخاب روش‌ها و موضوعات نقاشي، پابه‌پاي همكلاسي‌هايش عباس كاتوزيان، علي چيت‌ساز، رفيع و صادق‌پور كه وفادارانه سنت‌هاي كمال‌الملك را ادامه مي‌دادند، پيشرفت كند.
اينان كه به واسطه استادان خود، شاگرد كمال‌الملك به شمار مي‌آيند، در انتخاب موضوع‌هاي كار نظير: پرداختن به تك چهره، طبيعت بي‌جان، چشم‌اندازهاي طبيعت، مردم نگاري و وقايع‌نگاري مهارت‌هاي لازم را كسب كرده‌ بودند اما بايد اذعان داشت كه هركدام ويژگي هاي خاص خود را داشتند. استحكام طراحي و باور به زيربنايي بودن طراحي در نقاشي، قلم‌زني آزاد، گوناگوني در شيوه‌هاي اجرا، حساسيت‌هاي اجتماعي، از جمله اين ويژگي‌هاست.
استاد احمديه پس از آموختن نقاشي، تجربه كار با مواد گوناگوني چون مداد رنگي، رنگ روغن، آبرنگ و... را آزمود كه حاصل آن خلق و آفرينش تابلوهاي متعدد و زيبا مي‌باشد. اين آثار بارها در تالار كمال‌الملك به معرض ديد علاقه‌مندان گذاشته شده است. احمديه در سال ۱۳۳۵ خورشيدي با همكاري انجمن فرهنگي ايران و شوروي يكي از موفق‌ترين نمايشگاه‌هاي خود برپا كرد.
استاد همچنين به سال ۱۳۴۰ خورشيدي تعدادي از آثار خود را در باشگاه مهرگان به نمايش گذاشت كه متأسفانه بر اثر وقوع آتش‌سوزي كليه آن آثار از بين رفتند.
پس از اين ايام وي براي كسب تجربه و آموخته‌هاي نو به كشورهاي شوروي، روماني و آمريكا سفر نمود.
به سال ۱۳۳۳ خورشيدي اسفنديار احمديه به استخدام اداره كل هنرهاي زيباي وزارت فرهنگ و هنر درآمد و در بخش نقاشي روي سفال و سراميك اين اداره مشغول به فعاليت شد كه اين همكاري دو سال به طول انجاميد و حاصل آن خلق صدها اثر هنري بود.
پس از آن به سال ۱۳۳۵ به بخش گرافيك اداره منتقل شد و با آن‌كه هيچ‌گونه تجربه و آموخته‌اي در زمينه گرافيك نداشت، اما با كمك و همكاري عباس توفيق و صادق بريراني (از پيشگامان هنر گرافيك ايران) به آن بخش رونق تازه‌اي داد.
در سال ۱۳۳۶ دو اتفاق مهم در زندگي اسفنديار احمديه رخ داد، ابتدا ازدواج با پروين مهاجر و سپس پايه‌ريزي نقاشي متحرك در ايران.
احمديه با كمترين امكانات، دست به تجربه‌اي نو در زمينه نقاشي متحرك و فيلم انيميشن زد. او موفق شد فيلم‌هاي ملانصرالدين و قمر مصنوعي را با مداد رنگي طراحي، فيلم‌برداري و كارگرداني نمايد و به مدت ۲ دقيقه به نمايش در آورد. (در ساخت فيلم قمر مصنوعي پطروس پاليان در سمت فيلم‌بردار مشاركت داشت)

پس از اين موفقيت احمديه به سال ۱۳۳۹، طراحي و نقاشي اولين فيلم رنگي نقاشي متحرك به نام موش و گربه را به عهده گرفت و خود نيز آن را كارگرداني كرد.
استاد در زمينه طراحي و نقاشي فيلم‌هاي متحرك آثار فراواني از خود به جا گذاشته كه مي‌توان به شماري از آن‌ها اشاره كرد.
طراحي، نقاشي و كارگرداني فيلم اردك حسود در سال ۱۳۴۱ به مدت ۶ دقيقه و ۲۱ ثانيه
طراحي، نقاشي و كارگرداني فيلم خوشه گندم در سال ۱۳۴۲ به مدت ۷ دقيقه
طراحي، نقاشي فيلم زندگي به كارگرداني نصرت‌ا... كريمي در سال ۱۳۴۵ به مدت ۱۶ دقيقه و ۱۹ ثانيه
طراحي، نقاشي فيلم دل موش، پوست پلنگ به كارگرداني نصرت‌ا... كريمي در سال ۱۳۴۵ به مدت ۱۳ دقيقه و ۵۴ ثانيه.
طراحي و نقاشي فيلم ملك جمشيد به كارگرداني نصرت‌‌ا... كريمي در سال ۱۳۴۵ به مدت ۹ دقيقه و ۳۰ ثانيه.
طراحي و نقاشي فيلم شكار ماه به كارگرداني نصرت‌ا... كريمي در سال ۱۳۴۷ به مدت ۷ دقيقه و ۳۰ ثانيه.
نقاشي فيلم پيدايش آتش به كارگرداني نصرت‌ا... كريمي در سال ۱۳۴۷ به مدت ۶ دقيقه.
نقاشي فيلم آدم شاخ در مي‌آره به كارگرداني نصرت‌ا... كريمي در سال ۱۳۵۱ به مدت ۸ دقيقه
نقاشي و كارگرداني فيلم شستشو در ۱۳۵۳ به مدت ۱۰ دقيقه و ۳۰ ثانيه.
نقاشي فيلم سگ طمع‌كار به كارگرداني پرويز امير افشاري به مدت ۵ دقيقه.
عروسك گرداني فيلم خروس بي محل بر اساس داستاني از احمد شاملو به كارگرداني نصرت‌ا... كريمي به مدت ۱۲ دقيقه و ۵۱ ثانيه
نقاشي فيلم مرغك دانا به كارگرداني خسرو سينايي
نقاشي فيلم وقتي بابا كوچك بود به كارگرداني بهروز يغماييان در سال ۱۳۶۵، مجموعه ۱۳ بخشي، هر بخش به مدت ۱۰ دقيقه
نقاشي فيلم بادبادك به كجا مي‌روي؟ به كارگرداني افخم ماكويي در سال ۱۳۶۶ به مدت ۹ دقيقه
نقاشي از فيلم قصه‌هاي عاميانه (كدو قلقه زن، موش دم بريده، كي از همه پر زورتره، مرغ سرخ پاكوتاه، سه قدم دورتر شدن از مادر، لي لي حوضك) به كارگرداني بهروز يغماييان در مجموع به مدت ۹۵ دقيقه.
نقاشي فيلم اندازه نگه‌دار كه اندازه نكوست به كارگرداني بهروز يغماييان در مجموع ۹۰ دقيقه.
نقاشي و كارگرداني فيلم آموزش الفبا در ۱۳۶۸، مجموعه ۱۴ بخشي، هر بخش ۲۲ دقيقه.
نقاشي و كارگرداني فيلم مجموعه‌ها در سال ۱۳۶۹ به مدت ۱۶ دقيقه.
نقاشي و كارگرداني فيلم شناخت حركات ورزشي در سال ۱۳۷۱ به مدت ۲۶ دقيقه.
نقاشي و كارگرداني فيلم باران شادي در سال ۱۳۷۳ به مدت ۱۲ دقيقه.
نقاشي و كارگرداني فيلم ساده لوح در سال ۱۳۷۳ (ميان پرده ۸ بخشي)، در مجموع به مدت ۱۰ دقيقه.
نقاشي و كارگرداني فيلم زاغي زيرك، بر اساس داستاني از كليه و دمنه به مدت ۱۲ دقيقه و ۹ ثانيه.
نقاشي و كارگرداني فيلم رستم و اسفنديار در سال ۱۳۷۶ و
با نگاهي به كارنامه‌اي استاد در زمينه پويانمايي با مجموعه‌اي مواجه مي‌شويم كه وي با تلاش، خلاقيت و نوآوري به ارمغان آورده است. استاد علاوه بر اين‌ در زمينه عنوان‌بندي بنز با فيلم‌هايي چون ماه پيشوني، مرغ تخم طلا، علي كنكوري، فرار از تله، گداي ميليونر، حكيم باشي مشاركت داشت كه در تمامي آن‌ها از هنر نقاشي متحرك استفاده شده بود.
اسفنديار احمديه با علاقه به نقاشي، زمينه ورود خود را به عالم فيلم‌سازي نقاشي متحرك فراهم آورد و در اين راه بدون هيچ آموزش تخصصي و تنها با مطالعه، خلاقيت و پشتكار توانست در اين عرصه پيروز شود. او همچنين تجارب ارزشمند خود را سال‌ها به نسل نو و جوانان علاقه‌مند، بدون هيچ چشم داشتي منتقل كرد.
استاد احمديه در طول دوران حيات هنري خود هيچ‌گاه از نقاشي رسمي و فاخر غافل نبود و مدام به خلق آثار هنري مشغول بودند. آثار استاد كه متأثر از مكتب‌ كمال‌الملك و شاگردانش است، واقع‌گرا و بعضاً خيالي هستند. در نقاشي‌هاي استاد روايت‌هاي مذهبي و باورهاي ديني كه ناشي از اعتقادات اوست به چشم مي‌آيند. كه از اين ميان مي‌توان به تابلوهاي، عاشورا شهادت امام حسين«ع»، حضرت ابوالفضل«ع»، روايت اصحاب فيل، صحنه خيالي از حضور چهره واقعي انسان در روز رستاخيز، امام علي«ع»، ضامن آهو و... اشاره كرد.
استاد احمديه اين آثار با ظرافت و تعمق در انديشه‌هاي والاي اسلامي و نيز مطالعه در منابع ديني و همان‌گونه كه خود مي‌گويد در پرس‌وجو از مردم خلق مي‌كند و آن‌ها را بر روي بوم ظاهر مي‌سازد.
علاوه بر اين‌ها، موضوعات نقاشي‌هاي احمديه چشم‌اندازهاي طبيعت است كه به گفته خودش اين مناظر ديگر وجود ندارند و ساخت‌وسازهاي انساني جاي آن‌ها پر كرده‌اند و براي يافتن طبيعت ناب مي‌بايست. مسافت‌هاي طولاني را طي كرد.
چشم‌اندازها در نقاشي‌هاي استاد احمديه، وسيع، رنگارنگ و پركار است. كه هم انسان و هم طبيعت را پيرامون او نشان مي‌دهد.
بناها و بافت‌هاي قديمي كه هنوز زندگي در آن‌ها جاري است ديگر از موضوعات مورد علاقه اوست، ميدان مخبرالدوله، محله پس قلعه، قنات حاجي علي‌رضا در سرچشمه، سقا در سبزه ميدان، كوچه‌هاي سرچشمه، آب انبار قديمي كه همگي حس نوستالژي را در هر بيننده‌اي زنده مي‌كنند.
يكي از دغدغه‌هاي فكري استاد، مردم نگاري و ثبت زندگي روزمره مردم است. او كه خود را جزيي از اين اجتماع مي‌داند، هيچ‌گاه از آن‌ها جدا نشده و در غم‌ها و شادي آن‌ها شريك بوده است. تابلوهايي كه او از اين موضوعات كشيد. گواهي بر اين ادعا است. احمديه با چيره دستي و مهارت مثال زدني در تلاش بوده تا گوشه‌هايي از اين وقايع را به نمايش در آورد به گونه‌ايي كه در اين كوشش پنجاه ساله‌ ما مي‌توانيم لايه‌هاي زيرين جامعه را به خوبي درك نماييم.
مطبخ قديمي، عروسي در روستا، فقرا دور آتش، زلزله، آهنگري، درويش نقالي مي‌كند، بسيجي، زندگي عشاير و... نمونه‌هايي از آثار استاد هستند كه هر كدام ساعت‌ها چشم و ذهن مخاطب را با خود همراه مي‌كنند.
گاهي نيز استمرار برخي آثار به‌گونه‌اي است كه مي‌توان وي را با آن سوژه شناسايي كرد. به عنوان مثال آب همواره يكي از سوژه‌هاي ايشان است. او تلاش مردم را براي به دست آوردن آب و صحنه‌هاي مربوط به آب انبارها، سقاها و... را در پرده‌هاي مختلفي به نمايش گذارده است.
شاهنامه فردوسي از جمله منابع استاد احمديه براي خلق آثار مي‌باشد، او همانند هر ايراني، ميهن دوستي را از اين كتاب سترگ فرا گرفته و آن را سرلوحه زندگي و كار هنري قرار داده است. داستان‌هاي اسطوره‌هاي ايراني و پهلواني وي، در تابلوهاي نبرد رستم با اژدها، رستم و سهراب، رستم و اسفنديار سياوش در آتش، نبرد رستم با فيل، حماسه آرش كمانگير، آتش زدن تخت جمشيد و... صحنه‌هاي جذاب و پركششي را به نمايش گزارده است.
استاد در طول حيات هنري خود، هيچ‌گاه در پي نام و شهرت نبوده و شايد به همين سبب باشد كه براي نسل امروز كمتر شناخته شده است.
بي‌شك افكار بلند و ريزبين استاد و آثار بديع و زيبايش تأثيري بسزا در نقاشي و تاريخ هنر معاصر داشته و به عنوان كسي كه پيرو مكتب كمال‌الملك و پايه‌گذار هنر نقاشي متحرك بوده، در آينده بيشتر شناخته خواهد شد.
استاد احمديه در سال ۱۳۷۰ از سوي شوراي ارزشيابي هنرمندان كل كشور نشانِ درجه يك هنري را دريافت نمود تجليل به خاطر همكاري در ساخت فيلم «خداوند لك‌لك‌ها را دوست دارد» در سال ۱۳۸۱، از جمله افتخارات استاديه شمار مي‌رود در سال‌هاي ۱۳۸۰ و ۱۳۸۴ نيز از سوي انجمن سينمايي فيلم‌سازان انيميشن ايران (آسيفا)، به عنوان بنيان‌گذار پويايي نمايي (انيميشن) از ايشان قدرداني شد.
آخرين نمايشگاه‌هاي اسفنديار احمديه در سال ۱۳۷۳ در نگارخانه صدر، در سال ۱۳۷۸ در فرهنگسراي بهمن و در سال ۱۳۸۲ به مناسبت بزرگداشت جبار باغچه‌بان در فرهنگسراي نياوران برپا شده بود.
به عنوان مثال صحنه‌هايي كه رستم پير فرزند زخمي خود را بر زانو نهاد و اشك مي‌ريزد و همچنين صحنه عبور پيروزمندانه سياوش از آتش- هر بيننده‌ايي را متأثر مي‌سازد.
نويسنده : کرم میرزایی
منبع: مجله تنديس - شماره شماره بیست و دو - ۱۸ فروردين ۱۳۸۳

آیا ایجاد موزه یک ضرورت اجتماعی است؟

2009-08-29T10:54:00.001+04:30

موزه پديدهايي است اجتماعي:
اين همان تعريفي است كه نياز امروز موزه ها و نقطه عطف موجوديت موزه ها به حساب مي آيد. اما پديده اجتماعي بودن به مثابه يك حضور فيزيكي در اجتماع نيست بلكه به معناي همراه شدن با اجتماع است كه در نتيجه آن به حضور موثر و تعاملي تبديل مي شود. يك پديده وقتي به عنصر اجتماعي و سازنده تبديل مي شود كه خود داراي نگرشي اجتماعي باشد، نگرشي بر كل پديده حاكم باشد و آن را به حركت درآورد. اين گونه موزه ها را مي توان موزه هاي جامعه محور دانست. جامعه محوري جنبشي است كه موزه ها را از خاموشي و ظاهري تجملي به حالت كارآمد تبديل مي سازد تا ديگر موزه داران نيازمند اثبات خويش و فعاليت هايشان به سختي نباشند تا ديگر موزه ها از رخوت رنج نبرند و در بلاتكليفي تعطيل نشوند و تكليف مان با اينكه موزه ها را براي چه مي خواهيم روشن شود.
روزنامه اعتماد - ۲۸/۲/۱۳۸۸ - به مناسبت روز جهانی موزه
http://dabirinezhad.blogfa.com/cat-4.aspx

مشاهیر فرهنگ و هنر ایران

2009-08-26T10:03:00.001+04:30

سيد نورالدين رضوي سروستاني

خواننده و موسیقی دان

نورالدين رضوي سروستاني در بيست و يكم فروردين ماه 1314 در سروستان به دنيا آمد. پنج ساله بود كه پدرش درگذشت و در نتيجه از اوان كودكي با رنج نبود پدر و تنگدستي آشنا شد. وي مدتي در سروستان و شيراز درس خواند و چون صدايي رسا و خوش داشت به توصيه ديگران و علاقه و عشق خود، پس از ازدواج راهي تهران شد و در آنجا با اساتيد بزرگ آن زمان مانند مرتضي محجوبي، احمد عبادي، رضا ورزنده، محمد شهبازي و حاج علياكبر شهنازي آشنا شد و از تجارب آنها استفاده كرد. آشنايي وي با نور عليخان برومند راهي تازه بر او گشود. وي پس از مدتها تعليم آواز از محضر برومند، نخستين برنامه تلويزيوني خود را به نام «هفت شهر عشق» با همكاري علياصغر بهاري به اجرا درآورد. از آن پس كم و بيش برنامههايي از او در راديو و تلويزيون پخش شد و چون از خوانندگان طراز اول بود در مركز حفظ و اشاعه موسيقي اصيل ايراني به كار پرداخت. وي در طي سالهاي متوالي براي انجام برنامهها و كنسرتهايي به كشورهاي آمريكا، انگلستان، فرانسه، آلمان، ايتاليا، ژاپن و تونس سفر كرد.
يكي از موسيقي شناسان غرب به نام پيتر ويلون Peter wilon درباره يكي از كنسرتهاي رضوي سروستاني به همراهي اساتيد ديگر اينچنين گفته است: «... برنامه شامل قطعهاي بود در سه گاه با پيش درآمدي از بهاري، چهار مضراب از پرويز مشكايتان و به اجراي خودش، آواز از نورالدين رضوي سروستاني و تصنيف و آهنگ از بهاري، اين يكي از بهترين اجراهايي بود كه من تاكنون در حافظيه شنيده بودم و فكر ميكنم كه به ظهور موسيقي داناني به حد كمال رسيده در موسيقي سنتي ايران صحه ميگذاشت ...»

منابع:

ایران نگار 88، تهران:گنجینه نقش جهان1387.

http://www.nlai.ir/Default.aspx?PageContentID=1&tabid=275

موزه دکتر مقدم

2009-08-25T10:20:00.002+04:30

موزه دکتر مقدم
آشنايي با بنیانگذار نخستین موزه دانشگاهي
مرحوم دکتر محسن مقدم در سال 1275 هجري شمسي در شهر تهران متولد شد، وي فرزند احتساب السلطنه از درباريان خاندان مقدم و در اصل اهل مراغه و از نسل حسام ا لسلطنه بود. وي تنها يک برادر به نام حسن داشت که از آثار او مي توان به کتاب " جعفرخان از فرنگ برگشته "اشاره کرد.
استاد مقدم پس از انجام تحصيلات تکميلي براي ادامه تحصيل عازم فرانسه شد و در رشته باستان شناسي ، هنر و نقاشي موفق شد مدرک دکتراي خود را از دانشگاه هاي اين کشور کسب کند .
استاد مقدم از سن 16 سالگي به جمع آوري کلکسيون علاقمند بود و از همان زمان به جمع آوري قطعات با ارزش مثل سنگ، ظروف، لباس، تمبر ، شيشه و مسکوکات روي آورد، که اکثر اين اشياء توسط استاد خريداري شده است .
به گفته دکتر ثقفي مدير کل اداره موزه هاي دانشگاه تهران، استاد مقدم با توجه به علاقه وافري که به فرهنگ و تمدن ايراني داشت هيچ وقت راضي نشد اشيايي که از حفاري ها کشف مي کرد، براي استفاده در کلکسيون خود به کار گيرد و براي همين همه آثار استاد از طريق خريد و هديه و انتقال از خارج به داخل کشور تامين شده است ، استاد مقدم پس از ازدواج با يک خانم فرانسوي بلغاري تبار به کشور بازگشت و به عنوان استاد در دانشکده هنر دانشگاه تهران مشغول به تدريس شد.
استاد که خود از دغدغه مندان هنر و فرهنگ ايراني بود و به آن عشق مي ورزيد، براي ادامه مسيراحياء فرهنگ و تمدن ايراني توسط دانشجويان و اساتيد هنر خانه و آثار تاريخي و با ارزش خود را که سال ها براي جمع آوري آن زحمت کشيده بود 15 سال قبل از مرگ خود وقف دانشکده هنر دانشگاه تهران و اساتيد آن کرد که در نوع خود اولين وقف موزه دانشگاهي در ايران و خاورميانه است . ولي به علت کم توجهي سازمان ميراث فرهنگي و صنايع دستي و گردشگري و کمبود بودجه دانشگاه تهران تا کنون براي استفاده دانشجويان و اساتيد قابل بهره برداري نبوده و به تازگي اقدامات لازم براي بهره برداري از آن انجام گرفته است .
تحلیل فضاهای موزه مقدم
از خانه بسیار بزرگ احتساب الملک فقط حدود دو هزارو پانصد متر مربع باقی مانده است. عقب نشینی های پی در پی خیابان سپه در طول دهه های گذشته، نمای زیبای بیرونی آن را کاملا تغییر داده است. حالا دیگر در چوبی و بسیار ساده آن از بیرون هیچ توجهی را جلب نمی کند.
خانه احتساب الملک رئیس اداره احتسابیه تهران و وزیر مختار ایران در برن سوئیس، یکی از یادگارهای تهران قدیم است که اکنون به موزه تبدیل شده است. این خانه در سال ۱۳۵۱ از سوی محسن مقدم پسر احتساب الملک به دانشگاه تهران اهدا شد و اکنون محل تحقیق دانشجویان و استادان رشته هنر و باستان شناسی دانشگاه تهران است.
خانه سرایدار
اگر صاحبخانه در قید حیات بود، وقتی حلقه بر در می زدی، غلام حسن، سرایدار پیر و وفادار خانه، در را به رویت می گشود. او هم باغبان بود و هم آشپز. گلها را آب می داد و از مهمان ها پذیرایی می کرد. در هنگامه انقلاب و برهه ای بعد از آن که ارتباط مقدم با دربار پهلوی بهانه ای برای مراجعه به این خانه بود، سرایدار، آبروی خویش در میان نهاد و خانه و اشیاء موجود در آن را از گزند حوادث در امان نگه داشت. عمری در این خانه زیست، ساکنان آن را تا پای تابوتشان همراهی کرد و سپس خانه و اموال آن را به دانشگاه سپرد و رفت.
ورودی:
واردی ساختمان موزه در سمت راست يک اتاق نگهباني است که ماموران حراست موزه مستقر هستند. سنگفرش خانه و ديوار آجرهاي قرمز است که به زيبايي تمام کنار يکديگر قرار گرفته و يک حوض زيبا به شکل قلب وسط اين صحن کوچک است. اين صحن از دو طرف با اتاق هايي احاطه شده .
حیاط
درخت هاي سر به فلک کشيده ، گل هاي رنگارنگ ،ماهي هاي قرمز ميان برکه ،نيلوفر ظروف و سفال هاي قديمي که به ديوار حياط نصب شده ، نقش هايي برگرفته از حمام مسعود ميرزا و خسرو شيرين که توسط استاد به زيبايي در چهار طرف حياط کاشي کاري و آينه کاري شده و حوضي که وسط صحن با چهار باغچه کوچک قرينه يکديگر طراحي شده و فواره هاي آن لحظه اي نمي ايستد
تالارها
بازدیدکنندگان پس از گذشتن از ايوان وارد عمارت اصلي مي شوند . اين عمارت دو تالار اصلي دارد که رو به روي هم قرار گرفته اند، آنها ابتدا بايد راهروي نه چندان طولاني و عريضي را طي کنند تا وارد تالارهاي اصلي خانه شوند .
حوضخانه:
از ديگر ديدني هاي عمارت مقدم، مي توان به اتاق حوضخانه اشاره کرد که چهارطرف اين اتاق با کاشي هاي از دوران تيموري ، صفوي، قاجار، کاشي کاري زيبايي شده و حوض زيبايي وسط اتاق قرار دارد و با پله گرداني به اتاق ديگري در طبقه بالا وصل مي شود که در اين اتاق آثاري جمع آوري شده استاد مانند سفال، و سنگ هاي قيمتي نگهداي مي شود.
صحن غربي:
در اين قسمت ساختمان ، گلخانه ، کتابخانه ، ساختماني به شکل برج ، عمارت حوضخانه و اتاق صدف قرار دارد و تمام محوطه آن با درخت هاي سربه فلک کشيده و گل هاي رنگارنگ تزئين شده و استخر و برکه زيبايي در اين قسمت ساخته شده است .
تزیینات بنا
کاشي کاري ها و آيينه کاري هاي صورت گرفته در اين بنا چنین است که پس از آنکه قصر فيروزه خواهر ناصرالدين تخريب شد استاد مقدم بقاياي مانده از کاشي هاي اين قصر را جمع آوري و در اين تالار به طرز زيبايي به کار برد. استاد حتي دور پريز هاي برق را هم باظرافت و زيبايي آيينه کاري کرده که نشان از ذوق و سليقه بسيار او است .
گونه شناسی آثار موزه مقدم
برخي از آثار استاد بر ديوار راهرو هم به چشم مي خورد که مي‌توان به تابلوي چگونگي طراحي آرم دانشگاه تهران اشاره کرد.
استاد مقدم اولين مبتکر طراحي آرم دانشگاه تهران است. در کنار تابلو آرم دانشگاه تهران، لباسي داخل ويترين بر ديوار راهرو گذاشته اند که شبيه لباس فارغ التحصيلي دانشجويان است .
1- تالار نقاشي،تبلور دلبستگي هاي يک استاد
الف تالار سمت راست: که بيشتر آثار نقاشي استاد به نمايش گذاشته شده که مي‌توان به پرتره هايي از سلما و حسن مقدم همسر و برادر استاد و پرتره هايي از پدر ، پدربزرگ و عموي پدري استاد اشاره کرد. همچنين نقاشي هاي دوران کودکي و نقاشي هايي از خود عمارت مقدم به نمايش گذاشته شده است. قلمدان هايي هم از دوران صفوي و قاجاريه جمع آوري شده که در اين تالار نگهداري مي شود.
ب تالار روبرو: در تالار روبه رويي بيشتر آثار خطي ، عکس و نقاشي هاي ناصرالدين قاجار به چشم مي خورد. همچنين اولين مدرک ديپلم که صادر شده ، در اين تالار نگهداري مي شود. اما آنچه که ديدني تر از آثار جمع آوري شده در اين تالار است، آيينه کاري و کاشي کاري هايي است که توسط استاد در سقف و ديوار اتاق به طرز زيبايي خودنمايي مي کند.
استاد علاوه بر آثار تاريخي به جمع آوري کتاب هنري هم علاقه فراواني داشته و 2 هزارو 69 کتاب هنري جمع آوري و در کتابخانه خود قرار داده است ، برخي از اين کتاب ها بسيار قديمي و نادر است و نمونه ديگري در داخل کشور ندارد .
2- اتاق صدف ، خلوت کوچک تنهايي
اتاق صدف هم که از شاهکار هاي استاد مقدم است کنار کتابخانه است، سقف اين اتاق از سنگ هاي کنار دريا است و ديوارهاي اتاق به طرز زيبايي با انواع صدف هاي رنگارنگ تزئين شده، مي گويند استاد اين اتاق را تنها براي دل خويش و به عشق همسرش ساخته است.
آیین گشایش موزه:
آیین گشایش موزه مقدم با حضور دکتر رهبر رئیس دانشگاه، هیات رئیسه، تنی چند از روئسای پردیس ها و دانشکده ها و مدیران دانشگاه ،پنجم مرداد1388 خورشیدی آغاز شد.
نشانی موزه:
در خيابان امام خميني(سپه) بعداز تقاطع شيخ هادي
زمان بازدید:
همه روزه پذيراي دانشجويان و محققان دانشگاهي، است
به زودي شرايطي ايجاد خواهد شد تا بازديدبراي عموم مردم هم فراهم شود .

منابع:
http://news.ut.ac.ir
www.BornaNews.ir

استاد عبدالحسين زرين كوب

2009-08-24T10:12:00.002+04:30

استاد عبدالحسين زرين كوب
عبدالحسين زرين كوب در سال 1301 ش. در بروجرد ديده به جهان گشود. تحصيلات ابتدايي را در زادگاه خويش به پايان برد. سپس در كنار تحصيل در دوره متوسطه به تشويق و ترغيب پدرش اوقات فراغت را صرف فراگيري علوم ديني و حوزه اي نمود و علاوه بر تحصيل فقه و تفسير و ادبيات عرب، به شعر عربي هم علاقمند شد. پس از تعطيلي كلاس ششم متوسطه در تنها دبيرستان شهر، براي ادامه تحصيل به تهران رفت و بعد از پايان تحصيلات متوسطه به استخدام فرهنگ درآمد و مشغول تدريس شد. بعد از چندي وارد دانشسراي عالي شد و در سال 1327 با رتبة اول در رشتة زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه فارغ التحصيل شد. سال بعد وارد دوره دكتراي رشته ادبيات دانشگاه تهران گرديد و درسال 1334 از رسالة دكتراي خود با عنوان (نقد الشعر، تاريخ و اصول آن) كه زير نظر استاد بديع الزمان فروزانفر تاليف شده بود، با موفقيت دفاع كرد. دكتر زرين كوب در سال 1330 در كنار افرادي چون عباس اقبال آشتياني، سعيد نفيسي، محمد معين، پرويزناتل خانلري، غلامحسين صديقي و عباس زرياب براي مشاركت در طرح ترجمه مقالات دايره المعارف اسلام چاپ هلند، دعوت شد. در سال 1335 با رتبه دانشياري كار خود را دانشگاه تهران آغاز كرد و به تدريس تاريخ اسلام، تاريخ اديان، تاريخ كلام و مجادلات فرق، تاريخ تصوف اسلامي، تاريخ عرفان و تاريخ علوم پرداخت. پس از دريافت رتبة استادي دانشگاه تهران در سال 1339، چندي نيز در دانشسراي عالي تهران و دورة دكتراي ادبيات فارسي دانشگاه تهران و دانشكده هنرهاي دراماتيك به تدريس پرداخت. دكتر زرين كوب به منظور انجام مطالعات و پژوهش‌هاي علمي به كشورهايي چون هند، پاكستان، شوروي، تركيه و بيشتر ممالك عربي سفر كرد و در سال‌هاي 1347 تا 1349 نيز در دانشگاه‌هاي كاليفرنيا و برينستون به عنوان استاد ميهمان به تدريس مشغول بود. وي به علت تسلط و تبحرخود در ادبيات فارسي و عربي و نيز آشنايي با زبان‌هاي انگليسي و فرانسه و دارا بودن آثار ارزشمندي در زمينة علومي چون ادبيات فارسي، تصوف و عرفان در مجمع هايي علمي نظير پنجمين كنگرة اسلامي بغداد، كنگرة بين المللي مستشرقين دهلي، كنگرة تاريخ نويسي وين، كنگرة تاريخ اديان ژنو و كنگرة بزرگداشت خواجه حافظ شيرازي در تاجيكستان به عنوان نمايندة ايران حضور داشت و مدتي نيز به عنوان عضو هيات امناى فرهنگسراى فردوسى، عضو شوراى عالى علمى مركزى دايره المعارف بزرگ اسلامى و عضو شوراى مشاوران كتابخانه ملى در خدمت اين نهادهاي علمي و فرهنگي بود. استاد علاوه بر همكاري گسترده با دائره المعارف اسلام چاپ ليون و دائره المعارف فارسي دكتر غلامحسين مصاحب، در تأليف مقالات مربوط به تاريخ ادبيات، تاريخ ايران و تصوف داراي آثار و تأليفات ارزشمند فراواني است كه از آن جمله مي‌توان به موارد زير اشاره كرد: ارزش ميراث صوفيه، از كوچة رندان، يادداشت‌ها و انديشه ها، بامداد اسلام، با كاروان حلّه، تاريخ ايران بعد از اسلام، دو قرن سكوت، شعر بي دروغ شعر بي نقاب، فلسفة شعر يا تاريخ تطور شعر و شاعري، كارنامة اسلام، نقد ادبي، فرار از مدرسه، نه شرقي ، نه غربي، انساني و پله پله تا ملاقات با خدا استاد زرين كوب در 24 شهريور 1378 پس از عمري خدمت به علم و فرهنگ اين سرزمين و حاصل عمري شامل پانزده سال تدريس در دبيرستان هاى خرم آباد، بروجرد و تهران، چهل و دو سال تدريس در دانشگاه تهران و دانشگاه هاى ديگر، تأليف چهل عنوان كتاب در قلمرو هاى نقد ادبى، تاريخ ادبيات، تاريخ ايران و اسلام، كلام، فلسفه، عرفان و ترجمه آثارى به زبان فارسى و تعداد زيادى مقاله و خطابه، ديده بر جهان فروبست.

منابع:

http://www.nlai.ir/Default.aspx?PageContentID=1&tabid=275

راه‌اندازي موزه ادبيات در كتابخانه ملي ايران

2009-08-23T13:33:00.002+04:30

راه‌اندازي موزه ادبيات در كتابخانه ملي ايران
كتابخانه ملي ايران در كنار مسئوليت گردآوري و طبقه‌بندي همه آثار مكتوب مي‌تواند كار راه‌اندازي موزه ادبيات را نيز در دستور كار خود قرار دهد.
از سال‌هاي آغاز 1300 كه مقدمات اوليه ساخت موزه در ايران فراهم شد تا حالا كه بيش از هشت دهه از آن سال‌ها مي‌گذرد موزه‌هاي متعددي در شهرهاي مختلف ايران ساخته شده است.
موزه‌ها از آنجا كه اكنون را به گذشته پيوند مي‌دهند و سبب مي‌شوند كه نسل‌هاي زنده با شناخت گذشته، در مسير آينده گام بردارند در فرهنگ‌ها و كشورها از اهميت خاصي برخوردار هستند.
در دوره حكومت پهلوي اول انجمن آثار ملي شكل گرفت و در ماده هشت اساسنامه آن كه در سال 1304 تنظيم شد تاسيس يك موزه، يك كتابخانه و ثبت و طبقه‌بندي آثار آنها به عنوان آثار ملي به دولت پيشنهاد شده بود.
بعد از اين بود كه بخشي از اراضي ميدان مشق در ضلع شرقي خيابان قوام‌السلطنه سابق، سي‌تير فعلي براي تاسيس موزه در اختيار وزارت معارف قرار گرفت و طراحي آن نيز به كارشناسان فرانسوي و مديريت آن به آندره گدار سپرده شد.
سال 1316 موزه و كتابخانه ملي در سمت شمالي موزه ملي رسماً افتتاح شد و جايگزين موزه‌اي شد كه در سال 1295 در عمارت قديم دارالفنون ساخته شده بود.
اگر چه در اين چند دهه موزه‌هاي مختلفي براي شاخه‌هاي مختلف هنر و علوم در ايران ساخته شد ولي كمبود موزه‌اي براي ميراث مكتوب ايران معاصر احساس مي‌شود.
موزه سينما، موزه فرش، موزه آبگينه‌ها، موزه قرآن، موزه هنرهاي معاصر، موزه تمبر و ده‌ها موزه ديگر در ايران ساخته شد.
هرچند كتابخانه‌هاي ملي، مركزي، مجلس و آستان قدس رضوي در اين چند دهه همواره سرپناه قابل اطميناني براي نسخه‌هاي خطي بوده‌اند ولي به دليل ساختار اين كتابخانه‌ها كه بيشتر به ايران قديم توجه دارند كمتر به ميراث ادبي ايران معاصر توجه كرده‌اند.
كمبود منابع و مواد تشكيل دهنده يك موزه ميراث مكتوب ادبيات معاصر در اين كتابخانه‌ها به گونه‌اي است كه كمتر مي‌توان دست‌نوشته يا ابزار كار نويسندگان و شاعران سرشناس معاصر را در آن‌ها يافت.
چند ماه پيش بنياد پژوهشي تاريخ ادبيات كودكان ايران، طرحي را براي راه‌اندازي موزه مجازي فرهنگ و ادبيات كودكان با ارائه نمونه‌هاي ديداري اين فرهنگ ارائه داده بود.
اين موزه مجازي قرار است مخاطبان فرهنگ ايران را با آثار و اسناد ويژه كودكان و نوجوانان از گذشته دور تا روزگار معاصر آشنا كند.
امسال همچنين بعد از برپايي نخستين جشنواره تصويرگري شاهكارهاي ادبي در ايران، عده‌اي از تصويرگران از تشكيل موزه‌ تصويرگري خبر داده بودند. موزه تصويرگري پروژه‌اي است كه انجمن تصويرگران ايران راه‌اندازي آن را بر عهده گرفته و فعلاً در مرحله تدوين اساسنامه دنبال مي‌شود.
در سال‌هاي اخير كشورهاي مختلف و به ويژه اروپايي سعي در راه‌اندازي موزه‌هايي با عنوان «موزه ادبيات» كرده‌اند كه در آن‌ها مي‌توان انواع دست‌نوشته‌ها و ابزار كار نويسندگان و شاعران سرشناس آن كشور و فرهنگ را ديد.
آلمان، فرانسه، انگليس، روسيه، آفريقاي جنوبي، تركيه، اتريش و كوبا از جمله كشورهايي هستند كه موزه ادبيات دارند.
از آنجا كه كتابخانه ملي در ايران مسؤليت گردآوري و طبقه‌بندي همه آثار مكتوب را برعهده دارد به نظر مي‌رسد كه اين نهاد مي‌تواند مسؤليت راه‌اندازي موزه‌اي با عنوان موزه ادبيات را نيز برعهده بگيرد.

www.farsnews.com/newstext.php?nn=8611210174%0D%0A

http://www.nlai.ir/

محمد حقوقی

2009-08-19T10:37:00.004+04:30

محمد حقوقي
شاعر و منتقد
* در وطن مي‌ميرم براي زندگي
محمد حقوقي به سال 1316 در اصفهان متولد شد و پس از گذراندن دوره ‌ابتدايي و متوسطه در اين شهر، وارد دانشسراي عالي تهران شد و به تحصيل در رشته زبان و ادبيات فارسي پرداخت. پس از اخذ مدرك ليسانس، دوباره به اصفهان بازگشت و به عنوان معلم دبيرستان، مشغول به كار شد. او مدتي نيز همين شغل را در تهران ادامه داد. سروده‌هاي نخستين وي در سال‌هاي 1338 تا 1339 در نشريات به چاپ رسيد و طي همين سال‌ها بود كه با بزرگاني چون نادرنادرپور، سيمين بهبهاني، سياوش كسرايي، و بهرام صادقي همنشين شد و تا سال‌ها در حلقه‌ ادبي آنان حضور داشت. اين امر مقدمه‌اي شد براي حضور او در حلقه‌ادبي اصفهان و همكاري با هوشنگ گلشيري، ابوالحسن نجفي، فريدون مختاريان و چند نفر از ديگر اهالي فرهنگ و ادب كه حاصل اين همكاري 11 شماره از نشريه «جنگ اصفهان» بود. اگر چه نخستين مجموعه شعر او به سال 1348 و با عنوان «زوايا و مدارات» منتشر شد، اما شهرت او بازمي‌گردد به سالياني پيش از آن تاريخ؛ يعني سال 1345 كه با انتشار مقاله تحسين‌شده «كي مرده، كي به جاست؟» نام خود را در نقد شعر امروز ايران تثبيت كرد. اندكي پس از انتشار اين كتاب، دفتر ديگري با نام «فصل‌هاي زمستاني» منتشر كرد و در اين دفتر تا حدود زيادي به زبان شخصي خود دست يافت. از ديگر مجموعه‌هاي «حقوقي» مي‌توان اشاره كرد به «شرقي‌ها،1351»، «با شب، با زخم، با گرگ، 1357» و «شب، مانا، شب، 1370». هر چند شعر او كمتر در سطح اول شعر معاصر جاي مي‌گرفت، اما ابتكار و خلاقيت او در شعر انكارناپذير است. از جمله جسارت او در به كار بردن زبان‌هاي بيگانه در ميان شعر فارسي و نيز خلاقيت‌اش در به كارگيري بازي‌هاي زباني. اما حضور جدي و تاثير‌گذار او در حيطه‌نقد، با مجموعه كتاب‌هاي تحت عنوان كلي «شعر زمان ما» براي نسل امروز ايران بيشتر محسوس است. كتاب‌هايي كه طي آنها به تحليل اشعار شاعراني چون نيما يوشيج، احمد شاملو، مهدي اخوان ثالث، فروغ فرخزاد و سهراب سپهري پرداخت. پنج شاعري كه به عقيده حقوقي «پنج‌تن شعر امروز ايران» بودند. علاوه بر اين، در كتاب دو جلدي «شعر نو از آغاز تا امروز»، در سير تكويني شعر از زمان نيما تا دهه شصت پژوهش نمود و گزيده‌اي از بهترين اشعار اين ادوار را به آن ضميمه كرد، كه هر چند نقش پسند وي در اين گزينه بسيار پر‌رنگ است، اما كتاب مذكور همواره يكي از مطمئن‌ترين كتب مرجع براي مطالعه در باب شعر امروز ايران محسوب مي‌شود. علاوه بر اينها «حقوقي» در شعر كلاسيك فارسي و به‌خصوص در قصيده‌سرايي بسيار توانا بود. «حقوقي» در سال 83، ‌به خاطر يك عمر فعاليت ادبي، برنده جايزه شعر كارنامه شد. آخرين حضور او در جمع علاقه‌مندان پرشمارش، بازمي‌گردد به سال گذشته كه به همت علي دهباشي، بزرگداشتي برايش برگزار شد. رسالات و مقالات پرشمار او در باب شعر نو، راهگشاي كار بسياري از شاعران و پژوهندگان بزرگ بوده و هست و نام او همواره به عنوان يكي از بزرگ‌ترين منتقدان معاصر جاودان خواهد ماند.
محمد حقوقي منتقد و شاعر نام‌آشنا و كهنه‌كار، دوشنبه شب 8 تیرماه1388 خورشیدی، در سن 72 سالگي ديده از جهان فرو‌بست. حقوقي بدون شك، يكي از تاثير‌گذارترين منتقدان تاريخ ادبيات نوين ايران بود كه طي سال‌ها كار مستمرش، ضمن كشف ظرفيت‌هاي شعر‌نوي فارسي، معرف بسياري از شاعران اين حيطه و تبيين‌كننده‌آثار بسياري از آنان بود.

* عنوان مطلب برگرفته از يکي از اشعار مجموعه «گنجشکها و گيلاسها» سروده حقوقي است.

مشاهیر فرهنگ و هنر ایران

2009-08-19T10:18:00.002+04:30

سيف‌الله داد
فیلم ساز

سيف‌الله داد متولد 1334 خرمشهر، فارغ‌التحصيل جامعه شناسي از دانشگاه شيراز بود. وي فعاليت هنري را سال 1357 به عنوان سرپرست توليد راديو و تلويزيون مرکز شيراز آغاز کرد.
داد، فعاليت سينمايي خود را با فيلم زير باران به عنوان کارگردان در سال 1364آغاز گرديد.
از فعاليت‌هاي جنبي او مي‌توان به عضويت در شوراي بررسي فيلمنامه و بازبيني فيلم شبکه اول سيما، عضو شوراي فرهنگي بنياد سينمايي فارابي، موسس موسسه سينمايي سينا فيلم، مسئول واحد تهيه طرح بنياد سينمايي فارابي، رييس هيأت مديره خانه سينما از سال 1374 تا سال 1376و معاون اسبق سينمايي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي اشاره کرد.
بازمانده، هور در آتش، کاني مانگا از جمله آثار اين کارگردان سينما است.
اين کارگردان سينما صبح روز سه شنبه 6 مرداد ماه بدليل عارضه قلبي ساعت 5 و 30 دقيقه صبح درگذشت.

مشاهیر فرهنگ و هنر ایران

2009-08-19T09:25:00.006+04:30

دكتر محمد حسين وافي

معمار، استاد مرمت و پژوهشگر هنر
دکتر محمد حسین وافی عضو هیأت علمی و رييس دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اصفهان متولد 1325 بود. وی دارای فوق لیسانس معماری از دانشگاه تهران و دکترای پژوهش هنر از همان دانشگاه بوده است. وی بعد از تهیۀ طرح تفضیلی شهر اصفهان به جمع مؤسسان دانشگاه هنر اصفهان پیوست.
از فعاليتهاي مهم استاد ميتوان به موارد زير اشاره نمود:
• طراح و مسئول طرح تفضيلي و جامع اصفهان
• طرح احياء و بازسازي خيابان چهارباغ و قطع ترافيك آن
• عضو گروه تحقيقاتي معماري و شهرسازي ايران
• تحقيق در باره معماري و شهر سازي جلفاي اصفهان
• مسئول راه اندازي رشته مرمت بناهاي تاريخي
• مدير گروه آموزشي كارشناسي ارشد رشته مرمت بنا
• عضو كميته بررسي طرح‌هاي نظام مهندسي ساختمان استان اصفهان
• سرپرست كميته تخصصي معماري و شهرسازي در شهرك علمي تحقيقاتي اصفهان
• عضو انجمن انرژي خورشيدي ايران
• رييس دانشگاه هنر اصفهان
•عضو شوراي فني ميراث فرهنگي استان اصفهان
•طراحي و نظارت بر پروژه حمام وزير و تبديل آن به كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان محله جماله دومناردشت
•مدير طرح احياي كاروانسراي ملك (امين آباد)
• مدير طرح مرمت بقعه تاريخي شيخ ابو مسعود و طراحي مجموعه فرهنگي بانوان در جوار آن
• مدير طرح مجموعه فرهنگي – مذهبي تخت پولاد اصفهان تكاياي ريزي بروجردي‌ها
دکتر محمد حسین وافی پس از تحمل یک دوره کوتاه بیماری در اولین ساعات روز جمعه 29 خردادماه یکهزار و سیصد و هشتاد و هشت دار فانی را وداع و به دیدار حق شتافت . پیکر آن مرحوم پس از تشییع با شکوه ، در قطعه هنرمندان و نام آوران باغ رضوان اصفهان آرام گرفت.

http://www.rcccr.org/

مشاهیر فرهنگ و هنر ایران

2009-08-18T13:41:00.005+04:30

حسن يوسف ‌زماني (1310-1388)

هنرمند و آهنگساز

حسن يوسف زماني، آهنگساز ، رهبر اركستر، نوازنده كلارينت و ويلن آلتو در سال 1310 در شهر سنندج استان كردستان به دنيا آمد.
وي تحصيلات ابتدايي را در همين شهر آموخت و نيز درس‌هاي اوليه موسيقي را در مدرسه موزيك نظام همين شهر فرا گرفت.
يوسف زماني در سال 1337 به همراه برادرش حسين به تهران آمد و در كنسرواتوار جهاني و هنرستان عالي موسيقي زير نظر معلماني چون غلامحسين قريب، هوشنگ استوار، حسين ناصحي و لوييجي پازاناري و فريدون فرزانه درس‌هاي موسيقي را آموخت و دوره‌هاي عالي اين هنر را به خوبي گذراند.
وي دو ساز كلارينت و ويلن‌آلتو را به خوبي مي‌نواخت و با علم رهبري اركستر هم به تمام وكمال آشنا بود.
در سال‌هاي مياني دهه چهل با تلاش و پي‌گيري برادران يوسف زماني نخستين اركستر موسيقي كردي را راه‌اندازي كردند كه رهبري آن را حسن و سرپرستي‌اش را حسين بر عهده گرفتند . از اين منظر بايد اين دو تن را به عنوان پيشگامان علمي كردن موسيقي كردي به شمار آورد كه خوانندگاني چون مظهر خالقي و حسن زيرك در اين اركستر اجراي برنامه كرده بودند و به گفته حسين يوسف زماني در اين مدت تنها براي مظهر خالقي نزديك به 30 قطعه تصنيف كردي با تنظيم و آهنگسازي برادرش و وي ساخته و اجرا شد.
يوسف زماني در آهنگسازي نيز دستي چيره داشت و برخي از ساخته‌‌هاي وي توسط خوانندگان نامي چون نادر گلچين و محمد رضا شجريان خوانده شد. از كارهاي مشترك وي با نادر گلچين مي‌توان به تصانيف«دريا توبگو» و«از پشت ‌آتش»اشاره كرد.
يوسف زماني با محمد رضا شجريان نيز كارهايي ماندگار انجام دادند كه برخي از آنها در مجموعه دولت عشق و مجموعه گلبانگ شجريان منتشر شده است.
تصانيفي چون دولت عشق، اشك مهتاب و مبتلا از جمله معروفترين كارهاي مشترك ميان حسن يوسف‌‌زماني و شجريان به شمار مي روند.
آلبوم نجوا با صداي شهرام ناظري و آلبوم طريقت عشق با صداي حسام الدين سراج از جمله آخرين كارهاي وي به شمار مي‌رود.
حسن يوسف زماني در زمينه موسيقي فولكلور، سنتي يك صدايي (ملودي)، و موسيقي اركسترال آهنگ هاي زيادي ساخته و اجرا كرد و به گفته خودش در يكي از مصاحبه‌ها بيش از يكصد و بيست قطعه آهنگ با كلام و بدون كلام جديد اجرا نشده در گنجينه ساخته‌هاي خود داشت.
يوسف زماني اواسط دهه هفتاد به كانادا مهاجرت كرد و با تشكيل گروهي به نام پژواك به توسعه و گسترش موسيقي علمي و سنتي ايران همت گماشت.
وي اواخر عمر به سرطان ريه دچار شد و 25 مرداد 1388 در كانادا درگذشت.[درگذشت حسن يوسف‌زماني؛ آهنگساز پيشكسوت]

منبع:

http://www.hamshahrionline.ir/News/?id=93547

مقاله: موزه های مردم شناسی

2009-08-18T09:03:00.003+04:30

موزههای مردمشناسی
مقدمه:
علم مردم شناسي بر پايه مطالعاتي استوار است كه در درون گروه يا جامعه معين دربارة مسائل و روابط اجتماعي و نهادهاي سنتي انجام مي گيرد، يك مردم شناس با اقامت طولاني و مستمر در بين گروه يا جامعه مورد مطالعه و با استفاده از روش هاي مطالعه مستقيم كه مشاهده و مصاحبه و غيره است، نخست به ثبت و ضبط ديده ها و شنيده هاي خود ميپردازد كه به اين عمل مردم نگاري گويند. سپس به تجزيه و تحليل مي نشيند تا به كشف روابط دروني و جريان كاربردي هريك از آنها برسد.
موضوع علم مردم شناسي فرهنگ است. فرهنگ يعني همة آثار انساني و به عبارتي هر آنچه توسط انسان ساخته مي شوند و به وجود مي آيد. فرهنگ سه جزء اصلي دارد كه شامل عنصر فرهنگي، تركيب فرهنگي و حوزة فرهنگي مي شود. عنصر فرهنگي كه كوچكترين جزء قابل تعريف فرهنگي است، تركيب فرهنگي هم از مجموعة عناصر فرهنگي كه داراي كاركردهاي همسو باشند تشكيل مي شود و حوزة فرهنگي از عناصر و تركيب فرهنگي به وجود ميآيد كه داراي بُعد جغرافيايي و مكاني است. اين سه جزء فرهنگ هر كدام مي تواند موضوعي مفيد براي طرح و ارائه در موزة مردم شناسي باشند.
از موضوعات مهم در آماده و ارائه يك موزة مردم شناسي مي توان نام برد. معتقدات، آداب و رسوم، زبان معيشت، مسكن، فنون، هنرها، خوراك، پوشاك و ساير جنبه هاي زندگي در جوامع مختلف خصوصاً ايران هستند.
مناطق و حوزه هاي جغرافيايي متعدد و متنوع كه در سرتاسر كشورمان پراكنده است ميتواند موضوعات را بيشتر و گستردهتر كند، حوزههايي چون كوهستاني (زاگرس و البرز)، كويري، مناطق جنگلي، سواحل شمالي و جنوبي و مردم مناطق دشتهاي سرسبز همه از جمله موضوعاتي هستند براي تحقيق و ارائه در موزة مردم شناسي.
موزه هاي مردم شناسي را مي توان به طور كلي دو دسته به حساب آورد.
1- موزه هاي مردم شناسي ملّي كه اشياء از اقسانقاط كشور جمعآوري شده و به صورت موضوعي كنار هم چيده و جمع شده اند، اشياء بر مبناي بار فرهنگي مشتركي كه دارند و در مجموعه هاي متعلق به مناطق فرهنگي مختلف صورت ميگيرند، ارائه مي شوند. علاوه بر ارائه و معرفي مستقل هر شيئي، در مجموع يك كار مقايسه اي به عمل ميآيد.
2- موزه هاي بومي، اين موزه ها داراي حوزه و بعد مكاني خاص و تعريف شده اي هستند و اشياء آن بيانگر جنبه هاي مختلف زندگي در يك جا هستند و متعلق به گروه انساني خاصي هستند.
با توجه به اينك انسان محور اصلي موضوعات موزه هاي مردم شناسي است به نظر مي رسد كه مراحل مختلف زندگي يك انسان و اشياء و ابزار مورد استفاده او و همچنين مراسمات و آداب و سنن كه يك انسان در زمان خاصي انجام مي دهد نيز مي تواند موضوعي مناسب براي چيدن و ارائه در يك موزة مردم شناسي باشد.
اشياء موزة مردم شناسي
اشياء و صحنه سازي براي اشياء بايد مربوط به زمان پيش از صنعتي شدن انسان باشد و از نظر تاريخي هم عصر نباشد تا بتوان به عنوان سندي محكم از آن براي مطالعات و پژوهشي استفاده كرد. براي ارائه يك شئي در موزة مردم شناسي بايد كاربرد و مكان استفاده آن را شناخت و بررسي كرد.
نحوة ارائه اشياء در موزة مردم شناسي
با توجه به موضوعات فراوان در اين رابطه مي توان به طور مثال طريق معيشت را موضوع براي معرفي اشياء در موزة مردم شناسي در نظر گرفت و طريقه ارائه اشياء را نشان داد.
در كشور ما، شغلهايي مانند كشاورزي، دامداري، صيادي و تجارت بيتر ديده مي شده و ملموس تر بوده است در كشاورزي سه مرحله كاشت، داشت و برداشت براي هر نوع كشتي و در هر منطقهاي وجود دارد لذا تقسيم بندي ابزاري و مراسمات مربوط به آن مي تواند هم در موزه هاي ملي و هم در موزه هاي منطقهاي ارائه و به نمايش گذاشته شود.
مكان براي موزة مردم شناسي
استفاده از بناهاي تاريخي براي اهداف گوناگون در كشور ما وجود دارد كه بهترين و مناسبترين كاربري آن موزة مردم شناسي است. بناهايي كه خود جزيي از اشياء مردم است بهتر مي تواند ارتباط برقرار كند با اشياء مردم، از جمله بناهاي مناسب براي موزة مردمشناسي، حمامها، كاروانسراها، بازارها، خانهها، كاخها و ساير مكانها هستند، از مساجد و ساير بناهاي مذهبي نيز مي توان موضوعات و اشياء مذهبي را به نمايش گذاشت.
هر فضاي معماري كه بوجود آمده نمايانگر نيازي و برآوردن احتياجي از انسان بوده كه ما مي توانيم با استفاده از آن فضا و اشياء موجود در آن واقعيتهايي از انسانهاي گذشته بدست آوريم و به نمايش بگذاريم.
اهداف موزة مردم شناسي
جامعه شناسي به لايه هاي روي و ظاهري جامعه مينگرد و ابعاد گوناگون زندگي ظاهري انسان را در نظر دارد. ولي مردم شناسي به لايه هاي زيرين جامعه مي نگرد.
موزة مردم شناسي مي تواند پايگاه محكمي براي تحقيقات مردم شناسان، جامعه شناسان و ساير انديشمندان باشد، خصوصاً موزة هاي محلي و منطقهاي در كشف رازهاي نهفته مناطق مختلف كمك حال انديشمندان خواهند بود. با مطالعه دقيق در احوال اين موزه ها مي توانند در حل مشكلات اقتصادي، سياسي و اجتماعي هر منطقه اي گام برداشت.
برقراري ارتباط بين فرهنگ هاي مختلف و يا به عبارت ساده تر ارتباط بين مردم، وظيفه موزه هاي مردم شناسي است كه با توجه به فشارهاي مختلفي كه از هر سو به مردم وارد مي شود و آنها را از گذشته و زندگي آرام گذشته خود دور مي سازد با ديدن اين اشياء و ياد خاطرات خوش آن مي تواند تسكيني بر دردهاي انسان باشد و براي رسيدن به دنيايي آرام و عاري از هرگونه كينه و نفاق كوششي كند و رفاه و آسايش را براي همه بخواهد و حق همه بداند.

دو موزه معروف مردم شناسی در تهران موزه مردم شناسی کاخ گلستان و موزه مردم شناسی کاخ سعد آباد هستند. سایت هر دو موزه در زیر آمده است.

كرم ميرزائي خرداد 79

http://allmuseums.com/sadabad_museums.html

http://allmuseums.com/golestan_museums.html

http://allmuseums.com/

معرفی موزه های ایران ،موزۀ دکتر سندوزی

2009-08-17T10:10:00.003+04:30

معرفی موزههای ایران
موزۀ دکتر سندوزی
پیشینۀ موزه:
موزۀ مطب دکتر سوندوزی در سال 1375، پيش از عزيمت دکتر سندوزی به امريکا و توسط خود ايشان به سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران اهدا شد تا محلی باشد برای نمايش آثار هنری. اين موزه برای اولين بار در سال 1382 با حضور اعضای شورای شهر تهران و مسوولان وقت سازمان فرهنگی هنری افتتاح شد. پس از چند سال به‌علت نامناسب بودن فضاهای داخلی موزه برای نمايش آثار، برای بازسازی به‌طور موقت تعطيل شد.
دور تازۀ حيات مطب‌موزۀ دکتر سندوزی، با گشایش این مکان در زمستان 1385 آغاز شده است.
تحلیل فضای موزه:
اين موزه از نظر فضا به دو بخش تقسيم شده که یکی فضای اصلی موزه و محلی برای نمايش آثار استاد سندوزی ا‌ست و ديگری فضای نمايشگاهی کوچکی در بخش ورودی موزه است که اختصاص به نمايش آثار هنرمندان جوان و تازه‌کار دارد.
کتابخانه موزه، تعدادی از کتایهای هنری دکتر سندوزی برای استفادۀ کارکنان و بازدیدکنندگان وجود دارد
اتاق کار مدیر موزه و کارکنان موزهداری و نیز اتاق اطلاعات و نگهبانی از دیگر فضاهای موزه است.
آثار موزه:
در بخش مربوط به آثار دکتر سندوزی، شصت اثر از ميان نقاشی‌ها و شصت اثر از میان آثار حجمی ايشان برای نمايش انتخاب شده است که به‌علت محدود بودن فضای موزه و تعداد زياد آثار استاد، به‌صورت دوره‌ای به نمايش گذاشته می‌شوند.
نشانی موزه:
مطب ‌موزۀ دکتر سندوزی در خیابان احمد قصیر (بخارست)، کوچه‌ی دوازدهم، شماره‌ی 31 قرار دارد.
این موزه در ساعات اداری پذیرای دانشجویان وعلاقمندان به هنر و موزهداری است.

http://allmuseums.com/

وابستگي يا استقلال موزه ها

2009-08-16T12:56:00.001+04:30

وابستگي يا استقلال موزه ها
موزه ها امروزه از اركان فرهنگي هر جامعهاي به شمار ميروند، چرا كه با كاركردهاي متنوع و گوناگون خود نقش به سزايي را ايفا ميكنند. در جوامعي كه به اين اهميتها پي بردهاند، جايگاه ويژه موزه را شناسايي و در پي استفاده از پتانسيلهاي آن برآمدهاند. مديريت و اداره موزه در پيشبرد اين اهداف ميتواند مؤثر باشد. مديريت كارآمد همراه با برنامهريزي دقيق، حساب شده به ما كمك ميكند تا از آن چه كه از موزهها انتظار ميرود، مشاهده كنيم.
در اين ميان استقلال يا وابسته بودن موزه به نهادهاي دولتي و اصولاً دولتها مطرح مي شود. دولتها در پي شعارهاي سياسي، اقتصادي و اجتماعي به روي كار ميآيند و گاه گاه با دغدغههاي فرهنگي نيز به همراه اين شعارها وارد كارزار مي شوند. بديهي است كه با توجه به ذات فرهنگ كه پويا و پايدار است با برنامه هاي سياسي همخواني ندارد و اين امر با تغيير دولت ها و به مبلغ آن تغيير انديشه ها در مورد فرهنگ كه موزهها يكي از جلوههاي بيروني آن است، موجب سردرگمي و اختلال در رسيدن به اهداف و برنامههاي مورد نظر در درازمدت موزهها مي شود.
برنامه-ريزي براي توسعه، ترويج و اشاعه فرهنگ زمانبر، طولاني مدت است از اين رو به ثمر نشستن اين اهداف نياز به صبر و حوصله دارد. در اين ميان مديريت كارآمد و آگاه به مسائل ميتواند در توجيه برنامهها و كوتاه تر كردن مسير آنها مفيد فايده باشد.
بيشتر موزهها در كشور ما از حمايت مستقيم دولت برخوردار هستند. اين امر موجب ميشود كه موزهها در پيشبرد اهداف خود به منابع مالي مطمئن و بيشتري برخوردار باشند كمك دولتها يا نهادهاي دولتي به موزه ها اين امكان را فراهم ميآورد تا در توسعه، برپايي نمايشگاه ها و يا ايجاد موزه هاي نو تلاش كنند و به اهداف و عملكردهاي خود نزديكتر شود.
اين حمايتها در جهت رضايت دولتها و در چارچوب اهداف سياسي فرهنگي آنها خواهد بود و اين امر بديهي به نظر ميرسد كه موزهها مجري برنامه هاي كلان دولتها باشند، اين امر سبب ميشود كه يك نهاد دولتي به ما موزه نتواند با انديشه باز به اهداف خود بنگرد.
اهدافي كه بعضاً در انتقاد از سياستهاي كلي معضلات اجتماعي و يا برخوردهاي سليقهاي كه با موضوعات فرهنگي- هنري و يا تاريخي شده است.
موزه مكان فرهنگي است كه بايد آموزش، پژوهشي و تفريحي را براي افراد گوناگون جامعه در سطوح مختلف فراهم آورد. بديهي است كه براي رسيدن به اين مهم، صرف هزينه و تخصيص اعتبار سالانه براي آن از سوي حاميان معتبر لازم به نظر مي رسد.

سکه های منسوخ و چند پیشنهاد

2009-08-15T09:38:00.009+04:30

سکههای منسوخ و چند پیشنهاد
در صفحۀ 18 روزنامۀ همشهری روز چهارشنبه 20 مردادماه1388، 4906 آگهی مزایدهای با مضمون فروش انوع مطلس(سکۀ خام) و مسکوکات منسوخه چاپ شدهاست.
این آگاهی که از سوی سازمان تولید اسکناس و مسکوک بانک مرکزی ج.ا.ا سفارش داده شده جدای از پیشینۀ و روند این گونه فروشها در ایران و جهان، دارای نکات آموزندهای است.
- سکهها علاوه بر کاربرد اقتصادی، از جمله مدارک و اسناد تاریخی و فرهنگی هر جامعهای به شمار میآیند.
- از آنجایی که برای تهیه و ساخت این سکهها هزینههایی صرف شده، استفاده احسن از آنها نیز وجود دارد.
- موزههایی را میشناسیم که بهطور تخصصی به نگهداری و ارائۀ سکهها از دورانهای گوناگون میپردازند. پیشنهاد میشود. برای توسعۀ این موزهها و راهاندازی موزههای جدید بخشی از این سکهها به آنها اهداء شود.
- برخی از افراد جامعه اشیاء و آثاری مانند تمبر، سکه، اسکناس، نشریهها و... را برای یادگاری گردآوری میکنند. میتوان با دعوت و تشویق این گروه از افراد و دیگر افراد در سطح جامعه در نگهداری از سکهها و میراث فرهنگی و تاریخی کشور کمک کرد.
- پیشنهاد میشود، بانک مرکزی به منظور تشویق کارکنان، مشتریان و سرمایهگذاران مجموعههایی از این سکهها در جعبه و بستهبندی نفیس در مناسبتهای گوناگون اهداء کند.
- ذکر مورد اسقاط و ذوب سکه در آگهی عمومی و روزنامههای کثیرانتشار سبب تشویق و ترغیب سوء استفادهکنندگان شده تا بهطور غیر قانونی در مورد سکههای رایج نیز دست زنند.

تصویر آگهی ضمیمه شده است.

در پایان سایت چند موزه که سکه های قدیمی نگهداری می کنند را آورده ام تا ضمن بازدید از آن ها با گوشه هایی از فرهنگ غنی کشورمان آشنا شوید. تا به کمک همدیگر در حفظ و نگهداری آنان بکوشیم.

http://allmuseums.com/bank_museums.html

http://allmuseums.com/coins_museums.html

http://allmuseums.com/tamashagahpool_museums.html

مشاهیر فرهنگ و هنر ایران

2009-08-15T09:35:00.001+04:30

بهجت صدر

بهجت صدر محلاتي در هشتم خرداد سال 1303 در اراك به دنيا آمد. وي نخستين فرزند قمر اميني‌صدر و محمدصدر محلاتي بود. پدرش مامور عدليه بود. خانواده صدر در سال 1309 ساكن تهران مي‌شوند و در سال 1313 پدر بهجت فوت مي‌كند. صدر در سال 1320 با تشويق مادر به دانشسراي مقدماتي مي‌رود و در سال 1326 در كنكور دانشكده هنر‌هاني زيبا شركت مي‌كند؛ هرچند در كنكور پذيرفته نمي‌شود. او بار ديگر در سال 1327 بار ديگر در كنكور شركت مي‌كند و پذيرفته مي‌شود. وي سال 45 بورس مطالعاتي از كشور فرانسه دريافت مي‌كند و بعد از مدتي دوباره به ايران برمي‌گردد. صدر در سال‌هاي بعد هم فعاليت‌هاي هنري خود را پي مي‌گيرد تا اينكه سال 1359 به قصد سفري كوتاه به فرانسه مي‌رود، اما دست سرنوشت او را در اين كشور ماندگار مي‌كند.
در دهه 70 و اوايل دهه 80 شمسي بهجت صدر نمايشگاه‌هاي زيادي در ايران و در خارج از ايران برپا مي‌كند كه از جمله نمايشگاه‌هاي بيرون از ايران مي‌توان به نمايشگاه‌هاي دانشگاه كلمبياي آمريكا، لندن، پاريس و... اشاره كرد. به نوشته جواد مجابي، صدر هنرمندي است كه مدام در جهان زندگي انتزاعي، نوآفريني مي‌كند. «صدر، خود را به تجربيات موفق خويش محدود نكرد و همواره از چارچوب‌هاي شناخته شده بيرون مي‌تازد...» اميليو ويلا در سال 1958 در رم درباره صدر نوشت: «اين موردي شگفت‌انگيز است كه هنرمندي ايراني كه بي‌شك زير تاثير بيان اروپايي نقاشي جديد است، در چنبره تناقضي درمان‌ناپذير بين معرفت و اسطوره توانسته اين تناقض را در خدمت كمپوزيسيوني درخشان و سرشار از كيفيت‌هاي ابتكاري قرار دهد.» پي‌ير رستاني هم سال 1984 در مورد اين هنرمند نوشته است: «آنچه بهجت صدر، در عكس و مونتاژ‌هاي خود پياده مي‌كند، سفري است به حدومرز خاطره‌ها و به زادگاهش ايران كه عمري در آن زيسته تا سرانجام فراسوي مرگي كه مي‌تواند پيامد يك شمارش معكوس باشد در برج سكوت پاريسي خويش جاني دوباره يابد.» بهجت صدر از پيشگامان هنر نوگراي ايران، غروب روز دوشنبه 19 مردادماه (دهم آگوست) در جنوب فرانسه درگذشت. اين نقاش پيشكسوت ايراني كه در سال‌هاي اخير در فرانسه اقامت داشت، بعدازظهر روز دوشنبه به علت سكته قلبي در جزيره كرس واقع در جنوب فرانسه با زندگي وداع گفت. او آخرين نمايشگاهش را سال 2008 در پاريس برگزار كرد.
منبع روزنامع اعتماد ملی، شماره994، چهرشنبه21/5/1388
http://roozna.com/2009/8/15/EtemaadMelli/994/Page/9/
مرگ بهجت صدر برايم غم‌انگيز است
آيدين اغدآشلو
بهجت صدر قطعا از مهم‌ترين هنرمندان پيشگام و پيشتاز هنر معاصر ايران بود. در سال‌هاي دانشجويي من در دهه 40 شمسي، استاد كارگاه ما بود در دانشكده هنرهاي زيباي دانشگاه تهران .او كه تحصيلاتش را در ايتاليا به انجام رسانده بود، از معدود استاداني بود كه مي‌توانست ايده‌هاي نو و پيشتاز زمان را با داوري‌ها و برداشت‌هاي شخصي‌اش همراه كند، به نوجويان انتقال دهد. در آن سال‌ها كه امكان دست يافتن منابع دست اول در زمينه هنرهاي تجسمي بسيار اندك بود،وجود و حضور او مي‌توانست پاسخگو و راهگشاي بسياري از سوال‌هاي دانشجويان باشد كه از استاداني با چنان سابقه و ذهن روشن و مطلع توقع راهنمايي و هدايت بسيار داشتند.
بعدها و در طول سال‌ها، خانم بهجت صدر همچنان استاد راهنما و دوست هميشگي آن گروه از دانشجويان و فارغ‌التحصيلان شد كه چه بسيار زياد به اين ذهن پربار و فروتن و اين مهر سيال و هميشگي نياز داشتند. بهجت صدر براي من نمونه‌اي بود از يك بانوي هنرمند و روشنفكر، و هر چه سال‌ها بيشتر گذشت، جايگاه او را در نقاشي معاصر ايران بيشتر و بهتر شناختم. كارهاي مهم اوليه‌اش از ضربه‌هاي متوالي كاردك روي بوم كه رنگ غليظ را مي‌گذاشتند و برمي‌داشتند و ضرباهنگ‌هاي دلپذير ايجاد مي‌كردند، نشانگر شيوه و دستاورد خاص او بود. با آن كه با همين شيوه شناخته و مشهور شد، اما يكجا نماند و جست‌وجويش را در شكل‌هاي ديگر امانه چندان دور از شيوه هميشگي‌اش ادامه داد.
در دهه 50 شمسي، تجربه‌هايي در زمينه كينتيك‌‌آرت عرضه كرد و به افزودن كركره‌هاي متحرك و خودكار كه روي بوم بالا و پايين مي‌رقصند علاقه‌نشان داد. در سال‌هاي پس از آن، بازگشت مجدد او به ضرباهنگ كاردك پهن روي بوم و رنگ، مجددا آغاز شد؛ اما اين بار از عكس‌ها و تصاويري كه در ميانه بوم قرار مي‌داد و از آنها به صورت كلاژ استفاده مي‌كرد بهره برد كه به گمان من همين دوره بارزترين و جذاب‌ترين دوره طولاني كار اوست.
ادب و تعهد شاگردي من نسبت به استاد مستقيم و تاثيرگذاري چون او حكم مي‌كند كه جز با ستايش و تحسين و افسوس از او ياد نكنم، اما جز اين احساس علاقه و دين، نكته غيرقابل انكار اين است كه بهجت صدر از عمده‌ترين هنرمندان پيشگام 50 سال گذشته ايران بود و شايد فروتني و تساهل او در مورد اعتبار و جايگاهش باعث شد كه بسيار كمتر از حد حقيقي‌اش شناخته شود و بيشتر اين برمي‌گشت به روحيه شاداب و سرزنده‌اش و اينكه زندگي را چندان سخت نمي‌گرفت و همين روحيه بود كه به او ياري داد تا سال‌هاي دراز با بيماري سرطان بجنگد و بر آن چيره شود و الگويي باشد براي هنرمنداني كه مسائل روزمره را نمي‌خواهند آنچنان عمده كنند كه رسالت اصلي و حقيقي‌شان پوشيده و مستور شود. مرگ بهجت صدر، برايم بسيار غم‌انگيز است، چراكه يكي از محبوب‌ترين، با استعدادترين و فعالترين هنرمندان معاصر را از دست داده‌ايم و نمي‌گويم جاي خالي او هيچگاه پر نخواهد شد؛ اما آن وجود و آن انسان زنده و شاداب كه چنين پركار و خلاق و راهنما باشد، به آساني به دست نخواهد آمد.
منبع: روزنامه اعتماد ملی
http://roozna.com/2009/8/12/EtemaadMelli/992/Page/9/

هنرمندان معاصر جهان 1- آلبرتو جاکومتی

2009-08-11T09:50:00.001+04:30

هنرمندان معاصر جهان
1- آلبرتو جاکومتی
مجموعه هنري بيلير در سوئيس به‌تازگي ميزبان نمايشگاهي از آثار آلبرتو جاكومتي، تنديس‌ساز سرشناس اهل سوئيس بود.
اين نمايشگاه كه بيش از 100 اثر از اين هنرمند را در بر مي‌گرفت براي نخستين بار در جمع اعضاي خانواده وي برگزار شد. براي آشنايي مخاطبان ايراني دوستدار آثار حجمي، گزارش مجله هنري آرت از اين نمايشگاه را از نظر مي‌گذرانيم.
براي آلبرتو جاكومتي آن‌قدر نمايشگاه برپا كرده‌اند كه وقتي دوباره خبر برپايي نمايشگاه آثار او را مي‌شنوي بي‌درنگ از خود مي‌پرسي اين‌بار اين تنديس‌ساز مشهور اهل سوئيس چه ايده جديدي را از چنته مهارت و تجربه‌ خود بيرون خواهد داد؟
مجموعه هنري بيلير مي‌كوشد آثار اين هنرمند پركار را كه در مقاطع مختلف هنري شكل گرفته براي نخستين بار در يك جمع خانوادگي و با ارائه بيش از 100 اثر وي به نمايش درآورد. پدر كومتي يكي از نئو‌امپرسيونيست‌هاي سابق سوئيس و مهم‌ترين معلم هنري آلبرتو بود. آگوست، عموي كومتي نيز يك هنرمند صاحب سبك به شمار مي‌رفت كه توانست يك سبك نقاشي منحصر‌به‌فرد در قالب لكه‌هاي رنگي و افكت‌هاي بصري قوي ايجاد كند. ديگر اعضاي خانواده اين هنرمند نيز به‌عنوان دستيار و مدل‌هاي نقاشي آلبرتو فعاليت مي‌كردند.
آنتا (مادر آلبرتو)، همسر و برادرش (برونو) كه به‌عنوان معمار سبك مدرنيسم در سوئيس فعاليت مي‌كرد همواره در آثار اين هنرمند- اعم از تابلوهاي نقاشي، طراحي‌ها و به‌ويژه تنديس‌هاي او- تكرار مي‌شوند؛ ضمن آنكه بدون كمك‌هاي تكنيكي ديگر برادرش ديه‌گو موفقيت بسياري از آثار كومتي در پاريس حاصل نمي‌شد؛ به همين دليل نخستين غرفه‌هاي اين نمايشگاه نيز با آثاري از پدر و عموي كومتي آغاز شده و به آثار آلبرتو ختم مي‌شود.
چينش اين آثار به‌گونه‌اي است كه آثار پدر و عمو در حالت گفت‌وگو با آثار آلبرتوي جوان قرار گرفته است. يكي از اين آثار تنديسي است كه آلبرتو از سر پدر خود طي سري تلاش‌هاي تاثير‌گذاري در قالب يك حجم انتزاعي ساخته است. بازديد‌كنندگان اين نمايشگاه مي‌توانند از آثار شكل‌گرفته به سبك سوررئاليسم اين هنرمند نيز كه تا‌كنون كمتر ديده شده است بازديد كنند.
اين آثار از بازديد‌كنندگان تقاضا مي‌كنند كه آنها را حركت دهند! لابد مي‌پرسيد چطور؟ به گفته هيات امناي نمايشگاه تلاش شده است محوريت اين نمايشگاه جهت‌گيري جديد كومتي به فضاي بيروني اشيا باشد؛ همچنان كه نقطه اوج نمايشگاه نيز به غرفه‌اي اختصاص داده شده كه در آن يكي از مجسمه‌هاي ريز او به نمايش گذاشته شده است. به ريزبودن اين مجسمه نگاه نكنيد چون با تمامي كوچكي‌اش توانسته از بالاي يك پايه بلند، بسياري از بازديد‌كنندگان را به سوي خود كشانده و تحت‌تأثير قرار دهد.
اينجا و در اين نمايشگاه مي‌توان قدرت و آرامشي را تجربه كرد كه هنر را تنها براي لحظات زودگذر خوشبختي به شكوفايي رسانده است. بازديد‌كنندگان اين نمايشگاه در حقيقت به اينجا احضار شده‌اند تا دورتادور مجسمه‌ها پرسه زده و آنها را از همه زوايا برانداز كنند و از مشاهده ابعاد تنديس‌ها به جزئيات برسند؛ به اينكه چگونه حركت يا همان تغيير ابعاد، اين امكان را براي كومتي فراهم كرده است كه به يك مقياس جسمي نرمال از آثارش دست يابد. وي تازه زماني‌كه تصميم گرفت يكي از مجسمه‌هايش را روي يك اتومبيل كوچك برقي قرار دهد (اتومبيلي كه او به‌طور اتفاقي از برادر‌زاده‌‌اش گرفته بود) به راه جديدي دست يافت و توانست بر فاصله‌اي كه نسبت به ديگران احساس مي‌كرد غلبه كند.
مجسمـه‌ها بـا چرخش‌هاي جزئي بدن
بازديد كنندگان، از خود حركت نشان مي‌دهند و به اين ترتيب با هر قدمي كه برمي‌داريم تا حد قابل توجهي تغيير مي‌كنند؛ براي همين اولف كوستر رئيس هيات امناي نمايشگاه بيلير از غرفه‌هايي باز با چشم‌انداز‌هاي رو به طبيعت استفاده كرده؛ درست مانند مسير آزاد دو با مانع كه در آن مجسمه‌ها و بازديد‌كنندگان توانسته‌اند غرفه منحصربه‌فردي را تشكيل دهند. اما ناگفته نماند كه هنر نقاشي نيز در اين ميان به‌عنوان ابزاري براي محك‌‌زدن حس اين هنرمند مورد استفاده قرار گرفته است. اين موضوع را مي‌توان از تابلوهاي رنگي و آتليه‌اي اين هنرمند دريافت كه در آنها مناسبات نزديك و گفت‌وگوهاي جاري در يك آتليه كوچك به تصوير كشيده شده است.
اين آتليه را جاكومتي در پاريس طي دهه‌ها اداره مي‌كرد اما بايد اعتراف كرد كه اين نقاش حتي زماني‌كه قلموي نقاشي به دست مي‌گرفت در دل، كماكان مجسمه‌ساز باقي مي‌ماند. درك سه‌بعدي فضا جزو علايق اوليه اوست و وي در اين عرصه به خلق آثار به‌ياد‌ماندني بسياري نايل شده است؛ ضمن آنكه نمايشگاه بيلير با يك سورپرايز واقعي (همان شگفتانه فرهنگستاني خودمان) منتظر بازديد‌كنندگان است.
كوستر رئيس هيات امناي نمايشگاه مي‌كوشد در يكي از غرفه‌ها اين مجسمه‌ساز را به‌عنوان يك طراح معرفي كند. زماني‌كه آلبرتو به سبك سوررئاليسم فعاليت مي‌كرد مجبور بود براي گذران زندگي خويش 100 اثر هنري براي جان ميشل فرانك، مهندس داخلي ساختمان‌هاي قشر ثروتمند پاريس طراحي كند كه بسياري از اين آثار به مرحله توليد نيز رسيدند. در ميان گلدان‌ها و لامپ‌هاي به‌جاي‌مانده از آن سال‌ها يك كيسه پارچه‌اي متعلق به سال 1930 به‌طور خاصي جلب توجه مي‌كند. اين كيسه يك محفظه كوچك است كه براي نگهداري كليد‌ها و لوازمي از اين دست به كار مي‌رود.
هر بازديد‌كننده‌اي دوست دارد اين كيسه پارچه‌اي را براي استفاده شخصي خود سفارش دهد. به گفته كارشناسان، اين اثر هنري به مجسمه‌هاي سوررئاليستي بسيار نزديك است و روشن مي‌كند كه سؤال كردن درباره فضاي داخلي يك سوژه - همان چيزي كه جاكومتي در آن زمان نمادهايي برايش خلق كرده بود- لوازم دم‌دستي را نيز تا حد بسيار زيادي تحت‌تأثير قرار داده است.
آلبرتو جاكومتي يكي از هنرمندان همه‌فن‌حريف است كه قبل از هر چيز با مجسمه‌هايش به شهرت جهاني دست يافته است.
مجسمه‌هاي او بيشتر به سبك سوررئاليسم خلق شده‌اند. جاكومتي در خلق آثارش بلندپروازي بسياري به خرج مي‌داد به‌طوري‌كه اغلب، هفته‌ها با كوچك‌ترين جزئيات ورمي‌رفت و سپس در پايان، همه‌چيز را يكباره رد مي‌كرد تا دوباره از نو شروع كند. و در اين اثنا وي به تصورات خود تا حد زيادي نزديك شده بود. كومتي همواره طي اين سال‌ها به دوستانش خبر مي‌داد كه اكنون به هدفش دست يافته است.
مجسمه‌هاي اين هنرمند همواره باريك و بلند بوده و ابعاد جسمي اغراق‌آميزي دارند. اثر بسيار مشهور جاكومتي كه تصوير آن روي اسكناس‌هاي 100 فرانكي هم ديده مي‌شود تنديس مردي است كه در حال گام‌برداشتن است. كنتراست موجود ميان حالت گام‌برداشتن و پاهاي متعادل اين تنديس ايستاده بسيار زياد است. اين مجسمه در حقيقت نوعي نمايش دور از ذهن حركت است. فعاليت اصلي اين هنرمند در قرن بيستم درك خاص او از فضاست.
موضوعات مورد علاقه وي برقراري ارتباط ميان خلأ در فضا و مجسمه‌هاي درون آن است؛ به اين ترتيب تنديس‌هاي ايستاده و گام‌بردارنده در اين فضا به‌طور مشترك با بازديدكنندگان به‌طور تداعي‌كننده، اصول وجود انسان را منعكس مي‌كنند. اين فضا و مجسمه‌هايش در حقيقت انعكاس تنهايي انسان مدرن است. جاكومتي در كنار خلق تنديس، به نقاشي نيز علاقه داشت و آثار بسياري را اعم از پرتره و طبيعت بي‌جان خلق كرد.
جاكومتي در نمايشگاه‌هاي هنري بسياري نظير داكيومنتا(بزرگ‌ترين نمايشگاه‌ هنرهاي تجسمي در آلمان) در سال 1959 و داكيومنتاي سوم در سال 1964 كه در شهر كاسل آلمان برگزار شد شركت كرده است. گسترده‌ترين و مهم‌ترين مجموعه آثار اين هنرمند امروزه در خانه هنري زوريخ سوئيس در معرض ديد بازديد‌كنندگان قراردارد.

منبع: تنهايي ‌انسان‌ مدرن، ترجمه زهرا صابري، روزنامه همشهری 19 مردادماه 1388 خورشیدی
www.art-magazin.de

شناسایی نگاره های ورزشی در جام ارجان

2009-08-10T14:03:00.002+04:30

شناسایی نگارههای ورزشی در جام ارجان
·کرم میرزایی
این چکیده مقاله برای سخنرانی در نخستین هماندیشی بینالمللی تاریخ ورزش ایران از سوی کمیتۀ ملی و آکادمی المپیک در آبانماه1385 خورشیدی انتخاب شد. و در ص21 کتاب چکیده مقالت هم اندیشی به چاپ رسید.
واژههای کلیدی: جام ارجان، نگاره، ارجان، نگارههای ورزشی، ایران باستان
چکیده: بهطور یقین مفهوم امروزین ورزش و آمادگی جسمانی با گذشته تفاوت دارد. چنانچه این گذر زمان به هزارههای پیش از این برسد، نشانههای امروزی ورزش کمتر است. با کنکاش در میان یادگارهای کهن، به نگارههایی که مفهوم ورزش و آمادگی جسمانی در آنها نهفته است، بیشتر پی میبریم.
پیش از این که انسان به استفاده از ماشین روی آورد، زندگیاش همراه با تحرک و پویایی بود. افراد برای زندگی بهتر به ورزیدگی بدنی و بهرهمندی از قوای جسمانی سالم نیاز داشتند. برای به حداکثر رسانیدن قوای جسمانی تمرین و ممارست (ورزش و نرمش) لازم است.
از این رو زمینههایی برای پرداختن به ورزش در روزهای جشن و شادی، اعیاد و فراغت از کار در جشنوارهها و مسابقات ورزشی برپا میشد.
این فعالیتها در دوران باستان در قالب شکار، اسبدوانی، ارابهرانی، مهارت در مبارزات تن به تن، تیراندازی، کشتی، زورآزمایی با حیوانات وحشی و... بوده است.
با کنکاش و مطالعۀ یادگارهای باستانی به نگارههایی پی میبریم که نشان دهندۀ اهمیت ورزش در سرزمین ایران باستان است.
نگارههای جام برنزی ارجان از هزارۀ دوم پیش از میلاد، یکی از نمونهها میباشد. این جام به همراه آثار دیگر در پاییز 1361 در منطقه ارجان نزدیک بهبهان بدست آمد. گاهنگاری آن به دورۀ کیدین هوتران(Kidid hutran) فرمانروای ایلامی است. جام ارجان پر از نقش و نگار که با چیرهدستی از برنز ساخته شدهاست.
نگارههای آن در چهار نوار قرارگرفته و دورر تا دور داخل جام را پر کرده است. در میان هر نوار یک نگار گیسبافت و یک نگار مارپیچ به تناوب تکرار شده است.
بیشتر این نگارها، از پویایی و تحرک خاصی برخوردارند و بازگو کننده ورزشهای متداول در هنگام برگزاری آیینها و جشنها در ایران باستان هستند.
· کارشناس موزهداری موزۀ ملی ایران و دانشجوی کارشناسی ارشد پژوه هنر دانشکدۀ هنر دانشگاه شاهد

چکیده مقاله: ماشته گنجينۀ از ياد رفته دهلران

2009-08-09T10:20:00.002+04:30

ماشته گنجينۀ از ياد رفته دهلران
*کـرم میـرزایـی
این چکیده مقاله برای شرکت در همايش گنجينههاي از ياد رفته هنر ايران در تابستان1386 خورشیدی تهیه شده بود. این همایش از سوی فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران برگزار شد.

واژههای کلیدی: هنرهای دستی، بافتههای دستی، دهلران، ماشته
چکیده:
دیر هنگامی نیست که کارگاههای ماشتهبافی در دهلران رونق داشت و مادران برای تهیۀ جهیزیه نوعروسان به جیلاهای زبردست سفارش بافت ماشته میدادند. دهلران در گسترۀ سرزمين پهناور ايران، با سابقۀ فرهنگی ده‌هزار ساله در جنوبغربی این سامان قرار دارد.
هنرهای دستی و سنتی همواره در وجوه گوناگون زندگي ايرانيان جريان داشته و بخش مهمي از فرهنگ اين مرز و بوم در لابهلاي آن نهفته است. در اين میان بافتهها و هنرهای وابسته به آن ارتباط تنگاتنگی با زندگی و سنتهاي اصيل ايراني داشتهاند. همیشه این طیف از هنرها منطبق با خواسته‌هاي فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و نيازهاي روحي و زيبايي‌شناسي مخاطبان در طي هزاران سال شکوفا شدهاند.
ویژگی بارز این هنرها كاربردي بودن، تنوع رشته‌هاي هنري و آميزش با فرهنگهاي قومي و بومي است. متاسفانه اکنون بخش بزرگي از اين هنرها، ‌در گذر زمان و بهویژه در دورۀ معاصر به علتهای گوناگون دچار آسيب جدي شده و به مرور زمان، اينگونه هنرها و استادان آنها از ياد رفته يا در حال از بين رفتن هستند.
ماشته یکی از این هنرهاست و جیلا(بافنده) استاد این هنر بهشمار میآید. ماشته که از تار و پود پشم گوسفند بافته میشود در گروه بافتههای دستگاهی است که با دار افقی و در کارگاه جیلابافی بافته میشود.
از ویژگیهای ماشته تنوع نقش و رنگ و همچنین مصالح آن است که بومآورد و محلی است. پشم پس از ریسه شدن در کلافهای پیچیده شده برای رنگرزی آماده میشود؛ تا با سلیقه و مطابق طرح رنگهای مورد نظر اعمال شود. نخ رنگ‌شده در اختیار جیلا قرار میگیرد. در ابتدا جیلا برای« دار » خود تارها را میتند و نخهای رنگی را در ماسوره قرار می‌دهد سپس شروع به بافتن میکند. عرض این بافته 30 تا 50 سانتیمتر و طول آن در حدود 150 سانتیمتر است. ماشته را معمولاً در سه قطعۀ مجزا میبافند، که پس از پایان کار آنها را از پهنا به هم میدوزند.
در گذشته ماشته پوششی برای نگهداری رختخواب بوده است؛ از ‌این‌رو به آن رختخواب‌پیچ هم میگویند. همچنین با توجه به پشمی بودن بهعنوان روانداز استفاده میشدهاست. علاوه بر آن ماشته عنصر تزئینی برای منازل بهشمار میرفته است. امروزه کاربرد آن بیشتر تزئینی است و در روکش مبلمان، رومیزی، ساخت کیف و آویزهای تزئینی مورد استفاده قرار میگیرد.
نقوش به‌کار رفته در ماشتهبافی هندسی است و از خطوط شکسته و مواج تشکیل شده که گاهی به این مناسبت به موج‌بافی نیز معروف است. نقوش عموماً تکراری و متقارن هستند و از تکرار نقشمایههای هفت و هشت، چلیپا، کنگرهای و...ایجاد شده‌اند.
گوناگونی رنگ در این بافته بسیار چشم‌نواز است و از رنگیزههای موجود در طبیعت ساخته میشوند. رنگها شاد هستند که با رعایت اصول همجواری رنگها معانی و حس بصری منحصر بهفردی را میآفرینند.
* کارشناس موزهداری موزۀ ملی ایران و دانشجوی کارشناسی ارشد دانشکدۀ هنر دانشگاه شاهد.